پهنه‏ بندى اقلیم کشاورزى کشت توت‏ فرنگى با استفاده از سامانه‏ ى اطلاعات جغرافیایى (مطالعه موردى:استان مازندران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمى دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد اقلیم ‏شناسى دانشگاه تهران

چکیده

یکى از ارکان اولیه در برنامه‏ ریزى‏ هاى کشاورزى، تعیین و شناسایى واحدهاى اقلیم زراعى است. یک واحد اقلیم زراعى عبارت از واحدهایى است که عوارض زمینى و عناصر اقلیمى در آن ها به صورت واحدى یکپارچه در نظر گرفته شده و هر واحد م ى‏تواند، خصوصیات متفاوتى را دارا باشد.
در این راستا شرایط ایستگاه سارى به عنوان منطقه نمونه کشت توت فرنگى در استان مازندران مدّ نظر قرار گرفت. براى این منظور آمار و اطلاعات اقلیمى و محیطى استان مازندران به صورت لایه‏ هاى عوامل زمینى و اقلیمى جمع آورى گردید و با کمک نرم‏ افزار (Excel) مورد ارزیابى قرار گرفت. در ترسیم نقشه‏ هاى اقلیمى و توصیفى استان از نرم افزار GIS(1) استفاده شده است. از عوامل زمینى: لایه ‏هاى توپوگرافى، کاربرى اراضى، شیب، نوع خاک و از عناصر اقلیمى: مقدار بارش و دماى سالانه، در نظر گرفته شده است.
با استفاده از توابع ویژه سامانه ‏ى اطلاعات جغرافیایى، ابتدا متناسب با قابلیت کشت توت فرنگى، به لایه ‏ها ارزش وزنى داده شده و سپس در یک نقشه نهایى ترکیب شده ‏اند. نقشه نهایى نشان دهنده قابلیت مناطق مختلف استان مازندران براى کشت توت فرنگى است. نتایج، بیانگر دقت نقشه تهیه شده و همچنین توانمندى سامانه ‏ى اطلاعات جغرافیایى (GIS) در تحلیل یکپارچه و ارائه واحدهاى همگن اقلیم زراعى مى ‏باشد.

عنوان مقاله [English]

Zoning of Agricultural Climate of Strawberry Cultivation Using Geographic Information System (Case Study: Mazandaran Province)

نویسندگان [English]

  • Faramarz Khosh Akhlagh 1
  • Mohsen Soltani 2
1 Member of Faculty, University of Tehran
2 Master of Climatology, University of Tehran
چکیده [English]

One of the main pillars of agricultural planning is the identification of agricultural climatic units. An agricultural climatic unit is a unit in which the ground features and climatic elements are considered as integrated units, and each unit can have different characteristics.
In this regard, the condition of Sari station was considered as a sample strawberry cultivating area in Mazandaran province. For this purpose, climatic and environmental data and statistics of Mazandaran province were collected in terms of layers of ground and climatic factors and evaluated using Excel software. GIS software (1) has been used to draw up climatic and descriptive maps of the province. From ground factors, topographic layers, land use, slope and type of soil and from climatic elements, precipitation and annual temperature are considered.
Using the special functions of the GIS system, first a weighted value was given to the layers according to the potentials of strawberry cultivation, and then they were combined in a final map. The final map indicates the ability of different regions of Mazandaran province to grow strawberries. The results indicate the accuracy of the map and the ability of the GIS to help provide an integrated analysis and homogeneous agricultural climatic units.

1- ادب، حامد(1385)،«مدلسازى برآورد عملکرد محصول کلزاى پاییزه با استفاده از روش رگرسیون چند متغیره در محیط GIS»، مطالعه موردى: شهرستان سبزوار، پایان نامه کارشناسى ارشد دانشگاه تربیت مدرس، به راهنمایى دکتر منوچهر فرج زاده.

2- اطلس ملى ایران،(1378)، بخش کشاورزى، انتشارات سازمان نقشه بردارى.

3- بهنامیان،م، مسیحا،(1381)، توت فرنگى، انتشارات ستوده‏ى تبریز.

4- سازمان هواشناسى کشور،(1387)،آمار دماو بارش ایستگاه‏هاى سینوپتیک استان مازندران، تهران.

5- سازمان جغرافیایى نیروهاى مسلح(1380)، نقشه توپوگرافى شیت مازندران، 250000:1.

6- صنعتى،خ،(1386)، امکان سنجى اقلیمى کشت توت فرنگى در استان کردستان، پایان نامه کارشناسى ارشد، دانشگاه تهران.

7- فرج زاده منوچهر و تکلوبیغش(1380)،«ناحیه‏بندى اگروکلیمایى استان همدان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایى با تأکید بر گندم دیم»، نشریه‏ى پژوهشهاى جغرافیایى، انتشارات دانشگاه تهران، شماره‏ى 41، سال33،ص93-105.

8- فرج‏زاده، منوچهر(1386)، تکنیکهاى اقلیم‏شناسى، چاپ اول، انتشارات سمت، صص 248-247.

9- فرج‏زاده، منوچهر(1377)، سیستم اطلاعات جغرافیایى، مجله‏ى دانشگاه انقلاب، غلات در آئینه آمار.

10- مؤسسه‏ى تحقیقات آب و خاک کشور،(1375)، نقشه‏ى خاکشناسى و قابلیت اراضى شیت مازندران مقیاس 250000:1.

11- Fischer, G., Velthuizen H.,Shah M.,Nachtergaele,F.2002,Global Agro-ecological Assessment for Agriculture in the 21 st century Methodolgy and Results,International Institue for Applied Systems Analysis Laxenbury,Austria & Food and Agriculture Organization of the United Nations Viale delle Terme dicaracalla Rome, Italy.

12- FAO,Agro-ecological Zoning (guidelines),1996,Food And Agriculture Organization Of United Nations Publication,pp.3-5.

13- Mavi H.s.and Gian singh Mavi,(1998), Agroclimatic Regions of Punjab bassed on Summer (Kharif) Season Moisture Stress,proceedings of the Symposium on Land and Water Management in the Lndus Basin (India), volii,PAU, Ludiana:pp.27-38.

14- Mavi, H.S,(1985),Introduction to Agrometeology, Oxford IBH Publishing.Com,p225.

15- Todoroic,Mladen,Steduto,Pasquale,Caliandro Angelo,Catalano Mauizia, Rusco Ezio, Qanglino Enrico,Samarelli Sergio (1993),Development at a GIS Database for Agro-Ecological Characterization, Apulia Region-(Southern Italy),http;//gis. Esri.com/Iibrary/userconf/Karoproc 98/Id htm 1.

16- Visher,(1955),Comperative Agriculture Potentials Of the World Regions,Ecom.Geography, No.31,pp12-86.

17- Yazdanpanah, Hojjat, A.Khalili, S.Hajam,G.Kamali, A.Vazvai(2003), Agroclimatic Zoning Of Azarbayyejan Sharghi Province for Rain fed Almond Using GIS, http;// WWW.Gisdevelopment. Net/ application/ agriculture/ overview / agriooo6pf.ht