تحلیل سینوپتیکی بارش های سنگین استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

چکیده

به منظور بررسی الگوی سینوپتیکی بارش‌های سنگین استان سیستان و بلوچستان، داده‌های روزانه 6 ایستگاه سینوپتیک طی یک دوره آماری 24 ساله (2010- 1987) از سازمان هواشناسی کشور دریافت گردید. همچنین داده‌های فشار سطح دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل 850 و 500 میلی باری از پایگاه داده‌های NCEP/NCARاستخراج گردید و سپس نقشه‌های مورد نیاز در محیط نرم‌افزاری Grads ترسیم گردید.  به طور کلی دو الگو سبب ایجاد بارش‌های سنگین در این استان شده است.
در الگوی نوع اول که بارش 12 دسامبر 1995 را ایجاد کرده است از 24 ساعت قبل از وقوع بارش زبانه واچرخندی با منحنی هم فشار 1017.5 و 1020 میلی بار با عبور از دریای عرب موجب فرارفت رطوبت به سمت منطقه مورد مطالعه شده و در تراز 850 میلی باری علاوه بر شارش هوای سرد توسط واچرخندی که بر روی کشور واقع شده، سامانه کم فشاری با منحنی پربندی 1500 ژئوپتانسیل متر با عبور از خلیج بنگال و دریای عرب علاوه بر تأمین رطوبت شرایط مناسبی را برای صعود در این تراز فراهم کرده است.
در الگوی نوع دوم که بارش 5 ژوئن 2010 را ایجاد کرده است از 24 ساعت قبل از وقوع بارش سامانه کم فشار بزرگی که بر روی جنوب آسیا شکل گرفته است جنوب شرق و جنوب کشور را هم تحت تأثیر قرار می دهد به طوری که در 24 ساعت قبل از بارش در تراز 850 و 500 میلی باری مرکز کم ارتفاعی بر روی منطقه مورد مطالعه قرار گرفته که علاوه بر تأمین رطوبت ناپایداری را در این تراز فراهم می‌کند و در روز بارش در تراز 850 و 500 میلی‌ باری منطقه مورد مطالعه به ترتیب تحت تأثیر ناوه‌ای با منحنی پربندی 1475 و 5850 ژئوپتانسیل متر واقع شده و سبب وقوع بارش‌های این الگو شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Synoptic analysis of heavy rainfalls in Sistan and Baluchestan

نویسندگان [English]

  • Hasan Lashkari 1
  • Mahdi Khazaie 2
چکیده [English]

In order to investigate synoptic patterns of heavy precipitations in Sistan va Baluchestan province, 24 year (1987-2010) daily data of 6 synoptic stations was retrieved from meteorology organization. Moreover, data like sea level pressure, geo-potential elevation of 500 and 850 milibars were exploited from NCAR/NCEP database and then required maps were prepared in Grads software. Generally, two patters have resulted in the heavy precipitations in this province.
In the first pattern which resulted in precipitations of December12, 1995, a cyclone with contour plot of 1017.5 and 1020 milibars crossed the Arabian Sea, 24 hours before the precipitation and caused humidity spreading toward the area. In 850 milibars, a cyclone above the country results in cold weather flow and a low pressure system with a 1500 geopotenial meter contour plot passed the Bangla Gulf and the Arabian Sea and supply the necessary humidity conditions for rising in this equilibrium level.    
In the second pattern which resulted in precipitations of June 5, 2010, a large low pressure system is formed 24 hours before the precipitation over southern part of Asia, which also influence south eastern and southern parts of Iran. 24 hours before the precipitation, a low altitude center covers the area under study and supply humidity and instability. On the day of precipitations, study area in 850 and 500 milibars are affected by a trough of 1475 and 5850 geopotenial meter contour plot and results in precipitation of this pattern.

کلیدواژه‌ها [English]

  • synoptic systems
  • Heavy precipitation
  • Sistan va Baluchestan