تابش زمستانی خورشید و شهرسازی در اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای جغرافیای طبیعی

چکیده

موقع فلات ایران در نیمه جنوبی منطقه معتدل شمالی ایجاب می­ کند که آب و هوای سرد در آن دیده نشود. اما میانگین ارتفاع بشی از 1200 متر سبب شده است آب و هوای زمستانی بسیار سرد، ویژگی مهم این فلات پهناور به شمار آید. تغییرات فصلی دما که از تغییر منظمی زاویه و مدت تابش خورشید در ترکیب با سایر عوامل اقلیمی ناشی می­ شود، نیاز عمومی به پرتوافشانی خورشید بر سطح معابر و اعماق مساکن را در زمستان بسیاری از نقاط کشورمان به وجود می­ آورد.
تعیین رابطه منطقه میان «زاویه تابش خورشید» و امتداد شبکه عمومی معابر، ارتفاع مساکن و فاصله افقی میان ساختمان روبرو با توجه به «طول» و «جهت» امتداد سایه در مواقع مختلف روزف نقش مهمی در برنامه ریزی­ های معماری و شهرسازی ایفا می­ کند، توجه به این عامل اقلیمی در طراحی شهرهای جدید و نوسازی محله های قدیمی شهرهای تاریخی به ما کمک می­ کند تا بتوانیم گامی در جهت جامع نگری به ابعاد مختلف طبیعی، اقتصادی، اجتماعی و کالبدی در حل مسائل و معضلات جوامع انسانی، به عنوان «ساماندهی نظام فضایی سکونتگاهی» برداریم.

عنوان مقاله [English]

Winter Sunshine and Urbanization in Isfahan

نویسنده [English]

  • Taghi Tavusi
Ph.D. of Natural Geography
چکیده [English]

The position of Iranian plateau in the southern half of the northern temperate region requires absence of cold weather in this area. However, the average elevation of 1200 meters causes a very cold winter weather as an important feature of this vast plateau. Seasonal variations in temperature which result from a regular change in the angle and duration of the sun's radiation in combination with other climatic factors, give rise to a general need for the sun’s radiation on the surface of passages and depths of houses in many parts of our country during the winter.
Determining the relationship between the angle of the sun's radiation and the directions of public passage network, the height of dwellings and the horizontal distance between the buildings facing each other in terms of the "length" and "direction" of shadow in different occasions of the day play important roles in architectural and urban planning. Attention to this climatic factor in design of new cities and renovation of old neighborhoods of historic cities helps us to take a step towards a comprehensive view of different natural, economic, social and physical dimensions in solving problems of human societies as the " organization of residential spatial system".

1- جعفری، عباس، 1366، نقشه خوانی گیتاشناسی، تهران، انتشارات گیتاشناسی.
2- طاوسی، تقی، 1375، بررسی رابطه ارتفاع مساکن و زاویه تایش خورشید بعنوان عامل مخل در روابط همسایگی»، سمینار فرهنگ عمومی و مسکن، ا صفهان، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
3- طاوسی، تقی، 1380، تحلیل علل هیدروکلیماتولوژیکی، بیابان زایی، (مطالعه موردی،: حاشیه چاله گاوخونی) ، رساله دوره دکتری جغرافیای طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی.
4- علیجانی، بهلول و کاویانی، محمدرضا، 1371، مبانی آب و هواشناسی، تهران، انتشارات سمت.
5- غفاری، سیدرامین، 1380، «فضا و ساماندهی نظامی فضایی سکونتگاهی روستایی»، فصلنامه علمی فنی سازمان جغرافیایی«سپهر»، شماره 39، ص 48 – 44.
6- قائمی، هوشنگ، 1375، هواشناسی عمومی، تهران، انتشارات سمت.
7- میلر، جی.تی، 1992، زیستن در محیط زیست، ترجمه مجید مخدوم، انتشارا ت دانشگاه تهران، 1371.
8- نادری، احمدعلی، 1379، «طراحی اقلیمی پنجره­های ساختمان»، فصلنامه علمی فنی سازمان جغرافیایی«سپهر»، شماره 35، ص 25 – 20.
9- وودوارد، اف.آی، 1986، اقلیم و پراکنش گیاهی، ترجمه میرخالق صنیاتبار احمدی و محمود رائینی، بابلسر، انتشارات دانشگاه مازندران، 1374.