پهنه ‏بندى زمین براى توسعه فیزیکى شهر شیراز با استفاده از GIS و AHP

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هئیت علمی گروه جغرافیای دانشگاه شهید بهشتی

2 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی در برنامه ریزی محیطی

چکیده

با توجه به این که روند رشد شهرنشینى در ایران درپى تحولات اقتصادى، اجتماعى عمیق دهه‏ هاى قبل، در سال‏هاى اخیر موجب رشد لجام گسیخته شهرهاى با نقش ملى و ناحیه‏ اى گردیده و بدون تناسب با ظرفیت‏ ها و امکانات طبیعى منطقه پیامدهاى ناخوشایندى را در فضاى کالبدى - زیستى درون شهر به همراه داشته است، رشد جمعیت با اشغال فضاى شهرى، عدم تعادل در ساخت و بافت شهر را به وجود آورده و آسیب‏ هاى جبران ناپذیرى را در محیط زیست شهرى وارد ساخته است. در نتیجه پهنه ‏بندى زمین براى توسعه فیزیکى شهرها همواره مورد توجه جغرافیدانان و برنامه ‏ریزان شهرى قرار گرفته است و بنابراین مکان‏ یابى اراضى مناسب براى توسعه فیزیکى شهرها بسیار ضرورى است.
در این مقاله با استفاده از مدل AHP در نرم‏افزار ARC GISپهنه‏ بندى زمین براى توسعه فیزیکى شهر شیراز بر پایه 8 معیار (شیب، جنس زمین، سطح ایستایى آب‏ هاى زیرزمینى، قابلیت زمین، حریم رودخانه، فاصله از گسل، ارتفاع و بافت خاک) ارزیابى شده و نقشه پهنه‏ بندى زمین به دست آمد. نقشه پهنه‏ بندى به دست آمده، سه پهنه اولویت دار با تناسب بالا (21516 هکتار)،با تناسب کم (23069 هکتار) ونامناسب (23289 هکتار) براى توسعه فیزیکى را نشان مى ‏دهد و مى‏ تواند مورد استفاده مدیران و برنامه ریزان شهرى قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Land Zoning for Physical Development of Shiraz Using GIS and AHP

نویسندگان [English]

  • Seyyed Hassan Sadugh Vanini 1
  • Jamileh Tavakkolinia 1
  • Omid Zare'ee 2
1 Member of Faculty at the Department of Geography, University of Shahid Beheshti
2 Master of Geomorphology in Environmental Planning
چکیده [English]

Considering that the growth trend of urbanization in Iran, following the deep economic and social changes of past decades, has in recent years led to the unbridled growth of cities with national and regional role and, without regard to the natural capacities and facilities of the region has brought about unpleasant consequences for the physical-biological environment of the city, the growth of the population with the occupation of urban space has created imbalances in the construction and texture of the city and has caused irreparable damage to the urban environment. As a result, the zoning of land for the physical development of cities has always been of interest to urban geographers and planners, and therefore it is essential to locate suitable lands for the physical development of cities.
In this paper, using the AHP model in ARC GIS software, land zoning for physical development of Shiraz city was evaluated based on 8 criteria (slope, ground, static surface of groundwater, land capability, river boundary, the distance from fault, height and texture of soil) and a zoning map of the land was obtained. The zoning map shows three areas of high suitability (21516 hectares), low suitability (23069 hectares) and unsuitable (23289 hectares) in terms of priority for physical development, and can be used by urban managers and planners.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Zoning
  • Geomorphologic Barriers
  • Physical development
  • City Shiraz
  • ARC GIS
  • AHP

1- رجایى، عبدالحمید(1382)؛ کاربرد ژئومورفولوژى در آمایش سرزمین و مدیریت محیط، تهران، نشر قومس.

2- زیارى، کرامت ا...(1379)؛ برنامه ریزى شهرهاى جدید تهران ، انتشارات سمت.

3- سازمان زمین‏ شناسى کشور، نقشه زمین‏شناسى000،100:1 شیراز.

4- سازمان جغرافیایى نیروهاى مسلح، نقشه توپوگرافى 000،50:1 شیراز.

5- شهردارى شیراز (1369)؛ طرح جمع آورى مهار سیلاب و آب باران شیراز بزرگ.

6- فرج زاده، منوچهر و فروغ بصیرت (1385)؛ پهنه بندى حساسیت تشکیلات زمین‏ شناسى در مقابل نیروهاى زلزله در منطقه شیراز با استفاده از GIS، نشریه پژوهش‏ هاى جغرافیایى، دانشگاه تهران، دانشکده جغرافیا.

7- قدسى پور، حسن (1385)؛ فرآیند تحلیل سلسله مراتبى، تهران انتشارات امیرکبیر.

8- مخدوم، مجید (1382)؛ شالوده آمایش سرزمین، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

9- مطالعات رودخانه‏ هاى شیراز (1374)؛ مطالعات پایه وضعیت موجود هواشناسى و بارندگى، جلد اول، شهردشرى شیراز، گروه مشاورین:6-2.

10- مهندسین مشاور پارهاس (1373)؛ طرح توسعه و عمران شیراز، گزارش دوم، وزارت مسکن و شهرسازى.

11- Graw ford (1978) Guik Lines for siting ruralin Coast (Sarea-s.n.w)Planning. Sydey.