سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Documentation of Cartographic Sources (Part II) مستندسازى منابع کارتوگرافى قسمت دوم 2 11 28089 FA مهدی مدیری دانشیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر Journal Article 2004 07 23 Innovations in technology take place when new methods replace current techniques. The initial stage is usually limited to something that can be called "modernization." It may take some time before the next step is implemented and results of new applications are evaluated and understood. It may take a long time before organizational structure and procedures are adapted to an innovation, and even more time may be needed before theoretical and cognitive consequences are realized. After the new concepts are combined with methods following practical applications, real success will be achieved. Only then is the implementation of modern technology at its full potential and its practice optimized. The MARC Project of the Library of Congress is designed for exchange of bibliographic information in a form readable by computer. The purpose of the system’s design is to reduce the costs of distributing the card catalogs amongst the library community. The system was later used for advanced work such as information retrieval system and listing. نوآورى در فناورى زمانى روى مى ‏دهد که روشهاى نوین جایگزین تکنیکهاى جارى گردد. مرحله اولیه معمولاً به چیزى محدود مى‏ شود که بتوان آن را «مدرنیزاسیون» نامید. پیش از اینکه مرحله بعدى عملیاتى شود و نتایج کاربردهاى نوین ارزیابى و درک گردد، ممکن است مدت زمانى به طول انجامد. قبل از آنکه ساختار سازمانى و رویه‏ هاى کارى نسبت به یک نوآورى سازگار شود، ممکن است که به زمان زیادى نیاز باشد و پیش از تحقق پیامدهاى نظرى و ادراکى زمان بیشترى ضرورت پیدا کند. پس از اینکه مفاهیم نوین با روش هایى که درپى کاربردهاى عملى قرار دارد، ترکیب شود، موفقیت واقعى روى مى ‏دهد. فقط آن زمان است که اجرا و پیاده ‏سازى فن‏آورى مدرن به پتانسیل کامل خود مى‏رسد و اجراى آن بهینه مى ‏گردد. پروژه MARC(1) کتابخانه کنگره براى مبادله اطلاعات کتاب‏شناسى در فرم و شکل قابل خواندن رایانه است. هدف از طراحى سیستم، کاهش هزینه ‏ها در جهت توزیع کارت هاى کاتالوگى به جامعه کتابخانه ‏اى است. بعدها از این سیستم براى کارهاى پیشرفته نظیر سیستم بازیابى اطلاعات و تهیه فهرست استفاده گردیده است. https://www.sepehr.org/article_28089_2ed82a7e645e45584d3aabab834eef35.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 An Introduction to Military Geography (Part XIX) مقدمه‏ اى بر جـغرافیاى نظامى (قسمت نوزدهم) 12 14 28090 FA سید یحیی صفوی استادیار دانشگاه امام حسین(ع) Journal Article 2004 07 23 Military forces currently limit their activities to near-space, and it is in this very near-space that critical missions such as identification, precautionary missions, target achievement, tracking, telecommunications, navigation, meteorology, medical activities and investigation and research missions are conducted in an environment completely different from land, sea or air. Different geographic factors assume different meanings in space. Therefore, any space activity requires familiarity with concepts required for maneuvering in the modeling environment. نیروهاى نظامى درحال حاضر فعالیتهاى خود را به فضاى نزدیک محدود مى‏ نمایند و در همین فضاى نزدیک زمین است که به اجراى مأموریتهاى حساس و مهم شناسایى، مراقبت، دستیابى به هدف، ردیابى، مخابرات، ناوبرى، هواشناسى، فعالیتهاى پزشکى، مأموریتهاى رسیدگى و تحقیق در محیطى کاملاً متفاوت از زمین، دریا یا هوا دست مى‏ زنند. عوامل مختلف جغرافیایى در فضا مفهوم متفاوتى را پیدا مى‏ نمایند. از اینرو هرگونه فعالیت فضایى مستلزم آشنایى مفاهیم موردنیاز مانور در محیط مدل سازى است . https://www.sepehr.org/article_28090_0fe47dbb289a999610c8c5ab9aeb2107.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Mechanisms of Cloud Fertilization مکانیسم بارورى ابرها 15 18 28091 FA علی براتیان دانشجوى دکتراى اقلیم شناسى دانشگاه اصفهان Journal Article 2004 07 23 Humanity has long been trying to prevent rain floods and storms, and hoped to have the opportunity to control weather and atmospheric phenomena. In recent years, there have been a great deal of discussions about artificial rain. It is supposed, or even promised, that it can be possible, irrespective of location and time, to produce the required rainfall. This has created more hope and expectation for artificial rainfall in human society. Today, with the rapid advent of meteorological knowledge and advancements in technology of data exchange, the thought of interfering in atmospheric events has seriously entered the realms of research and experimentation. But so far, meteorologists have come to the conclusion that it is possible to make preparations for accelerating or delaying some of the effects of climate only on a small scale. In recent decades, many efforts and research have been made to change the natural rate of condensation and precipitation processes in order to achieve goals such as artificial precipitation, mist elimination (especially at airports) and hail lightening, all of which relies on the present knowledge of human beings in the field of cloud physics. The onset of precipitation processes (solids or liquids) requires the presence of water droplets and precipitation kernels in appropriate size and sufficient quantities per unit volume. The nuclei spray method, evaluation of fog dispersion operations at airports, roads, sports fields, etc are also utilized. In general, the technology of fertilizing clouds has been considered by the researchers in the field of climate modification in three main categories, including: 1 . Limited and temporary control of precipitation 2 . Fog dispersion 3 . Hail prevention Due to diversity of climatic conditions in different regions and also geographical and topographical characteristics of each region, a method with a unique