تحلیل چرایی ناکامی کشورهای عربی منطقه خلیج فارس در حل و فصل اختلافات ارضی و مرزی فی ما بین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی و مطالعات منطقه ای دانشگاه شیراز (نویسنده مسئول)

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات منطقه ای (گرایش خلیج فارس) دانشگاه شیراز

چکیده

مقاله حاضر با هدف بررسی چرایی ناتوانی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در دست یابی به یک راهحل جامع و کامل برای پایان بخشیدن به اختلافات ارضی و مرزی نوشته شده است. گرچه کشورهای عربی این حوزه در دهههای گذشته گامهایی جدّی برای پایان بخشیدن به این اختلافات برداشتهاند، اما این اقدامات مؤثر نبوده و ویژگی اختلافات ارضی و مرزی در این منطقه پایداری آنهاست. این واقعیت معلول عوامل چندی، از جمله تحمیلی بودن مرزها، کشف نفت و منابع انرژی، موقعیت استراتژیک برخی مناطق یا جزایر، تمایلات توسعه طلبانه دولتهای منطقه در قبال یکدیگر، دخالت قدرتهای فرا منطقهای و ..... میباشد. استدلال اصلی این مقاله آن است که از بین عوامل مذکور، دو عامل تمایلات توسعهطلبانه کشورهای منطقه در قبال یکدیگر و موقعیت استراتژیک مناطق مورد مناقشه، نقش محوری را در ایجاد بنبست اختلافات مرزی در منطقه ایفا میکنند و تا زمانی که رقابتهای توسعهطلبانه و منافع حاصله از موقعیت استراتژیک مناطق مورد مناقشه برای دولتها همچنان پررنگ باشد، نمیتوان امیدی به بهبود کامل اختلافات ارضی و مرزی در منطقه داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the reasons of the Persian Gulf's Arab countries failure in settlement of their border and territorial disputes

نویسندگان [English]

  • Ehsan Yari 1
  • Vahid Abdalipour 2
1 Assistant professor of Shiraz University
2 M.Sc student , Shiraz University
چکیده [English]

Extended Abstract
 
1. Introduction
From the ancient times, border disputes and territorial expansionism have always existed between countries and states and they have been the main factors for creation of conflicts and wars among them. The first step towards fixing boundaries was taken in Europe by Westphalia treaty. Fixing boundaries and resolving border disputes in Europe were not completed even after the Second World War and continued untilthe collapse of theSoviet Union. But, in most regions of the world such as the Persian Gulf, we can observe countless conflicts in the field of territorial and border issues. These regions from the advent of its southern margin countries, have always been the scene of many conflicts and disputes, and approximately all Arab countries of this region have border disputes with each other and most of these disputes have remained stable so far.
 In this article, we try to answer this question that: what is the main reasonfor Arab countries' disappointment in the Persian Gulf region to settle the border disputes among themselves?
 
2. Research methodology
The Research methodology is analytical- descriptive and library method was used in collecting the required information and data.
 
3. Results & Discussion
3-1.the procedure of creating region's borders
The collapse of Turkish Empire and decades after that is a very important era for Middle East. What happened in these decisive decades is the apparent sovereignty of European on the region that changed and redraw the international borders and led to the advent of new countries.
In the central Middle East, the intervention of European powers had the most influence on political map of the region. In the Persian Gulf, by undertaking contracts that Britain imposed on the sheikhdoms in the South coast of the Persian Gulf from the early nineteenth century, the region was completely under British rule. So, this colonial power determined the region's borders in order to gain its goals.
 
3-2. border- territorial disputes among Arab countries of the region
The borders of this region consist of sea and land borders. In this writing, we stress specially on the land borders and then deliberate the discrepancies between them.
The disputes between Saudi Arabia – Oman and Abu Dhabi about Buraimi Oasis:
Buraimi Oasis includes nine villages that have a mixture of tribal descents. By using the tribal nationalities, Abu Dhabi – Oman and Saudi Arabia could claim all or a part of Buraimi Oasis. In 1955, on behalf of Abu Dhabi, Britainset up a border without Saudi approval. In 1974 United Arab Emirates (UAE) and Saudi Arabia compromised on the 1955 ridge. The border between Oman and Abu Dhabi was drawn; so that the six villages of Buraimi remained in Abu Dhabi and three villages remained in Oman. But in 2005, the border disputes between Saudi Arabia and the UAE on the Buraimi Oasis restarted again.
 
