جهان شهرها و نقشه های جدید ژئوپلیتیکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران

چکیده

همزمان با شتاب گرفتن فرایند «جهانی‌شدن» به‌خصوص «جهانی‌شدن اقتصاد» گروهی از اندیشمندان دست به نظریه‌پردازی‌های جدید زده و مدعی این مطلب شدند که فرایند جهانی‌شدن اهمیت «مکان‌ها» را از بین برده و «فاصله و مرز» دیگر معنایی ندارد. آنها مدعی شدند (جغرافیا دیگر مرده است) و «نقشه‌های جغرافیایی» چندان در دنیای جدید کارآمد نیستند. در پاسخ به این نظرات، جغرافی‌دانان زیادی دست به انجام یک سری تحقیقات انتقادی و تدوین مقالاتی در نقد این ادعا زدند. یکی از این کارها تهیه «نقشه‌های جدید ژئوپلیتیکی» است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و رایانه‌ای به این مسئله پرداخته شد که جهانی‌شدن چه تأثیری روی نقشه ژئوپلیتیکی داشته و آیا جهانی‌شدن، نقش جغرافیا و نقشه‌های سیاسی را کمرنگ کرده است. همانطور که می‌دانیم شهرها در عرصه جهانی‌شدن خارج از مرزهای سیاسی خود به نقش‌آفرینی‌های جدیدی دست زدند و گاه اهمیتی فراتر از حکومت‌های خود پیدا کردند. «نقشه‌های جدید ژئوپلیتیکی» بجای تمرکز روی کشورها و مرزهای واقعی به سمت نقشه‌هایی رفته که به ترسیم «روابط شهرها» توجه می‌کند و در آن مرزهای واقعی چندان اهمیتی ندارد. در این راستا کارهای ارزنده‌ای انجام گرفته که یکی از آنها کار تیلور و همکارانش است. در «نقشه‌های جدید ژئوپلیتیکی» تمرکز روی ارتباطات بین شهرها در سراسر جهان است. ترسیم ارتباطات شهرهای سراسر جهان به بازنمایی جدید از «فضای اقتصاد جهانی جریان‌ها» کمک می‌کند که تکمیل‌کننده و نه جایگزین «فضای سیاسی بین‌المللی مکان‌ها» هستند. به عبارتی دیگر نقشه‌های جدید جریان‌های اقتصادی شهرهای جهانی تنها مکملی برای نقشه سیاسی بین‌المللی کشورها هستند که برای فهم تغییرات اجتماعی جدید تحت شرایط جهانی‌شدن یک چهارچوب فضایی مناسب را فراهم می‌آورند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

World cities and newgeopolitical maps

نویسندگان [English]

  • Yashar Zaki 1
  • Atefe Golfeshan 2
1 Assistant professor of political geography, Faculty of geography, University of Assistant professor of political geography, Faculty of geography, University of Tehran
2 Ph.D student of political geography, University of Tehran
چکیده [English]

With the acceleration of the ‘globalization’ process, especially the "globalization of the economy," a group of scholars made new theories and argued that the process of globalization has eliminated the importance of "locations", and the "distance and boundaries" are no longer meaningful. With the acceleration of the process of globalization, especially the "globalization of the economy," a group of scholars have made new theories and argued that the globalization process eliminated the importance of "places", and "distance and boundaries" have no meanings any longer. They claimed (geography no longer exists) and "geographic maps" are not so effective in the new world. In response to these comments, many geographers have conducted a series of critical researches and compilation of articles criticizing this claim. One of these is the preparation of "new geopolitical maps”.In this research, a descriptive-analytical method and, library and computer resources were used to see what impact the globalization has had on geopolitical map and whether globalization has diminished the role of geography and political maps. As we know, cities in the globalization arena, took on new roles outside their political boundaries, and sometimes found their importance beyond their own governments. Instead of focusing on the countries and real boundaries, "new geopolitical maps" have moved towards maps that take the "urban relations" into consideration and in which, real boundaries are not so important. In this regard, some valuable works have been done, one of which is the work of Taylor and his colleagues. The "new geopolitical maps" focus on communication between cities around the world. Mapping the communications of cities around the world contributes to a new representation of the "space of global economic flows" that complements the "international political space of locations" rather than replacing it. In other words, new maps of the economic flows of global cities are only supplement to the international political map of countries that provide an appropriate space framework for understanding the new social changes under globalization conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • World Cities
  • Globalization
  • Global Economy
  • New Geopolitical Maps

1ـ پیشگاهی‌فرد، زهرا، (1380)، نگرشی ژئوپلیتیکی بر پدیده جهانی‌شدن؛ تئوری نظام‌های فضا ـ منطقه‌ای، تهران، انتشارات دوره عالی جنگ دانشکده فرماندهی و ستاد.

