کاربرد تکنولوژى RS و GIS در مدیریت آبیارى زمین‏ هاى کشاورزى

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه اصفهان

2 دانشجوى دکترى جغرافیا و برنامه ‏ریزى روستایى

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‏ ریزى شهرى

چکیده

با توجه به محدودیت منابع و روند صعودى توسعه چنانچه این حرکت توأم با مدیریت و برنامه‏ ریزى صحیح صورت نگیرد، مى‏ تواند مشکلاتى را بوجود آورد. زیرا هرگونه توسعه نیازمند بهره بردارى و استفاده از منابع طبیعى است. بنابراین مى ‏تواند اثراتى را به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در طبیعت بر جاى گذارد. استفاده بهینه از خاک و منابع آبى و راه ‏هاى کاهش و پیش بینى مشکلات مربوط به آنها همواره از اهداف توسعه ‏ى کشاورزى صحیح و اصولى بوده است تا بتوان بیشترین بازده را از حداقل منابع بدست آورد. مدیریت بهینه مصرف آب در چند دهه گذشته موضوع بحث بسیارى از محافل تخصصى گشته، در همه ‏ى این محافل تأکید بر این نکته بوده که پایش و ارزیابى کلید موفقیت در این امر مى‏ باشد. بسیارى از شبکه‏ هاى آبیارى و زهکشى ساخته شده براساس مدیریت عرضه و تقاضا عمل کرده و معمولاً بدون در نظر گرفتن میزان آب مورد نیاز واقعى، آب را تحویل مى‏ نمایند. در شبکه‏ هاى آبیارى و زهکشى به دلیل پراکندگى مزارع، وسعت اراضى، تنوع کشت و مسافت بین محل استحصال تا نقطه تحویل آب، مدیریت بهره بردارى و نگهدارى بدون در نظر گرفتن تأثیر متقابل عوامل فوق امکان‏ پذیر نمى‏باشد، اضافه بر آن در شبکه ‏هاى آبیارى، داده ‏هاى توصیفى با حجم زیادى به صورت روزانه تولید مى‏ گردد که نیاز به ساماندهى، تجزیه و تحلیل و تصمیم‏ گیرى دارد که انجام آن با روش ‏هاى سنتى بسیار مشکل بوده و نیاز به استفاده از سیستم‏ هاى جدید نظیر سیستم اطلاعات جغرافیایى و سنجش از دور مى‏باشد. هدف از این مقاله بررسى و شناخت سیستم اطلاعات جغرافیایى و سنجش از دور و نحوه ‏ى به کارگیرى آن در مدیریت شبکه‏ هاى آبیارى و زهکشى مى‏ باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of RS and GIS Technology to Farmland Irrigation Management

نویسندگان [English]

  • Ahmad Taghdisi 1
  • Seddigheh Kiani 2
  • Farnaz Abolhasani 3
  • Zahra Soltani 2
1 Assistant Professor of Geography, University of Isfahan
2 Ph.D. Student of Geography and Rural Planning
3 Master of Geography and Urban Planning
چکیده [English]

Given the resource limitations and the upward trend of development, if this movement is not accompanied by proper management and planning, it can create problems. Because any development requires the exploitation and use of natural resources. Therefore, it can have direct or indirect effects on nature. Optimal use of soil and water resources and ways to predict and reduce their problems have always been the objectives of correct and principled agricultural development in order to obtain the highest returns from the minimum resources. Water use optimum management has been the subject of much discussion in many expert circles in the past few decades, in all of which, emphasis has been placed on monitoring and evaluation as the keys to success. Many irrigation and drainage networks operate on the basis of supply and demand management and usually deliver water regardless of the actual water requirement. In irrigation and drainage networks, due to the scattering of farms, the size of the land, the variety of cultivation and the distance between the place of extraction and the point of delivery, management of utility and maintenance is not possible without taking the interactions of the above factors into account. Moreover, in irrigation networks, descriptive data is produced daily on a massive scale that requires organizing, analyzing and deciding, which are very difficult with traditional methods and requires the use of the new systems such as GIS and remote sensing. The purpose of this paper is to investigate the geographic information system and remote sensing and their application in irrigation and drainage networks management.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Satellite Imagery
  • GIS
  • irrigation network
  • irrigation management

1- جبل عاملى، مجید، فاطمى، سیدرحمن(1383) برآورد سطح و تهیه نقشه‏ى اراضى کشاورزى استان اصفهان با استفاده از فناورى سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایى، سازمان جهاد کشاورزى استان اصفهان.

