کاربرد تصاویر ماهواره‏ اى در تهیه نقشه شورى خاک با استفاده از روش طیفى

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمى ‏مرکزتحقیقات کشاورزى و منابع طبیعى استان زنجان

چکیده

کاهش توان تولیدى خاک ها یکى از مشکلات کشور است. این کاهش تحت تأثیر عواملى نظیر فرسایش خاک بویژه فرسایش سطحى است. خروج بیش از 2 میلیارد تن مواد رسوبى در سال از حوزه‏ هاى آبخیز کشور عمق فاجعه را نشان مى‏ دهد. از دیگر عواملى که نقش عمده‏ اى در کاهش حاصل خیزى خاک هاى کشوردارد، عامل شور شدن اراضى است. این پدیده در عرصه هاى منابع طبیعى (اراضى پست) و نیز اراضى زراعى (زهکشى نامناسب و مدیریت غیراصولى) رخ مى‏ دهد. تهیه نقشه شورى خاک یکى از گام هاى اولیه در جهت شناسایى این مناطق است.
روش هاى مختلفى وجود دارد که در تحقق این هدف قابل استفاده هستند. یکى از این روش ها کاربرد تصاویر ماهواره‏ اى و استفاده از بازتاب هاى طیفى به منظور تهیه نقشه شورى مناطق مختلف کشور است. چرا که این تصاویر کاملاً جدید و بهنگام بوده و آخرین تغییرات را در سطح زمین پدیدار مى ‏سازند.
در این مقاله که نتیجه حاصله از اجراى طرح تحقیقاتى است، کاربرد تصاویر ماهواره ‏اى در تهیه نقشه شورى دشت قزوین با استفاده از تصاویر ماهواره ‏اى لندست ETM سال 2000 میلادى و لندست TM سال 1987 میلادى به روش طیفى مورد بررسى قرارگرفت. مقایسه نتیجه حاصله با داده‏ هاى آزمایشگاهى نمونه‏ هاى خاک و نیز مشاهدات صحرایى مؤید دقت بالاى (3/83%) نقشه شورى تهیه شده قزوین به روش طیفى است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of Satellite Images in Preparation of Soil's Salinity Map Using Spectral Methods

نویسنده [English]

  • Ali Abdi
Member of Faculty, Agriculture and Natural Resource Research Center of Zanjan Province
چکیده [English]

Decrease in production capacity of soils is one of the problems in the country. This decrease is affected by factors such as soil erosion, especially surface erosion. Exit of more than 2 billion tons of sediment per year from the watersheds of the country shows the depth of the disaster. Among other factors that play a major role in reducing the fertility of soils is the salinity of land. This phenomenon occurs in natural resources (low lands) and agricultural lands (inappropriate drainage and improper management). Preparation of soil salinity map is one of the first steps in identifying these areas.
There are several methods that can be used to achieve this goal. One of these methods is the application of satellite imagery and spectral reflections in order to provide a map of salinity in different regions of the country, because these images are completely new and up-to-date and display the latest changes on the Earth's surface.
In this paper, which is the result of implementation of research project, the application of satellite imagery in preparation of Qazvin plain salinity map using satellite images of Landsat ETM in 2000 and Landsat TM in 1987 in a spectrophotometric manner was investigated. Comparison of the obtained results with experimental data of soil samples and field observations confirms the high accuracy (83.3%) of the prepared Qazvin salinity map by the spectral method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Image application
  • Satellite images
  • spectral data
  • experimental data
  • soil samples
  • spectral method
  • salinity map
  • the Qazvin plain
1 - پاک پرور، مجتبى و همکاران، 1378، استفاده از اطلاعات ماهواره‏اى وGIS در تعیین مناطق تحت اثر بیابان‏زایى، گزارش نهایى طرح تحقیقاتى، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، معاونت تحقیقات و آموزش، وزارت جهاد سازندگى .

2 - خراسانى، نعمت اله و ایزدپناه على، 1371، بررسى حوضه آبریز کویر مرکزى و ارزیابى تغییرات شورى در یکى از زیرحوزه‏هاى آن با استفاده از ماهواره لندست. مجموعه مقالات بررسى مسائل مناطق بیابانى و کویرى‏ایران-مرکزتحقیقات‏مناطق کویرى و بیابانى ایران- یزد- 3تا27 اردیبهشت ماه 1371، انتشارات دانشگاه تهران.

3 - زهتابیان، غلامرضا، سیدمحمودرضا، طباطبایى، 1379، بررسى روند بیابان زایى در استان خوزستان با استفاده از پرداز ش تصاویر ماهواره‏اى (IP) و سیستم اطلاعات جغرافیایى(GIS)، خلاصه مقالات همایش منطقه‏اى توسعه پایدار در زیست بوم­هاى بیابانى، یزد، ایران.

4 - علوى پناه، سیدکاظم، 1380، مطالعه پدیده‏هاى طبیعى با استفاده از روش تجزیه وتحلیل مؤلفه‏هاى اصلى جمله منابع طبیعى ایران، جلد54، شماره 3 سال 1380، شماره استاندارد بین‏المللى 1316-1025، نشریه علمى-پژوهشى دانشکده منابع طبیعى دانشگاه تهران.

5 - علوى پناه وهمکاراى 1378، مطالعه شورى خاک وپوشش گیاهى متأثراز شورى در منطقه رودخانه شور کرج براساس اطلاعات ماهواره‏اى، مرکز تحقیقات مناطق کویرى، دانشگاه تهران، وزارت علوم تحقیقات وفناورى، چکیده تازه‏هاى تحقیق دردانشگاه ومراکزتحقیقاتى ایران، دوره 8 شماره 4، زمستان 1379، مرکز اطلاعات و مدارک علمى ایران.

6 - مسعودى، مسعود، 1380، بررسى قابلیت تصاویر ماهواره‏اى در طبقه‏بندى خاکهاى تحت تأثیر شورى و قلیائیت، تحقیقات مرتع و بیابان ایران (4)، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع.

7-Farifteh Janshid&Farshad Abbas(2002).Remote sensing and modeling topsoil properties,a clud for assessing and degradafion.International jnstitue for Geoinformation science and Earth observation (ITC).P.O.Box6,7500AA Enschede,The Nether lands.17th WCSS,14-21 August 2002 .Thailand.

8- Izadpanah,A.,1978.Monitoring saline soils encroachment in semi-arid regions using satellite imagery Qazvin plain test site.Arid Lands sciences workshop Tehran,Iran.

9-Rudi Goossens & Eric Van Ranst,1998.Theuse of remote Sensing gypsiferous Soils in the Ismailia Provinc (Egypt) Elsevier, 1998,p47-56.