مورفودینامیک بادی و شکل های ناشی از آن در منطقه کاشان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد جغرافیای طبیعی

چکیده

منطقه مورد مطالعه، در ایران مرکزی و درحاشیه جنوبی فرورفتگی وسیعی در امتداد شمال غرب - جنوب شرق کشیده شده قرار دارد. این منطقه بیابانی است که کویر قسمتی از آن را تشکیل می­ دهد، و این منطقه بیابانی است که کویر قسمتی از آن را تشکیل می­ دهد.
این منطقه مانند اغلب نقاط مرکزی ایران، سال هاست که مورد تهاجم ماسه است. مسئله ماسه­ ها بیش از همه، روستاهای شمال و شمالشرق کاشان یعنی آران و بیدگل، چهار تاقی و مجموعه­ های روستایی ابوزیدآباد که شامل محمدآباد، گز، فخره، قاسم آباد، یزددلان و حسین آباد است، را تهدید کرده و خانه ­ها، جاده­ ها، چاه­ های آب و مزارع را می­ پوشاند و همراه خود خشکی را در منطقه افزایش می ­دهد.
منطقه کاشان بخش کوچکی از یک واحد طبیعی، مورفولوژی و زمین ­شناسی است که خود بر دو قسمت متمایز و مشخص تقسیم می ­شود:
الف) برآمدگی­ های معروف به سلسله جبال جنوبی کاشان یا رشته کوه ­های کرکس که دارای امتداد شمالغرب- جنوب شرقی می باشد.
ب) گودی یا فرورفتگی قم- کاشان- اردکان
گودی قم و کاشان و اردکان در حقیقت یک دره عریض و صحرائی است که محدود به رشته کوه هایی از جنس سنگ­های آتشفشانی می­ باشد و گسل­ های سرتاسری موجود در پای این رشته کوه ها باعث بالا آمدن  آنها شده است. این گودی به وسیله رسوب­ های ضخیم و چین خورده طبقات قرمز نئوژن که قسمت­ هایی از آن تخریبی است در بخش دریایی تشکیلات قم دارای سن الیگو- میوسن می­ باشد، پرشده و به وسیله رسوب ­های بهادا، شن، قلوه سنگ­های درشت، رسوب­ های پلایا و بالاخره تپه­ های ماسه­ ای پوشیده شده است.

عنوان مقاله [English]

Wind Morphodynamics and its Consequent Shapes in the Region of Kashan

نویسنده [English]

  • Abbas Khosravi
Master of Natural Geography
چکیده [English]

The study area is located in central Iran and in the southern margin of a large depression along the northwest-southeast direction. This region is a desert part of which is formed by salt pan (Kavir).
This region, like most of Iran's central areas, has been swept by sand for many years. The issue of sand is most threatening toward villages in the north and northeast of Kashan, namely Aran and Bidgol, and four villages of Abu Zaidabad, including Mohammad Abad, Gaz, Fakhra, Qasim Abad, Yazd Delan and Hossein Abad. It covers houses, roads, water wells and fields, and increases
aridity in the area. Kashan region is a small part of a natural, morphologic and geologic unit,
divided into two distinct parts:

A) Raised areas known as the southern part of Kashan mountain range, or Karkass mountain range,
(B) Depression of Qom-Kashan-Ardakan Qom-Kashan-Ardakan depression is in fact a wide plain valley that is limited to volcanic rocky mountains, and the faults lying all along the foot of this mountain range have caused it to rise. This depression, due to thick and folded deposits of Neogene red layers which are partly degraded, is filled in the sea section of Qom formations which is of the Oligo-Miocene age, and is covered by Bahada deposits, sand, large rubbles, playa sediments and finally sandy hills.

1) احمدی، حسن (1367): ژئومورفولوژی کاربردی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
2) احمدی، حسن و اختصاص، محمدرضا (1372)؛ گزارش طرح پژوهشی تعیین سرعت آستانه فرسایش بادی اراضی حوزه دشت یزد- اردکان، مرکز تحقیقات کویری و بیابانی دانشگاه تهران.
3) خوش خلق، حسن(1354)؛ شن­های روان و مکانیسم فرسایش بادی، انتشارات سازمان جنگل­ها و مراتع.
4) متعمد، احد(1367)؛ بررسی منشاء و نحوه انتشار ماسه­ها در حوضه شمال کاشان، پژوهش نامه خبری دانشگاه تهران، سال دوم، شماره 4.
5) نبوی، محمدحسین(1355)؛ دیباچه بر زمین شناسی ایران، سازمان زمین شناسی کشور.
6- Stergel, Ingrid (1992): zur aolischen Morphodynamik von Dunen sanderflachen, Wurzburg. Germany