پلیت تکتونیک و تغییرات اقلیمى

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتراى جغرافیاى طبیعى(ژئومورفولوژى)

چکیده

 اقلیم زمین ثابت نیست، دامنه تغییرات بسیاروسیع است و از دوره‏ هاى گرم و مرطوب تا یخچالى را شامل مى‏ شود. سنگها و رسوبات آثار بسیارى از تغییرات اقلیمى گذشته را در خود ذخیره کرده‏ اند، رسوبات نمکى، خاکهاى قرمز، کائولین، رسوبات آهکى و مرجان ها شواهدى از اقالیم گرم و رسوبات و نهشته‏ هاى یخچالى و پادگانه‏ هاى رودخانه‏ اى شواهدى از اقالیم سرد هستند. سن‏ یابى چنین شواهدى نشان مى‏ دهد برخى از این تغییرات دراز مدت و برخى دیگر کوتاه مدت بوده‏ اند، گرماى مزوزوئیک میلیونها سال دوام داشته و تناوب دوره‏ هاى یخچالى و بین یخچالى پلیستوسن فقط هزاران سال طول کشیده است .
 چرا و چگونه چنین تغییرات وسیعى اتفاق مى‏ افتد؟ با یک نگرش سیستمى به زمین پاسخ این سؤال آسان تر خواهد بود. زمین سیستمى است که در آن مجموعه‏ اى از فرایندهاى متقابل و متصل بهم در یک مقیاس وسیع فضایى و زمانى عمل مى‏ کند، بنابراین علت منفرد نیست و الزاما مجموعه‏ اى از علت ها پاسخگو خواهند بود.
 به طور کلى شرایط اقلیمى نتیجه اثر متقابل و پیچیده دو منبع مهم انرژى، انرژى خورشیدى و انرژى زمین است. تابش ورودى خورشیدى اولین منبع انرژى زمین است که سیالات زمین (آب و اتمسفر) را به حرکت درمى‏ آورد. انرژى درونى زمین عامل حرکت پلیت ‏هاست، این حرکت باعث جابه جایى قاره‏ ها، تشکیل آتشفشانها، برخاستن کوه ها، تغییرات بزرگ مقیاس سطح دریاست. تاکنون نظریات متعددى در تبیین علل تغییرات اقلیمى وضع شده است و لیکن هیچیک از آنها به صورت قطعى پاسخگو نبوده‏ اند، بلکه هر یک بخشى از پدیده را تشریح کرده ‏اند. با پیدایش تئورى پلیت تکتونیک این تئورى جایگاه ویژه‏اى در تشریح علل تغییرات بلند مدت اقلیمى یافت .

عنوان مقاله [English]

Tectonic Plates and Climate Change

نویسنده [English]

  • Puran Tahuni
Ph.D. of Natural Geography (Geomorphology)
چکیده [English]

The Earth's climate is not constant; the range of changes is vast and includes from warm and humid periods to the glacial. Rocks and sediments carry many signs of the past climatic changes with them. Salt deposits, red soils, kaolin, lime sediments and corals are evidences of hot climes, and glacial sediments and deposits and river terraces are evidences of cold climates. The dating of such evidence suggests that some of these changes have occurred in long-term and some others in short-term. Mesozoic heat lasted for millions of years, while glacial and interglacial periods of the Pleistocene have lasted only thousands of years.
 Why and how do such vast changes occur? With a systematic approach to the Earth, it would be easier to answer this question. Earth is a system in which a set of interconnected processes act on a large spatial and temporal scale, so there is not a single cause, and necessarily a set of causes are effective.
 In general, climatic conditions are the result of a mutual and complex interaction of two important sources of energy, namely solar energy and the Earth’s energy. Radiation from the Sun is the first source of the Earth’s energy that drives the Earth's fluids (water and atmosphere). The internal energy of the Earth is the cause of movement of plates; this movement causes continental displacement, formation of volcanoes, rise of mountains, and large changes on the scale of the sea level. So far, several views have been laid down in explaining the causes of climate change, but none of them has definitely answered the questions; each has described a part of the phenomenon. With the emergence of the theory of tectonic plate, this theory found a special place in explaining the causes of long-term climate changes.

1 - منبع اصلى

Barron .Eric J.-Climatic variation in earth history - university science books- 1996.

2 - منابع کمکى

- تاربورک، ادواردجى- لوتگن، فردریک ک.- مبانى زمین شناسى- مترجم اخروى، رسول- انتشارات مدرسه- 1379.

- رودیمن، و.ف- کوترباخ، ج- بالاآمدن فلاتها و تغییر اوضاع اقلیمى‏زمین- مترجم علمى‏غروى، حمیده- آموزش زمین‏شناسى (رشد) شماره مسلسل 25و26 - 1370

- علیجانى، بهلول- کاویانى، محمدرضا- مبانى آب و هواشناسى - انتشارات سمت- 1371.

- مر، فرید- مدبرى، سروش- زمین ساخت صفحه‏اى و فرایندهاى زمین شناختى- انتشارات کوشامد- 1380.