شناسایی محورهای دارای قابلیت پیاده مداری در کلان شهر مشهد با استفاده از روش SDA و رهیافت نوشهرگرایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

10.22131/sepehr.2021.242868

چکیده

امروزه توسعه کالبدی شهرها، ازدیاد ترافیک، آلودگی هوا و محیط ­زیست و کاهش سطح سلامت عمومی شهروندان، از پیامدهای رویکرد اتومبیل محور در شهرهای معاصر میباشد که با ورود خودروها به عرصه های مختلف شهری، شاهد تداخل حرکت سواره و پیاده و در پی آن عدم توجه به پیادهروها و نادیده گرفتن تأثیر پیادهروی بر سلامت افراد میباشد. یکی از اصول مهم در رویکرد نوشهرگرایی پیادهمدار نمودن خیابانهاست. بههمین منظور پژوهش حاضر به شناسایی محورهای با قابلیت پیادهمداری در کلانشهر مشهد با رویکرد نوشهرگرایی پرداخته است. روش تحقیق در این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و پیمایشی است. برای شناسایی محورهای پیاده شهر مشهد 32 شاخص پیادهمداری از رویکرد نوشهرگرایی بهکارگرفته شده است. سنجش این شاخصها، براساس ابزار پرسشنامه­ و نیز دادههای مکانمبنا صورت گرفته که این دادهها از شهرداری و سازمانهای مربوطه اخذ شده است. همچنین تعداد 400 نمونه براساس فرمول کوکران به صورت تصادفی انتخاب شد که متناسب با توزیع جمعیت در مناطق پرسشگری صورت گرفت. برای سنجش شاخصهای پیادهمداری از روش تحلیل دادههای فضایی SDA و نیز روش چیدمات فضا در نرمافزار ArcGIS و نرمافزار جانبی Axwoman استفاده شده است. پس از مکانی نمودن 32 معیار پیادهمداری، دادهها در محیط  ArcGISبا یکدیگر تلفیق شدند. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که مناطق 8، 11 و ثامن بیشترین قابلیت پیادهمداری را در شهر مشهد براساس رویکرد نوشهرگرایی دارا میباشند. همچنین خیابانهای امامرضا (ع)، کوهسنگی، امامت و معلم بهعنوان بهترین مسیرهای پیادهروی شناسایی شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying routes with walkability potential in Mashhad Metropolis using SDA method and new urbanism approach

نویسندگان [English]

  • Mohammad Rahim Rahnama 1
  • Mehdi Bazargan 2
1 Professor of geography and urban planning, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Ph.D. student of geography and urban planning, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