fertilizer can not be introduced for all geographical areas and climatic conditions. بشر از دیرباز و پیش از آنکه به فکر تولید باران باشد، درصدد جلوگیرى از رگبارهاى سیلابى و طوفان بوده و آرزو داشته که روزى اختیار وضع هوا و وقوع پدیده هاى جوى را در دست داشته باشد. در سالهاى اخیر، مجددا مباحث زیادى درباره باران مصنوعى مطرح شده است. چنین تصور می رود یا حتى وعده داده می شود که می توان به دلخواه و صرف نظر از مکان و زمان، باران موردنیاز را تولید نمود. این امر امیدوارى و انتظار بیشترى را درخصوص بارش مصنوعى براى جامعه بشرى ایجاد کرده است. امروزه با توصیه سریع دانش هواشناسى و نیز پیشرفتهایى که در فناورى، تبادل داده ها روى داده، فکر دخالت در رخدادهاى جوى به طور جدى از عالم آرزو وارد قلمرو تحقیق و تجربه شده است. اما تاکنون هواشناسان به این نتیجه رسیده اند که تنها در مقیاس محدود و کوچک می توان مقدمات تسریع یا تأخیر پاره اى از آثار جوى را فراهم آورد. در دهه هاى اخیر به منظور نیل به اهدافى چون ایجاد مصنوعى بارش، زدودن مه،(به ویژه در فرودگاه ها) و نیز سبک کردن تگرگ، کوشش ها و مطالعات زیادى براى تغییردادن آهنگ طبیعى فرایندهاى میعان و بارش به عمل آمده است که تمامى آنها متکى به دانش کنونى بشر در زمینه فیزیک ابر می باشد. شروع فرایندهاى بارش (جامد یا مایع) به وجود قطرک هاى آب و هسته هاى بارش ساز در اندازه هاى مناسب و به تعداد کافى در واحد حجم نیازمند است . براى بارورسازى و ایجاد باران مصنوعى در ابرهاى گرم (ابرهاى با دماى بالاتر از صفردرجه سلسیوس) از ذرات نمک معمولى و قطره هاى آب و در ابرهاى سرد(ابرهاى با دماى زیر صفر درجه سلسیوس) از بلورهاى یخ، یخ خشک، یدید نقره، خاکهاى معدنى و گرد وغبار آتشفشانها به عنوان هسته هاى بارش ساز استفاده می شود و اخیرا نیز کاربرد شیوه هاى جدیدترى چون استفاده از دى اکسیدکربن مایع تحت آزمایش و بررسى است . مشکل عمده اى که آزمایشهاى بارورسازى با آن مواجه هستند، ارزیابى نتایج آنها است. شک نیست که بارش ابرهاى منفرد را می توان به کمک عملیات بارورسازى، بهبود بخشید ولى نکته مهم این است که خوداز پیش توانایى (یا تقریبا توانایى) تولید بارش طبیعى را داشته باشند و از آنجا که بارش طبیعى کاملاً تابع شرایط مکانى و زمانى می باشد، نمی توان مطمئن بود که اگر چنین ابرى بارور نشده بود، بارش هم نمی داد و یا برعکس این که آیا ابر مورد نظر(یا مقدارى از آن) دراثرعملیات بارورسازى بوده است؟ بنابراین به نظرمی رسد، تنها آزمایش هاى کنترل شده به وسیله ارزیابی هاى آمارى، مناسب می باشد. البته ممکن است قبل از آن که ابر به مرحله رشد و گسترش خود رسیده باشد، به کمک عملیات بارورسازى آن رابه بارش واداشت و یا اینکه حتى مقدار بارش را کاهش داد و یا زمان آن را نیز عوض کرد. این روش در عملیات مربوط به جلوگیرى از بارش تگرگ و نیز تلاشهایى که براى تضعیف طوفانهاى مخرب انجام می شود،به کارگرفته شده است . از روش هسته پاشى، بررسى انجام عملیات مه زدایى در فرودگاه ها، جاده ها، زمین هاى ورزشى و... نیز استفاده می شود. به طورکلى فناورى بارورسازى ابرها در مقوله تعدیل آب و هوا در سه محور اصلى مورد توجه محققین قرارگرفته است که عبارتند از : 1 - کنترل محدود و مقطعى بارش 2 - مه زدایى 3 - تگرگ زدایى با توجه به تنوع شرایط آب وهوایى مناطق مختلف و همچنین ویژگی هاى جغرافیایى و توپوگرافى هر منطقه یک روش همراه با ماده بارورساز منحصربفرد براى همه مناطق جغرافیایى و شرایط آب وهوایى نمی توان معرفى کرد. https://www.sepehr.org/article_28091_068bcdad6accbee0b2adc53cb82eb533.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Utilization of Statistical Distributions in Prediction of Flood's Time of Occurrence استفاده از توزیع‏ هاى آمارى در پیش ‏بینى زمان وقوع سیل (حوزه آبخیز محمدآباد گرگان) 19 23 28092 FA نیما طبری فرد کارشناس ارشد آبخیزدارى Journal Article 2004 07 23 Flood, as one of the most important natural disasters, has always been considered by human being, and in recent years the need to pay more attention to it is felt by the development of population, industrial and agricultural centers and increase of damage caused by flood. In this study, through a statistical survey and using the conventional statistical distribution in hydrology, it has been tried to estimate the magnitude and time of occurrence of flood in the watershed of Mohammad Abad in Gorgan with more accuracy. For this purpose, using the Smada software, the maximum daily flow rate in different return periods for each month was determined using appropriate statistical distribution. Estimates have shown that the appropriate statistical distribution is the Log Pearson Type 3. Floods with a return period of less than 25 years are more likely to occur in May and floods with long return periods, namely 25 to 200 years, in November. Furthermore, by determining the capacity of the Mohammad Abad River passage, it became clear that the village located at the downstream of the basin with floods with a return period of more than 25 years suffers from flood concentration and damage. Therefore, flood management plans need to receive greater consideration in these months in order to minimize the life and financial losses due to potential flood occurrences. سیل به عنوان یکى از مهمترین سوانح طبیعى همواره مورد توجه بشر بوده و در سالهاى اخیر با توسعه مراکز جمعیتى، صنعتى، کشاورزى و افزایش خسارت ناشى از سیل، لزوم توجه بیشتر به آن احساس مى‏ گردد. در این مطالعه، طى نگرشى آمارى و با بهره‏ گیرى از توزیع آمارى متداول در هیدرولوژى سعى شده است تا بزرگى و زمان وقوع سیل در حوزه آبخیز محمدآباد گرگان با دقت بیشترى برآورد گردد. بدین منظور با استفاده از نرم‏ افزار (Smada) دبى حداکثر روزانه در دوره بازگشت هاى مختلف براى هر ماه با استفاده از توزیع آمارى مناسب تعیین شد. برآوردها نشان داد که توزیع آمارى مناسب، لوگ پیرسون تیپ 3 مى‏ باشد. سیل‏ هاى با دوره بازگشت کمتر از 25 سال بیشتردرماه اردیبهشت و سیل‏ هاى با دوره بازگشت زیاد یعنى 25 تا 200 سال بیشتر در ماه آبان رخ مى‏ دهند. همچنین با تعیین ظرفیت عبور رودخانه محمدآباد مشخص شد که روستاى پایین دست حوزه با سیل هاى با دوره بازگشت بیش از 25 سال دچار سیل‏ گیرى و خسارت مى ‏شود. بنابراین لازم است تا برنامه‏ هاى مدیریت سیلاب در این ماه ها بیشتر مورد توجه قرار گیرد تا خسارتهاى جانى و مالى ناشى از وقوع سیل هاى احتمالى به حداقل برسد.

