امکان سنجی منابع آب زیرزمینی استان آذربایجان غربی برای پرورش ماهی قزل آلا با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)(مطالعه موردی: شهرستان سردشت)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

جغرافیا و برنامه ریزی روستایی

چکیده

افزایش میزان بهره برداری از منابع شیلاتی و افزایش تقاضای جهانی برای غذا، ضرورت نگاهی نو به طبیعت و توان بالقوه بخش آبزی پروری را بوجود آورده است و این سؤال مطرح می شود که آبزی پروری تا چه اندازه می تواند باعث افزایش تولید پروتئین و امنیت غذایی بشر در دراز مدت شود. مطالعه حاضر تلاش برای تأمین بخشی از نیازهای اطلاعاتی در مورد توان بالقوه آبزی پروری و تخمین توان اکولوژیک و اقتصادی- اجتماعی استان آذربایجان غربی شهرستان سردشت برای پرورش ماهیان سردآبی و عمدتاً قزل آلای رنگین کمان پرورشی می باشد. مطالعه حاضر با هدف مکا نیابی و اولویت بندی منابع آب زیرزمینی شهرستان سردشت واقع در استان آذربایجا ن غربی برای احداث استخرهای پرورش ماهی قزل آلای رنگین کمان و با بهره گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی ( GIS ) انجام گرفته است. بدین منظور پس از بررسی منابع و مطالعات انجام شده پیشین در این زمینه، معیارهای مؤثر در مکا نیابی استخرهای پرورش ماهی قزل آلا بدین صورت دسته بندی شدند: ( 1)اکولوژیک - آب (دبی آب، نوع منبع آب، دمای آب، PH ) شکل زمین (شیب، ارتفاع)، کاربری اراضی، دوری از مناطق حادثه خیز (دوری از مناطق سیل خیز، دوری از مناطق زلزله خیز)؛ ( 2) اقتصادی - نزدیکی به بازار، سودآوری، و دسترسی به نیروی کار، ( 3) اجتماعی - اشتغال زایی، نوع مالکیت بهره برداری، تراکم جمعیت؛ و ( 4) زیرساختی - نزدیکی به جاده،نزدیکی به برق، یا نزدیکی به تلفن ثابت و مانند اینها. در نهایت با استفاده از داده های گردآوری شده و تهیه لایه های اطلاعاتی در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی انجام گرفته است. نتایج به دست آمده مشخص ساخت که از کل 208 منبع آب مورد بهر ه برداری ( 51 چشمه و 157 حلقه چاه)، 141 منبع آب دارای توان پرورش ماهی قز ل آلا هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Feasibility Study of West Azerbaijan province’s Underground water resources for Trout breeding using GIS (Case Study: The city of SARDASHT)

نویسنده [English]

  • Rozina Hanifi
چکیده [English]

Increasing the use of fishery resources and increasing global demand for food has created the need for a new look at the nature and the potential of the aquaculture sector andthis question is raised that how far aquaculture can increase protein production and human food security in the long run. The present study is an attempt to provide a part of the information requirements regarding the potential of aquaculture and the estimation of ecological and socioeconomic power of SARDASHT city in west Azerbaijan province for breeding cold water fish and mainly rainbow trout. This study has been conducted with the aim of locating and prioritizing SARDASHT’s underground water resources in West Azerbaijan province for the construction of rainbow trout breeding pools using geographic information system (GIS). For this purpose, after reviewing the sources and previous studies done in this field, effective measures in locating trout breeding pools were classified as: (1) ecologic- water (water’s rate of flow, type of water source, water temperature, PH), Shape of the land (slope, altitude), land use, distance from accidental areas (distance from flood areas, distance from earthquake areas); (2) economic - market proximity, profitability, and access to labor force; (3) social- employment, type of Exploitation ownership, population density; and (4) Infrastructure - proximity to the road, proximity to electricity, or proximity to telephone lines, and the like.  Finally, it has been carried out using collected data and providing information layers in the GIS environment. The results revealed that out of a total of 208 sources of water being exploited, 141 sources of water had the ability for breeding trout.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Assessment
  • Trout
  • GIS
  • multi-criteria decision making
  • City of SARDASHT

1- پورجعفر، علی؛ (1386)؛ راهنمای جامع پرورش قزل‌آلای رنگین کمان، انتشارات پرتو واقعه با همکاری انتشارات دانش نگار، چاپ اول.

2- جولی، کورتیس و کلونتش‌ها روارد؛ (1380)؛ اقتصاد آبزی پروری، ترجمه: حسن صالحی و ابراهیم میگی نژاد، معاونت تکثیر و پرورش آبزیان- اداره کل آموزش و ترویج.

3-سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور؛ (1383)؛ مطالعات آمایش سرزمین- جهت‌گیری‌های آمایش، دفتر آمایش و توسعه پایدار.

4-مدیریت ترویج و مشارکت جهاد سازندگی استان یزد؛ (1378)؛ پرورش ماهی قزل آلا در استخرهای ذخیره آب کشاورزی، نشریه ترویجی.

5- ودیمرگری، الف؛ (1379)؛فیزیولوژی ماهی در سیستم‌های پرورش متراکم، ترجمه مهرداد عبدالله مشائی، انتشارات شیلات ایران.

6- هدایت، شیری و آرین نژاد؛ مرتضی، اژدر و غلامرضا؛ (1379)؛ راهنمای متقاضیان سرمایه‌گذاری در آبزی پروری (جلد اول- تکثیر و پرورش ماهی)، طرح و برنامه معاونت تکثیر و پرورش آبزیان شیلات ایران، چاپ اول.

7-Amarasinghe, S.U.; De Silva, S.S; Nissanka, C. and wijesooriya, A.W., 2001/ Use of geographical information systems as a tool for predicting fish yield in tropical reservoirs: Case study on Sri Lankan Reservoirs, Fisheries Management and Ecology. Vol. 8, No. 1, pp. 47-60.

8-Bush, S.R.,2003/ Using a simple GIS model to assess development patterns of small scale rural aquaculture in the wider environment. Aqua KE Government Documents, pp. 1201-1210.

14-Wark, R.J. , 2004/ Trout, transit and town Centers: GIS and web applications for integrating fish into complete community planning. Inland Fisheries.

9-Halwart, M., 2005, The Role of Aquaculture in Rural Development, Journal of Agriculture & Rural Development, Vol. 2, PP. 41-44.

10-Karthik, M.J. Suri, Neelam Saharan, R.S. Biradar, 2004, Brackish Water Aquaculture Site Selection in Palghar Taluk, Thane District of Maharashtra, India, Using the Techniques of Remote Sensing and Geographical Information System, Journal of Aquaculture Ingeneering, Vol. 32, PP. 285-302.

11-Kerr, S.J. and T.A. Lasenby, 2000, Rainbow Trout Stocking in Inland Lakes and Streams: An Annotated Bibliography and Literature Review, Fish and Wildlife Branch, Ontario Ministry of Natural Resources, Peterborough, Ontario, 220 P. +appendices.

12-Kilic H., 2006, Site Selection. The Case of Turkey, The Ministry of Agriculture and Rural Affairs, General Directorate of Agricultural Production and Development, Department of Qquaculture Sehit Adem Yavuz Sokak No. 10/19, 06100 Kizilay, Ankara, Turkey.

13- Sloane M.B. 1994, New Mexico Aquaculture, New Mexico State University and the U.S. Department of Agriculture Cooperating.