مکانیابی ایستگاه های آتش نشانی با استفاده از روش تلفیقی AHP و GIS مطالعه موردی: منطقه 3 اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه هنر اصفهان (نویسنده مسئول)

2 دانشیار دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان

3 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه هنر اصفهان

چکیده

امروزه بحث ایمنی یکی از مهمترین مسائل شهری است که توجه مدیران شهری را به خود جلب نموده است. آتش سوزی یکی از تهدیدات ناشی از بحرانهای طبیعی و مصنوعی است که میتواند چالشهای وسیعی را در ابعاد مختلف زندگی شهری پدید آورد. مطالعات انجام شده نشان داد که منطقه 3 اصفهان با جمعیت 111889نفر در سال1390 و وسعت 1152هکتار تنها دارای یک مرکز آتش نشانی میباشد که شعاع عملکردی مناسبی نسبت به کل منطقه نداشته و پاسخگوی نیاز ساکنان نمیباشد. از میان تجهیزات شهری، احداث مراکز آتش نشانی در این منطقه به علت قرارگیری بازار قدیمی، تاریخی و زندهی قیصریه در آن و کمبود راههای خروج اضطراری و امداد رسانی در هنگام بروز آتش سوزی و همچنین وجود کارگاهها و انبارهای متصل به بازار نیز که خود بر تبعات بروز سایر حوادث جانبی افزوده است؛ ازاهمیت و ضرورت برخوردار است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف افزایش سطح ایمنی، ضمن مکانیابی ایستگاههای آتش نشانی در منطقه 3 اصفهان، با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و مدل مکانیابی در محیط GIS صورت گرفته است.همچنین این پژوهش بر مبنای روش تحقیق (توصیفی تحلیلی) دادههای مورد نیاز را بصورت کتابخانهای اسنادی جمعآوری نمود. در ابتدا معیارها و زیرمعیارهای مؤثر در مکانگزینی ایستگاه آتش نشانی با استفاده از روش سلسله مراتبی (AHP) به کمک نرمافزار Expert Choice وزندهی شد و پس از آن با رقومیسازی لایهها در محیط GIS با استفاده از تحلیل فضایی در ابتدا نقشههای فاصله اقلیدسی و در ادامه با کلاسهبندی، نقشههای هر لایه تولید شد و سپس با همپوشانی تمامی لایهها با اعمال ارزشهای بدست آمده از تحلیل سلسله مراتبی AHP، مکان جدید ایستگاه آتش نشانی پیشنهادی شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Fire station location using AHP and GIS compilation Case Study: third zone of Esfahan city

نویسندگان [English]

  • Zeynab Aliabadi 1
  • Mahid Nastaran 2
  • Farzane Pirani 3
  • Farzane Sheikhzade 3
1 Urban planning MSc Art University of Isfahan
2 Associate Professor of Art University of Isfahan
3 Urban planning MSc Art University of Isfahan
چکیده [English]

Extended Abstract
Introduction
The deployment of every urban element in the position of the body - a particular area of the city - is subjected to certain principles, rules and procedures that, if followed, will ensure the success and effectiveness of thatelement in the same place, otherwise there will be many problems with the occurrence it does.Therefore, achieving equilibrium in the spatial distribution of resources and services is the main goal of the planners. Considering the importance of locating and its position in various projects, the importance of the location of the fire stations and the direct impact on its model and performance will be determined.
Provision of fire station services requires their proper location in order to distribute them appropriately to minimize their financial losses.Locating fire stations and determining the number and location of stations guarantee the safety of citizens in the event of any incident.
Due to the high importance of the 3rd district of Isfahan among other areas of the city, attentionto safety issues in this context is urgently needed. The 3rd district of Isfahan is the heart of the city which has an ancient heritage. One of the important issues facing urban management is the timely delivery of firefighting during a fire.There was no responsive station in this area. Thus, the need to address the problem of locating and distributing fire stations is of great importance in urban planning. Therefore, the choice of optimal location and appropriate distribution of fire stations will bethe overall goal of this study to increase the safety level.
 
Materials & Methods
The present research is a descriptive-analytic research in terms of purpose, and an applied research in terms of the nature and method of the study. Part of the theoretical information was collected through library studies, the use of documents, records and reports. To understand the scope, the studies conducted by the consultant as well as field observations and observations have been used. In the analysis section, using Analytic Hierarchy Process (AHP) and geospatial mappingmodel. In this study, at first, the criteria and the sub criteria for determining the location of the fire station were weighed by the Analytic Hierarchy Process (AHP) using Expert Choice software, and then, by digitizing the layers in the GIS, eachmap layer was produced for each of the criteria, and then the layers were overlapped by applying the weights of each layer, and the fire station's optimal locations are proposed.
 