https://www.sepehr.org/article_28092_f7ae036c695ff77ff4bd82e015a2f624.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Zoning Climatic Elements of Azerbaijan Using the GIS پهنه ‏بندى عناصر اقلیمى آذربایجان با استفاده از GIS 24 29 28093 FA مجید زاهدی علی اکبر رسولی عبداله فرجی دانشجوى دکتراى جغرافیاى طبیعى دانشگاه تبریز Journal Article 2004 07 23 Water is one of the main factors of natural environment which has a great influence on other environmental factors and human activities. Climate elements have direct and indirect impact on human life. The climate type of each region represents vegetation, soil, animal life, water status, and, to a large extent, human economic activities including industrial, agricultural, tourism, etc. are controlled by the elements of the climate (Hobbs 1981) Climatic elements and parameters have applications in most of regional construction plans. Without attention to climatic elements and their exact study, most regional planning will certainly face difficulties. One of the best methods for recognizing the climatic elements of a region is having a comprehensive and basic information about these elements and their zoning. The zoning of climatic elements such as radiation, temperature, precipitation, humidity, pressure, etc. and preparation of their zoning maps can be used as a tool for planners. Today, Geographic Information System (GIS) technology is instrumental in geography. Accurate and advanced software of GIS (such as Arc / info, Arc / view, Arc /... GIS) and modern hardware (fast computers, scanners, plotters, printers, etc.), have, in addition to facilitating the work of geographers in the study and analysis of various scientific issues, increased the accuracy and speed of their operation. Currently, most branches of the science of geography utilize the GIS in urban, rural, regional, land lay, hydrologic, meteorological, environmental, etc. analyses and studies. The large region of Azerbaijan (East Azerbaijan, West Azerbaijan and Ardebil) in the northwest of the country is one of the regions of the country with climatic diversity. Due to different topographical conditions and passage of western air masses, special climatic conditions have dominated the region. In this study, the elements of the Azerbaijan climate were analyzed and zoned using Arc / View software. Finally, the climatic zoning maps of the area were drawn up for each of the parameters. آب وهوا یکى از عوامل اصلى محیط طبیعى است که تأثیر بسیار زیادى بر دیگر عوامل محیطى و فعالیتهاى انسان دارد. عناصر آب وهوایى به طور مستقیم و غیرمستقیم در زندگى بشر تأثیر ویژه ‏اى دارند. نوع آب وهواى هر منطقه معرف پوشش گیاهى، خاک، زندگى جانورى، وضعیت آب و تا حدود زیادى فعالیتهاى اقتصادى انسان شامل فعالیتهاى صنعتى، کشاورزى، جهانگردى و... تحت کنترل عناصر آب وهوایى مى‏ باشند.(Hobbs 1981) استفاده از عناصر و پارامترهاى آب وهوایى در اغلب برنامه ریزی هاى عمران منطقه‏ اى کاربرد دارند. بدون توجه به عناصر اقلیمى و مطالعه دقیق آنها، مسلما اغلب برنامه ریزی هاى ناحیه‏ اى با مشکل مواجه خواهند شد. یکى از بهترین روشهاى شناخت عناصر آب وهوایى یک منطقه داشتن اطلاعات جامع و پایه ‏اى از این عناصر و پهنه بندى آنها مى ‏باشد. پهنه بندى عناصر آب وهوایى نظیر تابش، دما، بارش، رطوبت، فشار و... و تهیه نقشه ‏هاى پهنه بندى آنها مى‏ تواند به عنوان ابزارى مورد استفاده برنامه‏ ریزان باشد. امروزه تکنولوژى سیستم‏هاى اطلاعات جغرافیایى (GIS) کمک زیادى به علم جغرافیا کرده است. نرم ‏افزارهاى دقیق و پیشرفته (GIS) (مانند...,Arc/info,Arc/view,Arc/GIS) و سخت افزارهاى مدرن (رایانه‏ هاى سریع، اسکنرها، پلاترها، چاپگرهاو...) علاوه براینکه کار جغرافیدانان را در مطالعه و تجزیه و تحلیل موضوعات مختلف علمى آسان‏ تر کرده، دقت و سرعت عمل آنها را نیز بالا برده است. درحال حاضر اغلب شاخه ‏هاى دانش جغرافیا ازGIS در تحلیل و مطالعات شهرى، روستایى، ناحیه‏ اى، ناهمواری هاى زمین، هیدرولوژى، آب وهواشناسى، محیط زیست و... سود مى ‏برند. منطقه بزرگ آذربایجان (آذربایجان شرقى، غربى و اردبیل) در شمال غرب کشور یکى از مناطق با تنوع اقلیمى کشور مى‏ باشد، به دلیل شرایط توپوگرافى متفاوت و عبور توده ‏هاى هواى غربى، شرایط خاص آب وهوایى بر منطقه حاکم گردیده است. در این پژوهش عناصر آب وهوایى آذربایجان مورد بررسى، تجزیه و تحلیل قرارگرفته و سپس با استفاده از نرم‏ افزار Arc/view پهنه بندى شده و درنهایت نقشه‏ هاى پهنه بندى اقلیمى منطقه براى هر کدام از پارامترها ترسیم گردیده است . https://www.sepehr.org/article_28093_5e5bd82a90466d9434c270b85ddf187c.