Territorial disputes between Iraq and Kuwait:
With the independence of Kuwait from Britain, Iraq has consistently claimed the sovereignty over the Sheikhdom on the basis that Kuwait was part of Basra in the Turkish era. Iraq also has some claims about Warbah and Bubiyan islands. Indeed, the most important reason for Iraq to attack Kuwait was her lack of free access of to the Persian Gulf. Another factor that had influenced Iraq policy towards Kuwait wasits access to the oil fields.
 
The territorial disputes between Saudi Arabia and Qatar:
In 1992, Saudi Arabia and Qatar had long border disagreements. Riyadh and Doha concealed their disputestemporarily by signing an agreement.  In July 2008, Saudi Arabia and Qatar agreed to resolve the Khawr al Udayddisputes between the UAE, Saudi Arabia and Qatar. But, the State of the UAE besides protesting to Qatar, associated any determination of the borders in the Khawr al Udayd region to the agreement with this country. The procedure of foresaid disputes has been continued practically. Saudi Arabia tries to access the Persian Gulf's coastlines in Qatar peninsula and then access the largestin operation gas fields in the world.
 
The territorial disputes between Saudi Arabia and Yemen:
The first border agreement between Saudi Arabia and Yemen which is known as 'Taif', was signed in 1934. In 2000, Yemen signed the Jeddah agreement with Saudi Arabia and recognized Taif agreement state in order to reduce tensions and Saudi Arabia's interventions. But, the tensions between the two countries did not end by this agreement. Indeed, the disputes between the two countries include vast areas. Yemen has territorial claims on three oil rich provinces such as:Asir- Najran and Jizan currently handled by Saudi Arabia; on the other side, the territorial claims of Saudi Arabia on Yemen are broader and include the oil rich province of Hadhramautin Yemen which has strategic importance due to its location near the Indian ocean.
 
The territorial disputes between Saudi Arabia and Kuwait:
The disputes between Kuwait and Saudi Arabia dates back to the early twentieth century and the claims of Ibn Saud on Kuwait. The last border agreement between Saudi Arabia and Kuwait took place in 2000. Iran and Iraq are opposed to this agreement. Iran protests to this agreement because this agreement virtually violated the agreement of Iran and England (Arab's foreign policy officer) in 1965. Also, by regarding the agreement of Kuwait and Saudi Arabia on commonly use of stratum and substratum resources on the two sides of the border, Saudi Arabia practically enters to the shared oil and gas resources between Kuwait and Iran.
 
The disputes between Saudi Arabia and Iraq:
In January 1991, Western allied forces led by the US, attacked Iraq from the Northeast of Saudi Arabia. Iraq canceled all its international agreements with Saudi Arabia signed since 1968. This action included the border agreements of 1975 and 1981. In the summer of 1991,Saudi Arabia submitted all its border treatydocuments with Iraq to the United Nations. While Saudi is not willing to settle its border disputes with its neighbors because of its land claims on the Persian Gulf's sheikhdoms due to its territorial expansionism, the fear of Saddam Hossein made Saudis to recognize the past treaties.
 
The disputes between Qatar and Bahrain:
Mutual claims of Bahrain and Qatar over the possession of Hawarislands is the greatest dispute that put the two States on the threshold of a perfect war in 1986. Finally the issue was referred to the International Court of Justice. The court eventually gave its verdict on the territorial disputes between the two States in 2001. But, border disputes was heated upagain in 2010. In this dispute although territorial expansionism trends between the two neighbors towards some parts of each other's soil were clear, the strategic situation of tourist islands of Hawar that have oil resources, have had the most influence in creation of disputes between the two States.
 
4. Conclusion
The border and territorial disputes in the Persian Gulf are being seenin a high level. The presence of European colonialists especially the British that handled the region from the early nineteenth century and appointed all the borders of the region in line with their imperialist benefits, has a great influence on the creation of these disputes. After 1971 when Britain left the Persian Gulf, border and territorial disputes among the region's states started and led to numerous conflicts. Most of these disputes have remained up to now. There are some factors that impede consensus among the countries of the region to form an eventual and stable solution for settling the border disputes. But, the reason for this article is stressing on the two important and effective factors in this context one of which is expansionism trend among the Arab countries in the Persian Gulf's zone and the other is the strategic situation of the conflict areas in terms of oil discovery and military situations. Saudi Arabia and Iraq and partly less, other sheikhdoms are the objective examples in this field. So, aggression of Saudi Arabia against Yemen and occupation of Asir area, military aggression against Abu Dhabi and Oman and occupation of Buraimi area, transgression against Qatar and occupation of the southern part of this State and its territorial greed towards Kuwait are arisen from this policy. Although Saudi Arabia prefers to actualize its policy by regional convergence, but in several cases, using vigor and military force shows its powerful expansionism leanings. Iraq's aggression against its neighbors in the Saddam era can also be evaluated in the form of Baghdad's expansionism policies because of queering in geopolitical – strategic straits and economic profits such as seizing the oil income of Kuwait and Iran's Khuzestan.  These two factors with low and high intensity can be generalized to the otherPersian Gulf's sheikhdoms.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Border
  • Border and Territorial Disputes
  • Arab Countries
  • Persian Gulf
  • Expansionism

