مقایسه دقت و نحوه تولید نقشه ی لندفرم های ژئومورفولوژی، از طریق روش سنتی و فتوگرامتری تحلیلی (مطالعه ی موردی : حوضه ی آبخیز هرزندچای)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد پژوهشی، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 دانشیارپژوهشی، دانشگاه McGill کانادا

3 کارشناس ارشد سنجش ازدور سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور

چکیده

عملیات تناظریابی عکسی با واقعیت زمینی در تهیه نقشههای موضوعی همواره با مشکلات و تنگناهایی مواجه بوده است. در این تحقیق قطعه (ماژول) LPS از نرم افزار ERDAS Imagine9.2 با هدف تهیهی نقشهی لندفرمهای ژئومورفولوژی بر اساس روش فتوگرامتری تحلیلی (آفاین دو بعدی) برای حوضهی آبخیز هرزندچای با استفاده از عکسهای هوایی (1:40000) بکار گرفته شد و نقشهی لندفرمهای ژئومورفولوژی حوضه آبخیز هرزندچای با استفاده از هر دو روش سنتی و فتوگرامتری تهیه شدند. نقشه تهیه شده به روش فتوگرامتری، پس از بازدید میدانی و مطابقت نوع لندفرمها با طبیعت، با نقشه تهیه شده به روش رایج تهیهی نقشههای موضوعی در کشور مقایسه گردید. برای انجام آزمون آماری به منظور ارزیابی نقشه لندفرمهای ژئومورفولوژی تهیه شده، 100 نقطه توسط نرمافزار ERDAS Imagine9.2 بر روی نقشههای تهیه شده تعیین نموده و سپس حدود 62 نقطه از آنها با استفاده از دستگاه موقعیتیاب زمینی (GPS) برداشت شدند و مشخصات مربوط به هرکدام یادداشت شدند. آزمون آماری به روش Stratified Random Sampling و با استفاده از نرمافزار  ERDAS Imaginge 9.2 انجام یافت. براساس نتایج حاصله از آزمون آماری، میزان درصد صحت کل برای نقشه لندفرمهای ژئومورفولوژی تهیه شده با روش فتوگرامتری تحلیلی 95 درصد و مقدار شاخص کاپا 9/0 بدست آمد. لیکن مقادیر مذکور برای نقشه تهیه شده لندفرمهای ژئومورفولوژی که با روش رایج در کشور تهیه شده بود به ترتیب برابر 84 درصد و 76/0 بدست آمد. لندفرم فرسایش رودخانهای بیشترین (صد درصد) و لندفرم فرسایش شیاری از کمترین میزان دقت کل (50 درصد) در مقایسه با سایر لندفرمهای فرسایشی برخوردار بودند. بنابراین نقشه لندفرمهای ژئومورفولوژی تهیه شده با روش فتوگرامتری تحلیلی به عنوان نقشه نهایی برای حوضهی آبخیز هرزندچای انتخاب گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparingthe Accuracy and the Method of Producing Geomorphological Landforms Map through Traditional and Analytical Photogrammetric method (Case study: Harzand chai watershed)

نویسندگان [English]

  • Leila Kashi Zenouzi 1
  • Hossein Saadat 2
  • Mohammad Namdar 3
1 Senior Research Expert of Watershed Management, Research Institude of Forest and Rangelands, AREEO
2 Research Associate, McGill University, Canada
3 Senior Expert in Remote Sensing of Forest, Range watershed Management Organization of Iran
چکیده [English]

Aerial images are systematically utilized in most scientific contexts to undertake exploration and measurement operations. Image matching techniques for the acquisition of the ground truth in order to create thematic maps have always been facing difficulties and challenges. In this research, the LPS module from the ERDAS Imagine9.2 software was used to develop geomorphological landforms maps of the Harzand Chai watershed. The methodology used was based on analytical photogrammetric techniques (Two Dimension Affaine) using aerial photographs (1:40000). Harzand Chai watershed’sgeomorphological landforms maps were prepared using both traditional and photogrammetric methods. The map prepared by photogrammetric method was compared after field visit and matching the type of landforms with the acquisition of the ground truth, with the map prepared by conventional method that is used for creating thematic maps in our country. To perform a statistical test for evaluating the prepared map of the geomorphological landforms, 100 points were determined by the ERDAS Imagine9.2 software on the provided maps, and then about 62 points of them were taken using the GPS (Ground Positioning System) and the characteristics of each was written down. Statistical test was performed by Stratified random sampling method using ERDAS Imaginge9.2 software to examine two prepared maps.The resultant map was then matched with the real features and compared with the map developed by traditional methods used in the thematic mapping process in Iran. According to the findings of the statistical test, the percentage of the total accuracy for the geomorphological landforms map developed by the analytical photogrammetric technique was %95. The Kappa Index value for this map was estimated to be 0.9. These values for the geomorphological landforms map created by the conventional method were %84 and 0.76 respectively. Therefore, the geomorphological landforms map created by the analytical photogrammetric method was selected as the best representation of the geomorphological features of the Harzand Chai watershed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geomorphological landforms
  • Analytical Photogrammetry
  • ERDAS Imagine9.2
  • Harzand Chai

1- احمدی، حسن،( 1386). ژئومورفولوژی کاربردی، جلد 1، انتشارات دانشگاه تهران، 688 صفحه.