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Conversion of Image into Map of IRS-1C PAN (India's Imaging Satellite) Data Using Orbit Elevation Model and at Least One Ground Control Point تبدیل عکس به نقشه داده‏ هاى IRS-1C PAN (ماهواره تصویربردارى هند) با استفاده از مدل ارتفاع مدارى و حداقل یک نقطه کنترل زمینى 30 36 28094 FA خسرو خواجه (مترجم) Journal Article 2004 07 23 In order to achieve a precise method of converting PAN photography from a spatial image to a spatial object, a mathematical model has been designed in which at least one GCP (Ground Control Point) is used to determine the external justification of images. This mathematical model was originally prepared for Spot satellite imagery, which uses multicolinear equations to provide a satellite path model, while the satellite height difference would be formulized as a function of time using high-order polynomial modeling. Initial orbital information is obtained from the given data and refinement is also done using the iterative least squares solution. This mathematical model was tested for three different states: (1) a single image (2) strip (caused by a detector during orbit passage), and (3) a stereo pair. For states (1) and (2), a mean error of 9.1 m in width and 7.6 in length can be obtained by using a ground control point (GCP) for modeling. Using a ground control point was identified from a map of scale 1:50000. Accuracy was 38.3 meters in width, 42.6 meters in length, and 23.8 in height for the stereo pair. The results confirm the model and somewhat suggest ideas with which PAN (IRS-1C) will be able to influence the future developments of photogrammetry and cartography. The software mentioned in this paper for modeling orbit altitude is part of SOFTSPACE, a digital photogrammetric station for working with IRS-1C PAN and Spot imagery stereo data, a multifunction software package for preprocessing, photo conversion into map, a Digital Terrain Model (DTM) and features compilation modules. به ‏منظور دستیابى به روش دقیق تبدیل تصویربردارى PAN از تصویر فضایى به شئى فضایى یک مدل ریاضى طراحى شده است که در آن‏ براى تعیین توجیه خارجى تصاویر از حداقل یک نقظه کنترل زمینى (1) (GCP) استفاده مى‏ گردد. این مدل ریاضى در ابتدا براى تصاویر ماهواره اسپات تهیه شده بود که از معادلات همخطى جهت تهیه مدل مسیر ماهواره استفاده مى‏ گردد، در حالى که اختلاف ارتفاع ماهواره با زمان با استفاده از چند جمله ‏اى درجه بالا مدل سازى تحقق مى‏ یافت. اطلاعات اولیه مدارى از داده ‏هاى افه مریز مفروض بدست آمده است و پالایش نیز با استفاده از راه حل حداقل مربعات تکرارى انجام پذیرفته است. این مدل ریاضى براى سه حالت متفاوت مورد آزمون قرار گرفت: 1) تصویر تکى 2) استریپ (ناشى از یک آشکارساز در طى گذر مدارى) و 3) زوج برجسته. براى حالت هاى (1) و (2) خطاى میانگین 1/9 متر در عرض و 6/7 در طول را مى‏ توان با استفاده از یک نقطه کنترل زمینى GCP براى مدل سازى بدست آورد. استفاده از یک نقطه کنترل زمینى از یک نقشه مقیاس 50000:1 شناسایى گردید. دقت هایى به ترتیب 3/38 متر در عرض، 6/42 متر در طول و 8/23 متر در ارتفاع براى زوج برجسته بدست آمد. نتایج مدل را تأئید مى ‏کند و تا حدى ایده‏ هایى را مطرح مى‏ سازد که با آن PAN (IRS-1C) خواهد توانست در تحولات آتى فتوگرامترى و کارتوگرافى مؤثر باشد. نرم ‏افزارى که براى مدل سازى ارتفاع مدارى در این مقاله بیان شده است بخشى از SOFTSPACE، ایستگاه فتوگرامترى رقومى براى کار با داده‏ هاى استریوى تصاویر IRS-1C PAN، و اسپات است که یک بسته نرم ‏افزارى چند کاره پیش پردازى، تبدیل عکس به نقشه، مدل رقومى زمین (DTM) و مدول ‏هاى گردآورى عارضه است.