1. احمدی، حمید (1388)، ریشه‌های بحران در خاورمیانه ، تهران: سازمان انتشارات کیهان

2. اسدی، بیژن (1385)، خلیج فارس و مسائل آن؛ تهران: انتشارات سمت، چاپ نهم

3. افشردی، محمدحسین و همکاران (1393)، تبیین شاخص های مؤثر در مدیریت مرزها، فصلنامه ژئوپلیتیک، شماره 34، تابستان 1393، صص 35-1

4. افکار نیوز، «نگاهی به اختلافات رژیم های عربی حوزه خلیج فارس»، 1 اردیبهشت 91، قابل بازیابی در: http://www.afkarnews.ir/vdcfjxd1.w6dctagiiw.html                                             

5. جعفری ولدانی، اصغر (1374)، تحولات مرز ها و نقش ژئوپلیتیک آن در خلیج فارس، تهران: نشر قومس

6. جعفری ولدانی، اصغر(1371)، کانون‌های بحران در خلیج فارس، تهران: سازمان انتشارات کیهان

7. جعفری ولدانی، حق شناس کاشانی؛ اصغر، نیلوفر(1372)، «اختلافات ارضی و مرزی بین دولت های خلیج فارس و تأثیر آن بر امنیت مرزهای منطقه»، مجموعه مقالات سومین سمینار بررسی مسائل خلیج فارس، تهران: نشر وزارت امور خارجه، 1372

8. جعفری ولدانی، اصغر(1387)، نقش انگلستان در تحدید مرزهای عراق و کویت به روایت اسناد وزارت خارجه انگلیس، فصلنامه ژئوپلیتیک، شماره 13، پاییز و زمستان 1378، صص 196-163

9. جعفری ولدانی، اصغر(1389)، نقش تنگناهای ژئوپلیتیکی عراق در اشغال کویت، فصلنامه ژئوپلیتیک، شماره 19، پاییز 1389، صص 69-45

10. حافظ نیا، محمد رضا(1379)؛ مبانی مطالعات سیاسی- اجتماعی، قم: سازمان حوزه ها ومدارس علمیه خارج از کشور، جلد اول

11. خبرگزاری موج، «اختلافات مرزی بحرین با قطر بالا گرفت»،  3 مرداد 89، قابل بازیابی در:  http://www.ghatreh.com/news/nn5223879                                                             

12. خبرگزاری فارس،  نگاهی به اختلافات رژیم های عربی حوزه خلیج فارس-2»، 2/2/91، قابل بازیابی در:  http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910201000027                         

13. درایسدل، بلیک؛ آلاسدیدر، جرالد اچ(1386)؛ جغرافیای سیاسی خاور میانه و شمال افریقا؛ ترجمه دره میرحیدر؛ تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی وبین المللی وزارت امور خارجه، چاپ پنجم.

41. رضایی، مسعود؛ «اختلافات کشور های ساحلی حوزه خلیج فارس»، سایت مرکز مطالعات خلیج فارس، قابل بازیابی در:  http://www.persiangulfstudies.com/fa/index.asp?p=pages&id=83 

15. روزنامه ابتکار، «گزارش «میس» از موانع اجرای پروژه‌های جمعی انرژی در جنوب خلیج فارس: کشورهای عربی دست به دامن ایران شدند»؛ شماره 1374، سال پنجم، 7 دی 1387

16. زرقانی، سید هادی(1386)، مقدمه‌ای بر شناخت مرزهای بین‌المللی، تهران: دانشگاه علوم انتظامی

17. صادقی، احمدیان؛ حسین، حسن(1389)، «دگرگونی جایگاه منطقه ای یمن: امکانات و چالش‌ها»؛ راهبرد، شماره 56، پائیز 89