2- ایازی، محمد، (1384). بررسی تکنیک‌های پیش‌پردازش در افزایش دقت تناظریابی عکسی، همایش و نمایشگاه ژئوماتیک 84، سازمان نقشه‌برداری کشور، 13 صفحه.

3- باقرپور، سیدمهدی، (1393). تهیه نقشه ژئومورفولوژی تفصیلی با کمک تکنیک‌های همپوشانی و GIS (بخش شرقی منطقه کرند). اولین همایش علوم جغرافیایی ایران، 30 اردیبهشت: 7 صفحه.

4- برومند و نورالله دوست؛ مهدی و مجید، ( 1385). معرفی نرم افزار رقومی فتومد (PHOTOMOD)، ماهنامه علمی و فنی سازمان نقشه برداری کشور، شماره 77، 6 صفحه.

5- ثروتی، محمدرضا، (1381). ژئومورفولوژی منطقه‌ای ایران. انتشارات سازمان جغرافیایی، 157 صفحه.

6- رامشت، محمدحسین، (1385). کاربرد ژئومورفولوژی در آمایش سرزمین در برنامه‌ریزی. انتشارات دانشگاه اصفهان، 348 صفحه.

7- رنجبرنژاد  و شتایی؛ پروین و شعبان، (1388). بررسی روش‌ها و شدت‌های مختلف تهیه واقعیت زمینی نمونه ای در ارزیابی صحت موضوعی نقشه های جنگل، همایش و نمایشگاه ژئوماتیک 88، سازمان نقشه برداری کشور، 9 صفحه.

8- علوی پناه، کاظم، (1390). اصول سنجش از دور نوین و تفسیر تصاویر ماهواره‌ای و عکس‌های هوایی، انتشارات دانشگاه تهران،  780 صفحه.

9- قربانیان و مرشدی؛ جبرئیل و جعفر (1390). امکان سنجی نقشه‌های ژئومورفولوژی در آمایش ناحیه‌ای با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) مورد مطالعه: شهر اهواز. فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیای انسانی، 3(2): 59-74.

10- همراه، مجید، (1382). مبانی فتوگرامتری (نقشه برداری هوایی). انتشارات دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، چاپ چهارم، 394 صفحه.

11- یمانی، مجتبی، (1384). فصلنامه علمی-پژوهشی سپهر، 14(53): 30-35.

12- Arias, P., Herraez, J., Lorenzo,H. and Ordonez, C., (2005). Control of structural problems in cultural heritage monuments using close-range photogrammetry and computer methods. Computers & Structures, 83(21–22): 1754-1766.

13- Abdullah, M, Kh., (2011). Two-dimensional displacement measurement using static close range photogrammetry and a single fixed camera. Alexandria Engineering Journal, 50(3): 219-227.

14- Ackermann, F.,(1984 ). High precision digital image correlation. Institue ofPhotogrammetry ,University of Stuttgart ,. 9 :231-243.

15-  Atkinson, K. B.,(1996). Close range photogrammetry and machine vision. Department of Photogrammetry and Surveing University, Whittles Publishing Company, 167p.

16- Champagne, C., McNarin, H., Daneshfar, B. and Shang, J., (2015). A bootstrap method for assessing classification accuracy and confidence for agricultural land use mapping in Canada. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 29:44-52.

17- Chen, L.,(2004) Assessing the accuracy of remotely sensed data. Intermountain GIS user’s Conference Pocatello. 124p.

18- Forstner, W.,(1984) Quality assesment of object location and point transfer using digital image correlation techniques. International Arcbives of Photogrammetry & Remote Sensing , 25-3a: 197-219.

19- Grun, A. and Baltsavias, E.,( 1984). Adaptive least squares correlation with geometrical constraint. Proceedings of the SPIE, 595p.

20- Hay, A. M., (1979). Sampling designs to test land-use map accuracy. Photogrammetric Engineering and Remote Sensing.45: 529-533.

21- Jensen, J. R., (1996) Introductory digital image processing: A remote sensing Perspective, Prentice-Hall. New Jerse.

22- Lillesand, T. M. and Kiefer, R. W., (1994) Remote sensing and image interpretation. John Wiley and Sons, 720p.

23- Lin, C., Wu, C. C., Tsogt, Kh., Ouyang, Y. Ch. and Cahng, Ch., (2015). Effects of atmospheric correction and pansharpening on LULC classification accuracy using WorldView-2 imagery. Information Processing in Agriculture, 2:25-36.

-24 Ojaghi, S., Ebadi, H. and Farnood Ahmadi, F., (2015). Using artificial neural network for classification of high resolution remotely sensed images and assessment of its performance compared with statistical methods. American Journal of Engineering, Technology and Society, 2(1): 1-8.