https://www.sepehr.org/article_28094_d348d11f7f80d82e49a05e3c2269d373.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Rockfall and It's Consequent Hazards in Mountainous Area ریزش سنگ ها و مخاطرات ناشى از آنها در مناطق کوهستانى 37 40 28095 FA فریبا کرمی عضو هیأت علمى گروه پژوهشى جغرافیا دانشگاه تبریز Journal Article 2004 07 23 Rockfall is one of the important types of massive movements of mountain side materials. This natural phenomenon is considered a natural disaster if it affects residential settlements including urban and rural, communication networks and other human infrastructure, causing enormous casualties and financial losses. In addition to mountainous towns and villages that are exposed to this phenomenon, in recent years, beautiful natural landscapes and pleasant weather of mountainous regions have attracted great numbers of people. As a result, summer and snow cities gradually assume a generalized form. Apparently, there is no danger to these areas, while the evolution and formation of these areas is related to massive movements of the materials arising from the pre-glacial morphogenesis system, which occurs alternately after relatively long periods of time, and seriously threatens buildings, roads and other facilities as natural hazards. سنگ ریزش از انواع مهم حرکات توده ‏اى مواد دامنه ‏اى است. این پدیده طبیعى، درصورتى که مراکز سکونتى اعم از شهرى و روستایى، شبکه‏ هاى ارتباطاتى و سایر زیرساختهاى بشرى را متأثر سازد و تلفات جانى و خسارتهاى مالى زیادى به بارآورد، جزء بلایاى طبیعى محسوب مى‏ شود. علاوه بر شهرها و روستاهاى کوهپایه ‏اى که در معرض این پدیده قراردارند، در سالهاى اخیر، چشم‏ اندازهاى طبیعى زیبا و آب وهواى خوش مناطق کوهستانى، مردمان فراوانى را به سوى خود جلب کرده است. به طورى که در حال حاضر، شهرهاى ییلاقى و برف شهرها رفته رفته شکل تعمیم یافته‏ اى به خود مى‏ گیرد. در ظاهر هیچگونه خطرى این مناطق را تهدید نمى‏ کند. درصورتى که تحول و شکل یابى این نواحى با حرکات توده‏ اى مواد ناشى از سیستم مرفوژنزپریگلاسیر در ارتباط است. که به طور متناوب، پس از گذشت دوره ‏هاى کم و بیش طولانى براه مى‏ افتد و به عنوان یک مخاطره طبیعى مساکن، جاده ‏ها و سایر تأسیسات را به طور جدى تهدید مى‏ کند. https://www.sepehr.org/article_28095_c4caf9e04a0d4f83565449f2cce9d5d5.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Major Principles of Sustainable Development اصول اساسى توسعه پایدار 41 46 28096 FA رستم صابری فر (مترجم) عضو هیأت علمى‏ دانشگاه پیام نور Journal Article 2004 07 23 Generally, great ideas are simple ideas. However, the specific analysis of any matter of importance is necessarily accompanied by complexity and difficulty. The fundamental concepts that lie behind a powerful paradigm are relatively understandable; opinions and beliefs that influence millions of people and guide the politics of nations (in the field of social sciences) should be accepted by all ordinary people of the community, not just the elite. Only such ideas form institutions from local to world level and become part of human heritage, that is, the principles and framework in which our life is defined. In the early part of the second half of the 20th century, there was such a concept of development. At that time, the meaning we already assume for development was rarely observed. The imperialist and colonial structure that dominated the world in the nineteenth and early twentieth centuries did not provide much opportunity for social and economic progress in the regions today called developing countries. The colonial territories only served as the main supplier of cheap raw materials and labor, including supply of slaves (in the middle of the nineteenth century). In the richest countries of Europe, North America and Japan, economic growth was largely based on goals such as advancement and modernization. On the other hand, little attention was paid to issues such as equality and social justice. Fatal poverty, weakness and lack of social security system in Europe and the United States during the Great Depression showed that even in these countries, politics (and planning) is not in line with the needs of the public. At the end of the Second World War, collective understanding of issues and policies has evolved. The improvement of economic and social conditions for the majority became the main concern of states, and by eliminating the system of colonial relations, this situation was extended to poorer nations as well. Economic development with its social and institutional attachments in politics and theorization, as well as the Cold War between the two capitalist and communist poles assumed important positions, as a great historian of economics, has stated: "Economic Development in the contemporary meaning of the word did not exist until the 1940s. This concept, with reference to what is already assumed by it, refers to areas and countries that have developed less than others. On this basis, it is commonly believed that these countries should develop by some way if they are not to become poorer than they are, compared with other countries". معمولاً ایده‏ هاى عالى، ایده‏ هایى ساده ‏اند. درحالى که تجزیه و تحلیل خاص هر موضوع با اهمیتى، لزوما با پیچیدگى و دشوارى همراه است. مفاهیم بنیادى که در بطن یک پارادایم قدرتمند نهفته است، به طورنسبى قابل فهم ‏ترند، آرا و عقایدى که بر میلیونها فرد اثرمى‏ گذارند و سیاست ملل را رهبرى مى‏کنند( درحوزه علوم اجتماعى) باید مورد پذیرش تمام افراد عادى جامعه باشند، نه اینکه فقط مورد قبول نخبگان آنها قرارگیرد. تنها چنین اندیشه ‏هایى نهادها را از سطحى محلى تا جهانى شکل مى‏ دهند