Results & Discussion
Among the urban facilities, the construction of fire centers in the area due to the deployment of the old, historical and living Qaiseriyah market, and the lack of emergency exit routes and relief during the fire, as well as the existence of workshops and warehouses connected to the market, it is also important that it should be added to the consequences of other incidents. Therefore, this study was aimed at increasing the level of safety by locating fire stations in Isfahan's region 3using AHP and location model in GIS environment.
After normalizing the maps with the Reclassifying tool, and according to the categories at this stage with the Raster Calculator tool, the sum of all generated layers multiplies the values for each layer obtained from AHP andmaps of the proposed locations for Fire station was created. Based on the final map (Figure 19), the most suitable optimal points for the fire station were selected based on the criteria analysis. These points of choice have the proper features, including proximity to access level 2, abandoned land, an area of 1500 square meters up, construction density and high population density in the periphery. According to (Fig. 19), three-point distances were investigated using the Euclidean Distance tool. On the other hand, according to the existing standard, for every 50,000 people we need to build a fire station; therefore, in addition to a fire station in the area, it is necessary to deploy another station. Finally, according to the aforementioned maps, by examining the intervals between the existing and proposed fire stations, the final map (Fig. 20) is based on the noninterference of the functional radii of 1200 meters of stations relative to each other; the third point was deployed as the optimal and the most common location of the firestation.
 
Conclusion
By studying the present situation and field observations of the fire stations in Isfahan's region 3, it has only one center, and according to the volume of utilizations and activities of importance in the region as well as theheight of the region with historic monuments at national and international levels, the issue of safety in the context of this region is very important. Therefore, based on the population and region level, the existing fire station does not cover the possibility of service within a 3-5 minute interval throughout the entire area. Considering that the area has organic and intact texture. Based on field observations and existing standards, residents need urban equipment, including fire stations. Therefore, the purpose of this study was to locate another fire station based on the region's requirements, standards and indicators. Therefore, effective measures in area 3 including demographic density, availability, consistent use, functional radius, building quality, size of parts, construction density, and user-friendliness were considered. Eventually, considering the 1200 meter radius, the location of the optimal fire station was proposed on Neshat Street.

کلیدواژه‌ها [English]

  • localization
  • Geographic Information Systems (GIS)
  • Fire Stations
  • Analytic hierarchy process (AHP)

پرهیزکار، اکبر،(1383)،  ارائه مدل و ضوابط مکان گزینی ایستگاه‌های آتش‌نشانی، مرکز پژوهش‌های شهری و روستایی.

زبردست، اسفندیار،(1390)، کاربرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، مجله هنرهای زیبا، دوره2، شماره 41، صص90-79.

عادلی، محسن وهمکاران (2007)، مکانیابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی گرگان با استفاده از سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی، منتشر در اولین همایش GIS شهری دانشگاه شمال.

علوی و همکاران(1392)، تحلیل فضا – مکانی عملکرد ایستگاه‌های آتش نشانی برپایه‌ی مدیریت بحران با استفاده از روش تلفیقی MCDM و تحلیل شبکه، مطالعه موردی: منطقه‌ی 6 تهران، فصلنامه علمی – پژوهشی مدیریت بحران، شماره دوم، ص 5.

مشکینی، حبیبی، تفکری؛ ابوالفضل، کیومرث، اکرم (1389)، تحلیل فضا – مکانی تجهیزات شهری و کاربست مدل تحلیل سلسله مراتبی در محیط GIS (مطالعه موردی: ایستگاه‌های آتش نشانی هسته مرکزی تهران)، فصلنامه جغرافیا انسانی، شماره 74، ص 95.

نتایج نظرسنجی عمومی از شهروندان منطقه 3 اصفهان، (1392)، معاونت برنامه‌ریزی پژوهش و فناوری اطلاعات.

نورالهی، نوذری؛ بابک، کمال (1389)، طرح‌های جامع (راهبردی) ایمنی گامی اساسی در افزایش ایمنی شهری، مجله مبلمان و خدمات شهری، شماره 1، صص 25-30.

هادیانی، کاظمی‌زاد؛ زهره، شمس اله (1383)، مکانیابی ایستگاه‌های آتش نشانی با استفاده از روش تحلیل شبکه و مدل AHP در محیط GIS مطالعه موردی شهر قم، فصلنامه جغرافیا و توسعه، دوره 8، شماره 17، صص 112-99.

پورتال کتابخانه و مرکز اطلاع رسانی سازمان ملی استاندار ایران (www.http://isiri.org.ir)

10- Ceyhan Elvan, ErtuğayKıvanç and DüzgünŞebnem. (2013). Exploratory andinferential methods for spatio-temporal analysis of residential fire clustering inurban areas, Fire Safety Journal, Volume 58, May 2013, Pp. 226-239.

11- Chevalier Philippe, Thomas Isabelle, Geraets David, GoetghebeurEls, JanssensOlivier, Peeters Dominique and Plastria Frank. (2012). Locating fire stations: Anintegrated approach for Belgium, Socio-Economic Planning Sciences, Volume 46,Issue 2, June 2012, Pp. 173-182.

12- Duc, Tran Trong, (2006), USING GIS AND AHP TECHNIQUE FOR LAND-USE SUITABILITY ANALYSIS, International Symposium on Geo informatics for Spatial Infrastructure Development in Earth and Allied Sciences.