2ـ جان اسکات، آلن، (1384)، شهر ـ منطقه‌های جهانی، ترجمه پانته‌آ لطفی کاظمی، انتشارات پردازش و برنامه‌ریزی شهری.

3ـ رستمی، پورموسوی و قورچی؛ قهرمان، موسی، مرتضی، (1390)، «تبیین ژئوپلیتیکی کلان‌شهرهای جهانی؛ تأملی بر تفاوت‌یابی مفهومی شهر جهانی و جهان‌شهر»، فصلنامه ژئوپلیتیک، شماره 21، ص 41-70.

4ـ رنه شورت، جان، (1392)، کلان‌شهرهای جهانی، جهانی‌شدن شهرها در دنیای سرمایه‌داری، ترجمه مهدی داودی، تهران، انتشارات انجمن ژئوپلیتیک ایران.

5ـ رنه شورت، جان و هیونگ کیم یونگ، (1386)، جهانی‌شدن و شهر، ترجمه احمد پوراحمد و قهرمان رستمی، تهران، انتشارات پژوهشکده فرهنگ و هنر جهاد دانشگاهی.

6ـ سلیمی، حسین، (1384)، نظریه‌های گوناگون درباره جهانی‌شدن، تهران، انتشارات سمت.

7ـ لاله‌پور، سرور و سرور؛ منیژه، هوشنگ و رحیم (1390)، «مدیریت و برنامه‌ریزی فضایی مناطق کلان‌شهری در عصر جهانی‌شدن اقتصاد با تأکید بر منطقه کلان‌شهری تهران»، فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی، شماره 11.

8ـ نوبخت و محمدی؛ محمدباقر و حامد، (1387)، فرایند جهانی‌شدن تغییرات و الزامات لازم در حوزه اقتصاد جمهوری اسلامی ایران، تهران، معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی.

9- Acuto, Michele (2009); Localizing the Global City through the ‘Invisible College’ ـ A (Plitical) Research Note, http://www. Lboro.ac.uk/gawc/rb/rb301.html. Paper no. 301.

10- Braudel, F (1984) The Perspective of the World, London: Collins

11- Cohen, R. B. (1981) The New International Division of Labour, Multi ـ National Corporations and Urban Hierarchy. In Urbanization and Urban Planning in Capitalist Society, ed. M. Dear and A. J. Scott. New York: Methuen, pp. 287-315. -

12- Donald, J. (1992); Metropolis: the city as text, In Social and Cultural Forms of Modernity, ed. R. Bocock and K. Thompson, pp. 1ـ54. Cambridge: Polity.

13- Friedmann. John (1995); ‘Where We Stand: a decade of world city research’, “World Cities in a World ـ System”, Edited by: Paul L. Knox and Peter J. Taylor, Cambridge University Presss.

14- Geddes, P. (1968) Cities in Evolution, New York: Howard Fertig.

15- Hall, P. (1966) The Word Cities, London: Weidenfeld and Nicolson.

16-  King, Anthony D. (1995) Re ـ presenting World Cities: cultural theory/social practice, Cambridge University. 215-231.

17- Knox, Paul L. (1995); World Cities in a World ـ System, Cambridge University, 321.

18- Sassen, Saskia ((1995)); ‘On Concentration and Centrality in the Global City’, “World Cities in a World ـ System”, Edited by: Paul L. Knox and Peter J. Taylor, Cambridge University Presss.

19- Taylor, Peter J. (1995) World Cities and Territorial States: The Rise and Fall of Their Mutuality” “World Cities in a World ـ System, Edited by: Paul L. Knox and Peter J. Taylor, Cambridge University Presss. pp. 48-62.

20- Taylor, P.J, D. R F.Walker and M. Hoyler, (2001); A new mapping of the world for the new millennium, Geographical Journal, Vol. 167, No. 3, pp. 213-222.

21- Taylor, Peter J. (2000); World Cities and Territorial States under Conditions of Contemporary Globalization, Political Geography, Vol. 19, pp. 5ـ32.

22- Taylor, Peter J. (2004); World City Network, A Global Urban Analysis, Routledge, New York

23- Taylor, Peter J. ((2005)); New political geographies: Global civil society and global governance through world city networks, Political Geography, Vol. 24, 703-730.