و تبدیل به بخشى از میراث انسانى مى ‏شوند. یعنى اصول و چارچوبى که زندگى ما براساس آن تعریف و تحریر مى‏ شود. در اوایل نیمه دوم قرن بیستم، چنین مفهومى از توسعه وجود داشت. در آن زمان معنایى که در حال حاضر از توسعه داریم، به ندرت قابل مشاهده بود. ساختار امپریالیستى و مستعمراتى که در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بر دنیا مسلط بود، فرصت چندانى را براى پیشرفتهاى اجتماعى و اقتصادى در نقاطى که امروزه کشورهاى درحال توسعه نامیده مى ‏شوند فراهم نمى‏ کرد. نواحى مستعمراتى تنها به عنوان تأمین کننده اصلى مواد خام ارزان و نیروى کار فراوان و از جمله تأمین برده (در اواسط قرن نوزدهم) عمل مى ‏کردند. در کشورهاى غنى‏ تر اروپا، امریکاى شمالى و ژاپن، رشد اقتصادى عمدتا برپایه اهدافى مانند پیشرفت و نوسازى مبتنى بود. ولى توجه چندانى به مقولاتى مانند برابرى و عدالت اجتماعى نشان داده نمى‏ شد. فقر مهلک، ضعف و فقدان، نظام تأمین اجتماعى در اروپا و ایالات متحده در اثناى رکود بزرگ اقتصادى نشان داد که حتى در این کشورها، سیاست (و برنامه ‏ریزى) در راستاى تأمین نیازهاى عامه مردم نمى‏ باشد. در پایان جنگ جهانى دوم، درک جمعى از مسائل و سیاستها دچار تغییر و تحول گردید. بهبود اوضاع و شرایط اقتصادى و اجتماعى براى اکثریت، تبدیل به دغدغه اصلى دولتها شد و با حذف نظام روابط استعمارى این وضعیت به ملل فقیرتر نیز تسرى یافت. توسعه اقتصادى به همراه ضمائم اجتماعى و نهادیش در سیاست و نظریه ‏پردازى و همینطور جنگ سرد بین دو قطب کاپیتالیستى و کمونیستى از جایگاه مهمى برخوردارشد به طورى که راجربک هوس، از مورخان بزرگ علم اقتصاد چنین عنوان داشته است: «توسعه اقتصادى به مفهوم امروزى آن، تا پیش از دهه 1940 وجود نداشت. این مفهوم با توجه به آنچه که هم اکنون از آن استفاده مى‏گردد مربوط به نواحى و کشورهایى است که در مقایسه با دیگران کمتر توسعه یافته‏ اند. براین اساس، این اعتقاد متداول است که این کشورها اگر بنا نیست در مقایسه با بقیه، فقیرتر از هم‏ اکنون گردند، بایستى به طریقى توسعه پیدا کنند.» https://www.sepehr.org/article_28096_e607b9b80358410a2bcdcbc7e9978ce1.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Interpretation of Aerial and Satellite Images (Part XVII) تعبیر و تفسیر تصاویر هوایى و ماهواره‏ اى (قسمت هفدهم) 47 49 28097 FA حمید مالمیریان (مترجم) Journal Article 2004 07 23 River land types have been created by erosion, displacement and sedimentation of unset materials through the flow of water. The type of river basin that are required to be described are butterfly alluvium, flood plains and deltas. The ability and capability of water to erode and transport soil and particles of rock depends on the speed of water and size of particles. Particle erosion, as compared with the continuous displacement of materials, requires great water velocities. When the velocities are less than certain limits, sedimentation occurs. Larger particles are thrown out and lined up along the river bed (bed load). Smaller particles are taken up and forwarded to the front (Suspended Load). Particular particles, especially sand particles of the same size, may be suspended or moved at different times depending on the speed of the river. Small particle erosion requires considerable speed, but as soon as they are displaced, they can be moved at different speeds of the river. The largest erosion and sediment transport occurs during the flood period. Increase in velocity and volume of water leads to an increase in the size and volume of materials that can be carried. The term "river capability" refers to the maximum particle size that a river can carry at a given speed. نوع اراضى رودخانه ‏اى بوسیله فرسایش، جابجایى و رسوب‏ گذارى مواد استحکام ‏نیافته از طریق فعالیت جریان آب ایجاد شده ‏اند. نوع اراضى رودخانه‏ اى اصلى که لازم است تشریح شوند عبارتنداز آبرُفت‏هاى پروانه ‏اى. دشت‏هاى سیلابى و دلتاها. قابلیت و توانایى آب جارى براى فرسایش و حمل خاک و ذرات سنگ بستگى به سرعت آب و اندازه ذرات دارد. فرسایش ذرّات در مقایسه با جابجایى مستمر مواد نیاز به سرعت بیشتر آب دارد. همین که سرعت‏ها کمتر از حد خاصى شوند، رسوب‏ گذارى رخ مى‏ دهد. ذرات بزرگتر به بیرون انداخته مى‏ شوند و در امتداد بستر رودخانه غلتانده مى‏ شوند (بار بستر). ذرات کوچکتر برداشته مى‏ شوند و به سمت جلو به صورت معلق حمل مى‏ شود. (بار معلق). ذرات خاصى، بویژه ذرات هم اندازه ماسه، ممکن است در حال تعلیق یا بار بستر در زمانه اى مختلف با توجه به سرعت رودخانه جابجا شوند. فرسایش ذرات کوچک نیازمند سرعت قابل توجهى مى‏ باشد لکن ، بمحض حرکت، آنها مى‏ توانند در حالت معلق در سرعت‏هاى گوناگون رودخانه جابجا گردند. بزرگترین فرسایش و حمل و نقل رسوبات در طول زمان سیل رخ مى‏ دهد. افزایش در سرعت و حجم آب منجر به افزایش در اندازه و حجم موادى که مى ‏توانند حمل شوند، مى‏ گردد. واژه «قابلیت رودخانه»(2) مربوط به حداکثر اندازه ذراتى است که یـک رودخانه مى ‏تـواند در یک سـرعت داده شده حمـل کند. https://www.sepehr.org/article_28097_3090f54f8d8eecd6469c3a9eb3ddb48a.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 GIS: A Method for Analysis of Urban Safety and Environmental Design استفاده ازGIS روشى براى تحلیل ایمنى شهرى و طراحى محیطى 50 52 28105 FA علی موحد (مترجم) استادیار دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2004 07 24 In Japan, where the earthquake occurs frequently, natural disasters are important in urban planning. However, it is clear that the cities of Japan, with the exception of a few, have not been designed without providing any clear picture of urban safety definition based on previous studies on natural hazards. For the Japanese people who are plagued by many earthquakes throughout history, it is necessary to provide an image of the future of the city's form in terms of urban safety. On the other hand, recent computer technology has been able to improve the real-time control system