2- جبل عاملى، مجید، فاطمى، سیدرحمن(1384) پیشنهاد طرح برآورد میزان سطوح زیرکشت شبکه‏ى آبیارى زاینده رود با استفاده از فناورى سنجش از دور، سازمان جهادکشاورزى استان اصفهان.

3- دیانى،ش،1381. کاربرد اطلاعات جغرافیایى در مدیریت بهینه آب مصرفى شبکه آبیارى و زهکشى کوثر خوزستان پایان نامه کارشناسى ارشد. دانشکده کشاورزى دانشگاه تربیت مدرس.

4- صمدى بهرامى، رقیه،(1385) مدیریت تحویل آب در شبکه‏هاى آبیارى و زهکشى با استفاده از GIS، همایش ملى مدیریت شبکه‏هاى آبیارى و زهکشى دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده مهندسى علوم آب.

5- کریمیان، آرزو، افخمى، مهران(1385) کشاورزى صحیح با بهره‏گیرى از تکنولوژى GIS گامى در جهت توسعه پایدار زیست محیطى، همایش ملى مدیریت شبکه‏هاى آبیارى و زهکشى دانشگاه شهیدچمران اهواز، دانشکده مهندسى علوم آب.

6- کیانى، قاسمعلى، موسوى‏زاده، محمدحسن(1384) استفاده از سیستم‏هاى اطلاعات جغرافیایى در مدیریت پروژه طرح‏هاى آبیارى و زهکشى، نخستین کنفرانس ملى تجربه‏هاى ساخت شبکه‏هاى آبیارى و زهکشى، گروه مهندسى آبیارى و آبادانى دانشگاه تهران.

7- گلابى، منا(1385) کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایى و سنجش از دور در مدیریت آبیارى همایش ملى مدیریت شبکه‏هاى آبیارى و زهکشى دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده مهندسى علوم آب.هارپر(مؤلف، قادرى،م)مترجم (1375) سنجش از دور. انتشارات مرکز نشر دانشگاهى.

8- هایوود،یان، کورنلیوس، سارا، کارورراستیو(1381) مقدمه‏اى بر سیستم اطلاعات جغرافیایى، مترجم: تجویدى، گیتى، سازمان نقشه بردارى کشور.

9- Amor,V.M.,Das Guptal,A.,Loof,R.2002.Application of GIS and Crop Growth Models in Estimating Water Productivity.Journal of Agricultural Water Management, Volume 54.3,2:205-225.

10- Fipps,G, and Leigh,E.2000. GIS-Based management System for irrigation districts. Proceedings of International Conference on Challenges Facing Irrigation and Drainage in the New Millennium, USCID,Fort Collins, U.S.A.,June 20-24,pp.103-116.

11- Gundogdu, K.S.,Degirmenci,H.and Demirtas, C.2002.Creation of GIS Supported Data Base in Irrigation Project Management.International Conference, Cairo,Egypt. http: // www.uludag. edu.tr.

12- Menenti,M.,Azzali,S.and d,Urso, G.1995.Management of irrigation Schemes in arid Countries. In: Use of Remote Sensing Techniques in Irrigation and Drainage,ed.Vidal,A.,pp.81-98.

13- Miller, 2005 A systems of hardware, software, data,people, organizations, and institutional arrangements for collecting, storing analyzing, disseminating information about areas of the earth :P 2

14- Ray,S.S.and Dadhwal V.K.2001 Estimation of Crop Evapotran spiration of Irrigation Command Area Using Remote Sensing and GIS.Journal of Agricultural Water Management, Volume 49.3,1:230-249.

15- Sarangi,A.,Rao,NH.,Brownee,Sh.M.,Singh,A.K.2001.Use of Geographic Information System (GIS)Tool in Watershed Hydrology and Irrigation Water Management. GIS development.net.