81. طاهرخانی، مهدی(1387)، ارزیابی و توسعه راهبردی ظرفیت های اقتصادی اجتماعی مناطق مرزی، تهران: دفتر برنامه ریزی توسعه روستایی وزارت جهاد کشاورزی

19. غفاری، حنیف، «اختلافات مرزی در حوزه خلیج فارس»؛ روزنامه رسالت، شماره 7020 به تاریخ 7/4/89، صفحه 2 (سیاسی)

02. قالیباف، یاری شگفتی، رمضان‌زاده؛ محمدباقر، اسلام،  مهدی (1387)، «تأثیر ابعاد سرمایه اجتماعی برامنیت مرزها (مورد: بخش مرزی نوسود شهرستان پاوه استان کرمانشاه)، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال چهارم، شماره دوم، تابستان 87

12. کامروا، مهران(1385)، خاورمیانه معاصر، ترجمه محمدباقر قالیباف و سیدموسی پورموسوی، تهران: نشر قومس

22. کمپ، هارکاوی؛ جفری، رابرت(1383)، جغرافیای استراتژیک خاورمیانه، ترجمه مهدی حسین متین؛ تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، جلد اول

32. مجتهد زاده، پیروز(1379)، خلیج فارس، کشورها و مرزها؛ تهران انتشارات عطایی

24. مجتهد زاده، پیروز(1382)، کشورها و مرز ها در منطقه ژئوپلیتیک خلیج فارس، ترجمه حمیدرضا محمدی نوری؛ تهران: انتشارات وزارت امور خارجه

25. مجتهدزاده، پیروز(1386)، امنیت و مسائل سرزمینی در خلیج فارس؛ تهران : مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه

26. محرابی، علیرضا(1388)؛ «ژئوپلیتیک خلیج فارس و واگرایی کشور های ساحلی»، مجموعه مقالات همایش ملی جایگاه خلیج فارس در تحولات استراتژیک جهان، تهران: نشر مؤسسه گیتاشناسی 1388

72. میرحیدر، دره و دیگران(1386)، «روند قلمروسازی کشورهای ساحلی در بستر خلیج فارس» فصلنامه ژئوپلیتیک، سال سوم، شماره اول، بهار 1386

28. میرحیدر، دره(1387)، مبانی جغرافیای سیاسی، تهران: انتشارات سمت، چاپ نهم

29. همشهری آنلاین، «اختلافات مرزی عربستان با همسایگان»؛ 16 آذر 9، قابل بازیابی در: http://www.hamshahrionline.ir/details/241586

30- Bacik Gokhan. (2008) Hybrid Sovereignty in the Arab Middle East: the Cases of Kuwait, Jordan, and Iraq. USA: Palgrave MacMillan

31- Cordesman، Anthony H. (2003)، Saudi Arabia Inters The Twenty- First Century: The Political Foreign Policy، Economic And Energy Dimensions، Washington D.C: Preager Publishers.

32- Findlay, A. M. (1994) the Arab World. London and New York: Routledge.

33- Harbottle, Michael. In: Clive H. Schofield (Editor), (2002) Global Boundaries, World Boundaries volume 1. Taylor & Francis e-Library, London and New York.

34- Mojtahed Zadeh، Pirouz، (1999)، Security And Territoriality In The Persain Golf، Amaritime Political Geography، Curzon Press.

35- Murphy، Chris، (2006) Saudi Arabia - Yemen Border Dispute، ICE Case Studies Number 197, Nov., 2006

 http://www1.american.edu/ted/ice/saudi-yemen.htm.

36- Owen, R. (1992) State, Power and Politics in the Making of the Modern Middle East. London and New York: Routledge.

37- Saudi travel restrictions a result of disputed map on UAE national ID cards (26 August 2009)

https://www.dur.ac.uk/ibru/news/boundary_news/?itemno=8601&rehref=%2Fibru%2Fnews%2F&resubj=Boundary+news%20Headlines

38- Wiegand، Krista E. (2012)، ))Bahrain, Qatar, and the Hawar Islands: Resolution of a Gulf Territorial Dispute(( The Middle East Journal, Volume 66, Number 1, Winter 2012, pp. 79-96

39- http://www.public.iastate.edu/~pol_s.251

40-http://www.stockphotos.ro/qatar-political-map-image62735384.html

41-http://opinionator.blogs.nytimes.com/2012/05/01/put-it-in-neutral/?_r=0

42- http://www.catnaps.org/islamic/history.html

43- https://www.google.com/earth