after the Northridge earthquake in 1994 and that of Kobe in 1995. In this paper, a method of analyzing and designing a city based on urban safety perspective is emphasized. This method is called the MUSE, based on the Lynch’s 1961 theory of urban appearance, and some of the city's physical elements are defined as part of an organic system. Using the 3D Arc / View analysis, we can easily simulate the city in a visual fashion, and this is the action that took a long way to go through by the previous models. The authors have created vulnerable functions. (Moreau and Yamazaki, 1999) and proposed a method for assessing the risk of building collapse. (Moreau and Yamazaki, 2000). The use of these methods of urban safety assessments with MUSE is useful for risk assessment system. However, combination of MUSE with recent technology will be realized in the future. در ژاپن جایى که زلزله به طور مکرر اتفاق مى‏ افتد، بررسى حوادث طبیعى در برنامه ریزى شهرى داراى اهمیت است. به هرحال، واضح است که شهرهاى ژاپن بدون ارائه هیچ تصویر روشنى از تعریف ایمنى شهرى بر پایه پژوهش هاى قبلى مرتبط با خطرات طبیعى به جز چند مورد طراحى نشده ‏اند. براى مردم ژاپن که از زلزله ‏هاى زیادى درسراسرتاریخ به ستوه آمده‏ اند، ارائه تصویرى از آینده شکل شهر از نقطه نظر ایمنى شهرى ضرورى است. از سوى دیگر، فن‏آورى رایانه ‏اى اخیر توانسته است سیستم کنترل زمان واقعى را بعد از زلزله نورت لیج در سال 1994 و کوبه 1995 بهبود بخشد. در این مقاله روشى از تحلیل و طراحى یک شهر براساس دیدگاه ایمنى شهرى تأکید دارد. این روش MUSE نامیده مى‏ شود بر پایه تئورى سیماى شهرى لینچ 1961 و برخى از عناصر کالبدى شهر به عنوان بخشى از یک سیستم ارگارنیک تعریف مى‏ شود. MUSE با استفاده از تحلیل سه بعدى Arc/view مى‏ توانیم به آسانى شهر را به صورت بصرى شبیه سازى کنیم و این کارى است که قبلاً از طریق مدل هاى قبلى زمانى زیادى مى ‏برد. نویسندگان(مقاله) عملکردهاى آسیب ‏پذیر را ایجاد کرده‏ اند. (مورئوو یامازاکى،1999) و روشى را براى ارزیابى خطر ریزش ساختمانها پیشنهاد کرده‏ اند. (مورئوو یامازاکى 2000) به کارگیرى این روشها از ارزیابى‏ هاى ایمنى شهرى به MUSE براى سیستم ارزیابى خطرات احتمالى مفید است. به هرحال با ترکیب آن (MUSE) با تکنولوژى (فن آورى) اخیر درآینده محقق خواهد شد.

https://www.sepehr.org/article_28105_4231962b766e3f90f64fa07e4fc2d5cf.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Study and Analysis of Wind in Golestan Plain بررسى و تجزیه و تحلیل وضعیت باد در جلگه گلستان 53 55 28106 FA اسماعیل شاهکویی کارشناس ارشد هیدرواقلیم و مدرس دبیرستانها و مراکز آموزش عالى گرگان Journal Article 2004 07 24 In this paper, which studies the state of winds in the Golestan plain, the information of sixteen years (1969 to 1985) of Hashem Abad synoptic station of Gorgan were used. In order to better understand the data related to information processing and statistical analysis, the average number of times of occurrence, annual percentage of winds in the eight directions, the mean frequency of seasonal repetitions, dominant and second dominant wind, their percentage and velocity are presented through chart and graph. در این مقاله که به بررسى وضعیت باد در جلگه گلستان مى ‏پردازد از اطلاعات 16 ساله (1348تا 1364ه.ش) ایستگاه سینوپتیک هاشم آباد گرگان استفاده گردیده است. به منظور تفهیم بهتر مطالب مربوط به پردازش اطلاعات و تجزیه و تحلیل آمارى، میانگین دفعات، درصد سالانه وزش باد در جهات هشت گانه، میانگین دفعات تکرار فصلى، بادغالب و نایب غالب، درصد و سرعت آنها به صورت جدول و نمودار آمده است. https://www.sepehr.org/article_28106_c50d28e81a9e22a95e30a0d1164902c2.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Elevation Determination by GPS: Limitations and Possibilities ارتفاع ‏یابى GPS محدودیت‏ ها و امکانات 56 58 28107 FA خسرو خواجه (مترجم) Journal Article 2004 07 24 The widespread use of GPS has been accompanied with great deal of success and has already evolved into a true 3D instrument. Therefore, the major attempt to complete a GPS project is often focused on elevation issues. This paper examines the GPS elevation-determination limits, including GPS measurements, geoid issues and datum. Next, the GPS elevation-determination is described with a look at three applications of deformation control, GPS mapping with instantaneous processing, and device control and guidance. In practice, GPS elevation-determination usually involves three aspects: 1 - Oval height measurement with GPS 2 - Applying the geoid model 3 - Adjustment of the orthometric (or normal) height so that the altitude base is appropriate. All of these issues create limitations, and the importance of each one, depending on the breadth and magnitude of the GPS mapping, is different, so here some of these limitations are studied in greater details. کاربرد وسیع GPS با موفقیت زیادى توأم بوده و هم اکنون نیز به یک ابزار3D حقیقى تکامل یافته است. بنابراین، عمده تلاشى که تکمیل یک طرح یا پروژه GPS به آن نیاز دارد و غالبا صرف مسائل ارتفاع ‏یابى مى‏گردد. این مقاله محدودیت‏ هاى ارتفاع یابى GPS از جمله اندازه‏ گیرى GPS، مسائل ژئوئید و سطح مبنا (datum) را مورد بررسى قرار مى دهد. سپس امکانات ارتفاع‏ یابى GPS با نظرى به سه کاربرد کنترل تغییر شکل، نقشه بردارىGPS با پردازش آنى و کنترل و راهنماى دستگاه را بیان مى ‏دارد. درعمل، ارتفاع‏ یابى GPS معمولاً سه جنبه رادربرمى‏ گیرد: 1 - اندازه‏ گیرى ارتفاع بیضوى باGPS 2 - بکارگیرى مدل ژئوئید 3 - تعدیل ارتفاع اورتومتریک (یانرمال) حاصله تا به سطح مبناى ارتفاعى مناسب باشد. همه این موارد، محدودیت هایى را پدید مى‏ آورند و اهمیت هر یک از آنها بسته به وسعت و بزرگى نقشه‏ بردارى GPS با هم تفاوت پیدا مى‏ کنند و لذا در اینجا هر یک از این محدودیت‏ ها را با جزئیات بیشترى موردبررسى قرارمى‏ دهیم. https://www.sepehr.org/article_28107_f3971ac4ef3eb040dadaeed846ac6b4e.