بررسی تأثیر روند تغییرات کاربری اراضی/ پوشش زمین بر وضعیت منابع آب زیرزمینی، با استفاده از تصاویر ماهواره ای ( مطالعه موردی: دشت گیلانغرب)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشگاه ایلام

چکیده

ارتباط میزان تغییرات کاربری اراضی با نوسانات سفره آب زیرزمینی یکی از روش‌های مستقیم تأثیرات کاربری بر وضعیت هیدرولوژیکی هر منطقه‌ای است که می‌تواند مدیران را در مدیریت بهینه منابع طبیعی یاری دهد. در این تحقیق به منظور بررسی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر میزان افت آب زیر زمینی دشت گیلانغرب، از تصاویر ماهواره‌ای سنجنده‌‌هایMSS، TM و ETM برای سال‌های 1364، 1379 و 1389 استفاده گردید. پس از پردازش و تحلیل تصاویر، کاربری‌های منطقه در پنج طبقة جنگل، مرتع، کشاورزی دیمی و بایر، کشاورزی آبی و مناطق مسکونی طبقه‌بندی گردیدند. برای بررسی خیزش و افت سفره منطقه نیز از آمار کمی چاه‌های پیزومتری موجود در دشت طی دوره 89-1378 استفاده گردید و لایه‌های بدست آمده نیز طبقه‌بندی شدند. نتایج بدست آمده نشان داد که کاربری مرتعی با وسعت بیشتر از 50 درصد بیشترین مساحت را به خود اختصاص داده است به طوریکه‌ در سال 1364، 81/61 درصد (9927 هکتار) و در سال 1379، 15/67 درصد(10782 هکتار) از منطقه را تشکیل داده است. در دوره 1379 تا 1389 کاربری مذکور با کاهش مساحت مواجه بوده به طوریکه در سال 1389، 23/50 درصد از مساحت (8066 هکتار) منطقه را پوشش داده است. بررسی کاربری کشاورزی دیمی و بایر نیز نشان داد که طی دوره 1364 تا 1379 با کاهش مساحتی معادل 84/0(130 هکتار) درصد روبرو بوده است اما این تغییرات در دوره 1379 تا 1389 بصورت افزایشی بوده بطوریکه طبق محاسبات انجام شده این افزایش مساحت 1429 هکتار(9/8 درصد) از منطقه را شامل شده است. بررسی میزان افت آب زیرزمینی نشان داد که با جایگزینی طبقه کاربری مرتعی با طبقات کشاورزی آبی و کشاورزی دیم و بایر بر میزان افت آب زیرزمینی افزوده شده است. این تغییرات موجب گردیده است که در سال 1389، 93/83 درصد از منطقه افت آب بیشتر از 50 سانتی‌متر در سال را داشته به طوریکه مساحت این منطقه در سال 1379، 85/43درصد از منطقه بوده است. بدون شک مداخلات انسانی از مهمترین عوامل تخریب در منطقه مذکور می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Effect of Land use / Land cover Changes Trendon Groundwater Resources Status, using Satellite images (Case study: Gilan-e gharb plain)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Nasrollahi 1
  • Maryam Mombeni 2
  • Sara Valizadeh 1
  • Hasan Khosravi 1
چکیده [English]

Oneof the direct methods of land use impacts on thehydrological conditions of each region is the relation between landuse changes and the groundwater table fluctuations that can assistmanagers in optimal management of natural resources. In thisstudy, to evaluate the impacts of land use changes on thegroundwater level drops in Gilan-E gharb plain, satellite imagesfrom MSS, TM and ETM sensors in 1985, 2000, 2010 were used. Afterprocessing and analysis of images, the region were classified intosix classes in terms of land use including forest, pasture, dry and water farming, farming, and residential areas. Quantitative statistics of piezometric wells in the plain during1999 -2010was used to examinethe aquifer changes and the resulting layerswere also classified. The results showed that pasture land useholds the largest area with more than 50% of the maximum area, so thatit formed 61.8% (9927 ha) and 67.15% (10782 ha) of the area in1985and 2000 respectively. Its area has decreased during the period from2000 -2010,so thatit has covered 50.23% (8066 ha) of the region in 2010. Evaluation of dry andwater farming also showed that it has facedan area reduction of 0.84% (130 ha) during1985-2000,but these changes in the period of 2000 to 2010 has increased to 1429ha which formed 8.9% of the region. Investigating the rate of groundwater dropsshowed that ground water drop has increased by replacing the pasture land use class with water and dry farming classes.These changes have caused 83.93% ofthe area to have a groundwater drop of more than 50 cmper year in 2010, so that the area of this region has been43.85% of the regionin 2000. Human intervention is undoubtedly one of the most important factors ofthe region destruction.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land use changes
  • Satellite images
  • Groundwater table
  • Zonation؛ Gilan-e gharb plain