پایش و تحلیل سینوپتیکی پدیده گرد و غبار با استفاده از سنجش از دور و GIS (مطالعه موردی: گرد و غبار18 ژوئن 2012)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران،ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی،واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشگاه پیام نور ایران، واحد طالقان

چکیده

چکیده
پدیده گرد و غبار در دهه اخیر یکی از مهمترین چالش‌های زیست محیطی در ایران، غرب و جنوب غرب آسیا می‌باشد. این پدیده از فرآیندهای بیابان‌زایی بوده که در مناطق خشک و نیمه خشک جهان رخ می‌دهد. سنجش از دور علم و تکنیک به دست آوردن اطلاعات از پدیده‌های جغرافیایی بدون تماس با آنها می‌باشد. برای تشخیص پدیده گرد و غبار نیاز به تصاویری با پوشش وسیع و تکرار زیاد است. از این لحاظ، تصاویر مربوط به سنجنده مادیس به دلیل داشتن باندهای طیفی زیاد برای مطالعات مربوط به پدیده گردوغبار مناسب می‌باشد. شناسایی منشاء تولید کننده ذرات گرد و غبار و پایش آن، با سرعت، دقت و هزینه کم از اهمیت فراوانی برخوردار است. اهداف اصلی این پژوهش شناسایی منشاء تولید کننده‌ی گردوغبار ورودی به مناطق غرب و جنوب غرب ایران و همچنین پایش حرکت گرد و غبار می‌باشد. در این پژوهش منشاء رخداد پدیده گرد وغبار مربوط به 18 ژوئن 2012 که در نواحی غرب و جنوب غرب کشور رخ داده است، به کمک تصاویر ماهواره‌ای و با استفاده از باندهای مرئی و باندهای حرارتی سنجنده مادیس و با به بکارگیری شاخص اکرمن شناسایی شد. معلوم گردید منشاء اصلی آن محل اتصال رودخانه‌های دجله و فرات بوده که در محدوده شمال و شمال شرق عراق و غرب سوریه می‌باشد و در ادامه مشخص شد تصاویر سنجنده مادیس به دلیل در دسترس بودن، هزینه کم وتکرار پذیری آن در 2 بازه زمانی در 24 ساعت برای پایش گرد و غبار مناسب می‌باشد. همچنین تحلیل سینوپتیکی آن برای شناسایی چگونگی حرکت گرد و غبار از منشاء به داخل ایران با استفاه از داده‌های سینوپتیکی ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکالی، فشار تراز دریا و نقشه‌های جهت جریان باد 500 و 1000هکتوپاسکالی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحلیل سینوپتیکی یافتن منشاء و نحوه انتقال گرد و غبار را بهینه کرده و تصمیم گیری مناسب تری را برای پیش بینی مسیر حرکت گرد و غبار ممکن می‌سازد. در نهایت با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و با بکارگیری ابزار Spatial Analysis Tools نمایش حرکت آن از منشاء تا داخل ایران رهگیری شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Monitoring and SynopticAnalysis ofDust Haze Phenomenon using Remote Sensing and GIS (Case study: June 18, 2012 Dust haze)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Fallah Zazuli 1
  • Alireza Vafaeinezhad 2
  • Mir Masoud Kheirkhah Zarkesh 2
  • Fariborz Ahmadi Dehka 3
چکیده [English]

Dusthazephenomenon in the recent decadeis one of the most important environmental challenges in Iran, West and Southwest Asia.This phenomenon is one of the processes of desertification occurring in arid and semi-arid regions of the world. Remote sensing is thescience and technique for the acquisition of information from geographic phenomena without any contact with them.Todetectthephenomenonofdusthaze,large-scaleimagesare needed withwidecoverageandhighfrequency. Therefore,theimagesrelatedtoMODISsensoraresuitablefor thestudies on thephenomenon of dusthazeduetothe presence of highspectralbands. Detection of the generating origin or the source of dust haze particles and its quick monitoring with accuracy and low cost is of great importance. The main objectives of this research are to identify the generating source of dust haze entering the West and Southwest regions of Iran and to monitor the movement of dust haze as well. In this research, the occurrence origin of dust haze phenomenon is related to June 18, 2012 which occurred in the Western and Southwestern parts of the country, and was identified with the help of satellite images and by using visible and thermal bands of MODIS sensor and usingthe Ackerman index.It was found out that, its main origin was the point where Tigris and Euphrates rivers meet, which is within the northern and northeastern parts of Iraq and western Syria, and It was further found that the images of the MODIS sensor are suitable for dust haze monitoring due to its availability, low cost, and its repeatability in 2 periods of time within 24 hours. Also, its synoptic analysis to detect the movement of dust haze from the source into Iran was investigated using 500 hectopascal level synoptic data of geopotential height, sea level pressure and the wind current direction maps of 500 and 1000 hectopascals. The results of the synoptic analysis have optimized the origin detection and the way of dust haze transmission, and makes it more appropriate to predict the path of the dust haze motion. Finally, its movement demonstration from the source into Iran was trackedby the use of GIS and Spatial Analysis Tools.
Dusthazephenomenon in the recent decadeis one of the most important environmental challenges in Iran, West and Southwest Asia.This phenomenon is one of the processes of desertification occurring in arid and semi-arid regions of the world. Remote sensing is thescience and technique for the acquisition of information from geographic phenomena without any contact with them.Todetectthephenomenonofdusthaze,large-scaleimagesare needed withwidecoverageandhighfrequency. Therefore,theimagesrelatedtoMODISsensoraresuitablefor thestudies on thephenomenon of dusthazeduetothe presence of highspectralbands. Detection of the generating origin or the source of dust haze particles and its quick monitoring with accuracy and low cost is of great importance. The main objectives of this research are to identify the generating source of dust haze entering the West and Southwest regions of Iran and to monitor the movement of dust haze as well. In this research, the occurrence origin of dust haze phenomenon is related to June 18, 2012 which occurred in the Western and Southwestern parts of the country, and was identified with the help of satellite images and by using visible and thermal bands of MODIS sensor and usingthe Ackerman index.It was found out that, its main origin was the point where Tigris and Euphrates rivers meet, which is within the northern and northeastern parts of Iraq and western Syria, and It was further found that the images of the MODIS sensor are suitable for dust haze monitoring due to its availability, low cost, and its repeatability in 2 periods of time within 24 hours. Also, its synoptic analysis to detect the movement of dust haze from the source into Iran was investigated using 500 hectopascal level synoptic data of geopotential height, sea level pressure and the wind current direction maps of 500 and 1000 hectopascals. The results of the synoptic analysis have optimized the origin detection and the way of dust haze transmission, and makes it more appropriate to predict the path of the dust haze motion. Finally, its movement demonstration from the source into Iran was trackedby the use of GIS and Spatial Analysis Tools.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dust haze phenomenon
  • Remote Sensing
  • MODIS Sensor
  • Ackerman index
  • GIS