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 New Ideas in Iran's Geography اندیشه‏ هاى نو در جغرافیاى ایران 59 60 28108 FA محمدرضا زند مقدم دانشجوى دکتراى جغرافیاى طبیعى Journal Article 2004 07 24 “Geography is the science of places”, “Geography is the science of connections”, “Geography is the science of human ecology”, “Geography is the science of dispersion”, and “Geography is the science of mutual relations”... are all the beautiful definitions of geography that have been expressed by the great scientists of this science, such as Vidal de La Blache, Griffith Taylor, etc. Each of the above definitions, while in the simplest form of expression, has certain complexities, which, after stating causes of various factors, has established the foundations of geography, and has been interpreted by geographic associations all over the world, and has been the founder of many thoughts and ideas that made a significant contribution to the advancement of geography in the world, so that in addition to the advancement of this beautiful human knowledge, it caused certain followers each explain the old ways and try to contribute to the progress of thoughts through critique and evaluation. However, from another perspective, the abovementioned scholars were not only the founders of a new tradition, but also helped their followers in their respective countries and in other countries to benefit from it and promote their thoughts, especially in their country, and this fact has been developing the science of geography in these countries and providing the ground for scientific advancement and other aspects of domination over the world both scientifically and colonially. In this paper, we try to recognize our share in geography and to know what geographic dominant ideas exist in our country? Or, with what point of view, a better and more appropriate thought can be chosen for the geography of Iran. With a brief look at geography in Iran, we will find that this science, along with the progress of other sciences in the world of Islam, was properly cultivated during this period, and the scholars of the Balkh and Iraqi schools, each with their own interpretations, made significant contributions to the flourishing of this era, even by writing the geography through pilgrimage literature. جغرافیا علم مکان هاست. جغرافیا علم وابستگى‏ هاست. جغرافیا علم اکولوژى انسانى است. جغرافیا علم پراکندگى است و جغرافیا علم روابط متقابل است. و... همگى تعاریف زیبایى از جغرافیاست که توسط دانشمندان بزرگ این علم همچون ویدال دولابلاش، والترتاور، هارلن بارزومارت و گریفیت تیلر بیان گردیده ‏اند. هر یک از تعاریف بالا درعین سادگى بیان داراى پیچیدگى‏ هاى خاص است که بعد از بیان سبب عوامل گوناگون پایه‏ هاى علم جغرافیا را بنیان نهاد و مورد تفسیر مجامع و انجمن‏ هاى جغرافیاى سراسر دنیا قرارگرفت و پایه‏ گذار بسیارى از اندیشه‏ ها و تفکراتى گردید که هر یک در پیشبرد دانش جغرافیا در دنیا سهم به سزایى را ایفا نمود. به گونه ‏اى که علاوه بر پیشرفت این دانش زیباى بشرى باعث گردید تا پیروان خاص هر یک به تبیین شیوه‏ هاى قدما پرداخته و با نقد و بررسى نسبت به پیشرفت اندیشه‏ ها نیز تلاش نمایند. اما از دیدگاهى دیگر دانشمندان فوق نه تنها پایه گذار بدعتى نو گردیدند بلکه موجب آن شدند تا پیروان آنان هم در کشور متبوع خود و هم در دیگر ممالک نیز از آن بهره جسته و موجب پیشرفت اندیشه‏ هاى آنان به خصوص در کشور خود گردند و همین موضوع باعث رشد دانش جغرافیا در این کشورها شده و زمینه ‏هاى لازم جهت پیشرفت علمى و تسلط هاى دیگر را بر دنیا چه از لحاظ علمى و چه از لحاظ استعمارى به همراه داشته باشد. در این مقاله سعى داریم تا سهم خود را در علم جغرافیا شناخته و بدانیم که چه اندیشه مسلط جغرافیایى در کشور ما وجود دارد؟ و یا اینکه با چه دیدگاهى مى‏ توان اندیشه بهتر و مناسب ‏ترى را جهت جغرافیاى ایران برگزید. با نگاهى مختصر به علم جغرافیا در ایران پى خواهیم برد که این دانش همراه با پیشرفت سایر علوم در دنیاى اسلام به نحو شایسته، در همین دوره رشد نمود و دانشمندان مکتب بلخى و عراقى هر کدام با تفاسیر خاص خود، حتى با نگارش ادبیات زیارتى جغرافیا سهم به سزایى در شکوفایى این دوران داشتند. https://www.sepehr.org/article_28108_ac000c263d73c325e7ba5b3e3d2830d7.pdf

سازمان جغرافیایی فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی « سپهر» 2588-3860 13 52 2005 01 20 Pursuit of a Better Way of Water Management جستجوی راهی بهتر برای مدیریت آب 61 64 28255 FA مهدی دهقان (مترجم) کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری Journal Article 2004 07 31 Goverments, water planners and international organizations have warned in recent years that in the twenty-first century all conflicts will be on the issue of water. This issue has been increasingly utilized to justify building of new dams and palns of changing the path of rivers. but these dams and pipelines don't produce new sources of water, but merely carry water from one place of consumption to another (and usually from poor regions to wealthy ones, or from areas of prudent consumption of water to neglecting,wasteful ones) دولتها، برنامه ریزان آب و موسسات بین المللی در سال های اخیر هشدار داده اند که در قرن بیست و یکم همه اختلافات بر سر آب خواهد بود. این مساله به طور روز افزونی برای توجیه ساخت سدهای جدید تامین آب و طرح های تغییر مسیر رودخانه ها مورد استفاده قرار گرفته است. اما این سدها و خطوط لوله ها آب جدیدی را تولید نمی کنند، بلکه فقط آب را از یک محل مصرف به محل دیگری (معمولا از مناطق سکونت افراد فقیر به طرف ثروتمندان یا از مناطق صرفه جو به نواحی اسراف کار) منتقل می کنند. https://www.sepehr.org/article_28255_7d9b272d3486358dce2f0195fc91c884.pdf