ژئواکولوژی آتشفشان بیدخوان، جنوب شرق بردسیر کرمان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی زیست محیطی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 دانشیار بخش زمین شناسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

3 دانشجوی دکترای جغرافیای طبیعی، دانشگاه تهران

چکیده

آتشفشان خاموش بیدخوان یک استراتوولکان است که در فاصله 40 کیلومتری جنوبشرق بردسیر کرمان، در محدوده­ای به طول جغرافیایی ´25 و˚56 تا´30 و˚56 و عرض جغرافیایی 35 و˚29 تا´40 و˚29 ، با وسعت حدود 400 کیلومترمربع واقع شده است. هدف از این مطالعه، ارزیابی ژئواکولوژیکی این آتشفشان می­ باشد. بدین منظور ضمن معرفی علم ژئواکولوژی، ابتدا زمین­ شناسی و توپوگرافی این آتشفشان توضیح داده شده، سپس تأثیر این آتشفشان بر آب و هوا، آبشناسی و پوشش گیاهی منطقه تعیین شده است. در نهایت تأثیر آن بر زندگی انسان توجیه شده است. براساس این مطالعه، در اثر وجود این آتشفشان (به عنوان یک عارضه) میزان ریزش­ های جوّی سالانه حدود 13 میلیون مترمکعب افزایش و درجه حرارت متوسط سالانه حدود 4 درجه سانتیگراد کاهش یافته است. به تبع آن اقلیم منطقه تغییر کرده بطوریکه ضریب خشکی دومارتون از 15 به 28 رسیده است. به تبعیت از تغییر آب و هوای منطقه که از نوع افزایش بارش و کاهش تبخیر بوده است، شرایط برای شکل­ گیری یک دره پرآب و رودخانه نیمه ­دائمی زهکش­ کننده کالدرای این آتشفشان فراهم شده است. همچنین پوشش گیاهی محدوده مرتفع تشکیل دهنده آتشفشان انبوه­ تر شده است. این شرایط موجب استقرار چندین روستا در دره فوق شده که به علت فقدان سطوح هموار برای زراعت و وجود آب و هوای سرد تقریباً تنها کاشت درختان گردو را امکان ­پذیر ساخته و در کنار آن مراتع مناسب جهت چرای احشام در سطح مخروط آتشفشان را به وجود آورده است. لذا وجود این آتشفشان به عنوان یک عارضه بر امکان استقرار انسان، محل­های قابل استقرار و سبک زندگی انسان تأثیر گذاشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geoecology of Bidkhan Volcano, South East of Bardsir, Kerman

نویسندگان [English]

  • Sara Sheikh Fakhradini 1
  • Ahmad Abbasnejad 2
  • Somaye Zahab Nazoori 3
1 MS Student of Geology, Shahid Bahonar University of Kerman
2 Associate Professor, Deparrment of Geology, Shahid Bahonar University of Kerman
3 PhD Student of Geography, Tehran University
چکیده [English]

Bidkhan inactive stratovolcano lies at 40 km southest of Bardsir in Kerman Province between
56     26 to 56     30 eastern longitude and 29           35 to 29     40 northern latitude and it is 400 km2 in area. This paper deals with the geoecology of this volcano. For this purpose, after introducing the geoecology discipline, first, geology and topography of this volcano are described. Afterwards, the influence of this volcano on climate, hydrology and vegetation of the area is discussed. And finally its influence on human life is explained. Accordingly, due to the presence of this volcano (as a positive landform), the annual precipiatation has increased about 13 million m3 and the annual temperature has decreased about 4C . So climate of the area has change so that Dommarton index has increased  from 15 to 28. In accordance with the climatic change, which has been an increase in precipitation and decrease in temperature, the conditions changed and become appropriate for the creation of a humid valley and a semi-permanent stream draining in its caldera. Also, the vegetation over the stratovolcano has become much denser.
These conditions has led to establishment of several villages in the above – mentioned valley which, as a result of lacking convenient surface for cultivation and also cold climate, depend only on cultivation of nut trees in the valley and herdering on convenient pastures at the surface of the volcano. Hence, the presence of this volcano as a positive landform, has helped human residence and influenced the location of residential areas and human life.

کلیدواژه‌ها [English]

  • geoecology
  • Bidkhan volcano
  • Bardsir region
  • environmental volcanology

1- جعفری، م.، 1374، هیدرولوژی رودخانه آب بخشاء، معاونت امور مطالعات منابع آب استان کرمان، 167 ص.

2- خلیلی مبرهن، ش.، 1390، آتشفشان شناسی،ژئوشیمی و پتروژنز آتشفشان بیدخوان واقع در جنوب بردسیر-        استان کرمان، رساله ی دکترا، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده علوم، 265 صفحه.

3- درویش زاده، ع.، 1383، آتشفشان ها و رخساره های آتشفشانی، انتشارات دانشگاه تهران، 587 صفحه.

4- کیانی، ر.، 1378، بررسی پترولوژی و ژئوشیمیایی آتشفشان بیدخوان (بردسیر کرمان)، پایان نامه کارشناسی            ارشد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده علوم، 170 ص.

    5- مهدوی، م.، 1388، هیدرولوژی کاربردی، انتشارات دانشگاه تهران، جلد اول.

 

6- Dimitrijevic, M.D. (1973). Geology of Kerman region: geological .survey of  Iran, Rep.No yu/52,334p.

7- Khalili, Sh., Viccaro, M., Cristofolini, R., Ahmadipour, H., (2008), Differentiation of high-K calcalkaline magmas at  Mount Bidkhan volcano (Central Iranian Volcanic Belt), Geochemica and cosmochemica Acta. Specialsupplement, A467

8- Kozlovskii, E.A., (1989). Geoecology- A New Scientific School, in Geological Investigation in the USSR, Moscow: Nauka, pp. 9-18.

9- Shahabpour, J. (2007). Island arc affinity of the central Iranian Volcanic Bell: journal of Asian earth sciences, No. 30, pp. 625-665.        

10- Osipov, V.I., (1997). Geoecology: Concepts, Tasks, and Priorities, Geoekologiya,       No. 1, pp. 3-11.

11- Osipov, V.I., (1993). Geoecology - An Interdisciplinary Science of Ecological  Problems in Geospheres, Geoekologiya, No. 1, pp. 4-18.   

12- Reimers, N.F., (1999). Natrue Use: Reference Dictionary, Moscow: Mysl.

13- Sochava, V.B., (1978). Introduction to the Doctrine of Geosystems, Novosibirsk: Nauka.     

14- Sokolov, B.S., (1995). Will Golden Age of Geology Return?, Vestn. Ross. Akad. Nauk., Vol. 65, No. 9, pp. 778-781.                    

15- Trofimov, V.T. (2009). Paradoxes of Modern Geoecology,  Moscow University Geology Bulletin., Vol. 64, No. 4, pp. 203-213.

16- Trofimov, V.T. (2010). Ecologic-Geological Conditions and Factors of Their Formation, Moscow University Geology Bulletin., Vol. 65, No. 1, pp. 54-57.