ExtendedAbstract
Introduction
Walking is one of the most basic methods of transportation in cities. Before the Industrial Revolution, pattern of movements within cities was based on a human scale. But with the onset of Industrial Revolution and the subsequent dominance of modernist thought, the role and importance of pedestrian zones diminished. Due to the unsatisfactory situation of modern urban planning and its failure, the increased importance given to human development and environmental issues resulted in the introduction of New Urbanism approach. New Urbanism is a response to modernism and the negative effects of suburban expansionin Europe and North America after World War II. In recent years, there have been widespread reactions against the use of motorized vehiclesseeking to revive the issue of increasing walkabilityof cities. With a population of 3057679,Mashhad annually receives 30 million pilgrims and tourists due to the presence of holy shrine of Imam Reza (Peace be Upon Him), which sometimes makes the movement of pedestrians especially around the holy Razavishrine difficult. Furthermore, the holy Razavishrine is located in ​​the central part of the city (Central Business District-CBD) surrounded by a worn-out urban texture and a network of organic passages and thus needs paths with walkability capability. Therefore, the present study intends to identify walkable and human-centered routesin Mashhad using the New Urbanism approach.
 Materials and Methods
The present study takes advantage of a descriptive-analytic survey methodology. 32 quantitative and qualitative pedestrian related indices are investigated and 400 questionnairesaredistributedin Mashhad. ArcGIS software is used to analyze the collected data. The study area is Mashhad with an area of around 35187 hectares, a population of 3057679, and a population density of 87 per hectare.    
 ResultsandDiscussion
Investigating respondents’ age group indicates that 5% of respondents are in the 15-24 year age group, 17% in the age group of 25-34 years, 9% in the age group of 35-44 years, 15.75% in the age group of 45-54 years, 22% in the age group of 55-64 years and 31.25% in the age group of 65 years and more. 32% of the respondents are men and 68% are women.
Surveys show that pedestrians in the western half of Mashhad are more energetic. Public participation is higher in informal settlements of Mashhad. Police records show that crime rates are higher in the suburbs of Mashhad. Regarding hiking culture, the findings show that districts number 1, 8, 9 and 11 ranked highest in the studied indices. The patterns and spatial trends of activities and population attraction centers establishmentin Mashhad show that due to the presence of holy Razavi shrine, most of these activities are located in the central part of the city (CBD), which has the highest potential to attract the population. In fact, the CBD and western areas of Mashhad have the highest economic potential to attract popular activities in Mashhad and thus, the highest number of air pollution sources. The central part of the city (CBD) and west of Mashhad have the highest sources of air pollution. Moreover, the central part of the city (CBD) and the western parts of Mashhad show the highest degree of interconnection in their urban pathways and thus, are more capable of facilitating movement within the city. Per capita green space of Mashhad is 14.26 m2.District number 7 with an area of 2736894 m2 (22.4%) have the mostand Samendistrict with an area of 44736 m2 (0.36%) have the least green space.
Conclusion
Based on 10 principles of New Urbanism, 32 quantitative and qualitative pedestrian related indices were extracted, identifying the paths that canbe used as routesfor pedestrians. For this purpose, 400 questionnaires were distributedin districts of Mashhad. Quantitative and qualitative data were then converted to location-based data and used for spatial analysis (SDA). Finally, combining location-based data, pedestrian routes were identified in Mashhad. Results indicate that based on the New Urbanism indices,district number 8 and Thamenare the first priority, district number11 is the second priority and district number2 is the third priority for pedestrian routes. Kohsangi, Imam Reza (AS) and Moallem-Imamatstreets were also identified as the best pedestrian routes in Mashhad.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Walkability
  • Urban routes
  • Spatial Data Analysis method (SDA)
  • New Urbanism
  • Mashhad
1- اسکندرپور، کوزه­‌گر کالجی،  حنیفی اصل، شیخ‌کانلوی میلان؛ مجید، لطفعلی، یاسین، ناصر، 1396، تحلیلی بر عملکرد فضاهای شهری با اهداف پیاده‌مداری مطالعه موردی: بخش مرکزی شهر ارومیه، مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 4(14)، 140-118.
2- اصغرزاده یزدی، سارا، 1389، اصول پیشنهادی نوشهرگرایی در برنامه‌ریزی محله‌های شهری، مسکن و محیط روستا، 29 (130)، 63-50.
3- تاجیک، پرتوی؛ آرزو، پروین، 1393، مدل مفهومی و چارچوب تحلیلی پیاده‌مداری با تأکید بر رویکرد نوشهرسازی، مطالعات شهری، (9)، 96-81.
4- تیبالدز، فرانسیس، 1383، شهرسازی شهروندگرا، مترجم: محمد احمدی­‌نژاد، اصفهان، خاک.
5- رضایی­‌راد، سالم؛ هادی، راحله، 1395، سنجش کمی قابلیت برنامه‌ریزی محورهای پیاده در بافت مرکزی همدان (مطالعه موردی: خیابان‌های اکباتان، شهدا، تختی و بوعلی)، مطالعات محیطی هفت حصار، 5(17)، 87-73.
6- رمضانی، دادگر؛ حمید، مسعود، 1396، سطح­‌بندی معابر براساس حجم جریان حرکت پیاده با استفاده از تحلیل­‌های ساختار فضایی در مقیاس ناحیه شهری، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 7(28)، 51-35.
7- رهنما، ربانی ابوالفضلی، خاکپور؛ محمدرحیم، غزاله، براتعلی، 1396، اریابی قابلیت پیاده‌مداری با تأکید بر رویکرد نوشهرگرایی در بلوار سجاد مشهد، جغرافیا و توسعه فضای شهری، 4(2)، 24-1.
8- زیاری، کرامت­‌اله، 1380، توسعه پایدار و مسئولیت برنامه‌ریزی شهری در قرن بیست و یکم، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، (160)، 385-371.
9- سلطانی­‌فر، صابری کاریزی؛ هادی، زهرا، 1397، بررسی اثرات پیکره‌­بندی بر کیفیت فضایی پارک­‌های شهری مشهد؛ مطالعه موردی: پارک­‌های شهر مشهد، مطالعات شهری، 27، 40-27.
10- صدری، بانکیان­‌تبریزی، رفایی افشار قزلباش؛ آرش، آرزو، شادی، 1398، تأثیر پیاده‌راه بر افزایش تعاملات اجتماعی در فضاهای شهری بجنورد (مطالعه موردی: خیابان طالقانی، محدوده میدان شهید تا مخابرات)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 19 (54)، 102-81.
11- عبدالهی، هولاکویی؛ علی‌اصغر، شیما، 1397، سنجش و تعیین مناسب­‌ترین محور جهت تبدیل شدن به پیاده‌راه در شهر کرمان حدفاصل خیابان امام جمعه تا خیابان شفا با استفاده از GIS، جغرافیا و توسعه فضای شهری، 5(1)، 191-173.
12- قربانی، ر. و جام کسری، م. 1389، جنبش پیاده‌گستری رویکردی نو در احیای مراکز شهری (مورد مطالعه: پیاده راه تربیت تبریز)، مطالعات و پژوهش‌­های شهری و منطقه‌ای، 2(6)، 72-55
13- معینی، سید محمدمهدی، 1385، افزایش قابلیت پیاده‌مداری، گامی بسوی شهری انسانی‌­تر، نشریه هنرهای زیبا، (27)، 16-5.
14- Asami, Y.; Ayse Sema, K.; Kensuke, K.; & Shin-Ichi, L. 2017, Introducing the Third Dimension on Space Syntax: Application on Historical Istanbul, 4the International Space Syntax Symposium, London, 6–48.
15- Cambra, Paulo, Moura, Filipe, 2020, How does walkability change relate to walking behavior change? Effects of a street improvement in pedestrian volumes and walking experience, Journal of Transport & Health, 16, 1-18.
16- Charalambous, N.; & Mavridou, M. 2012, Space Syntax: Spatial Integration Accessibility and Angular Segment Analysis by Metric Distance (ASAMeD), in Angela Hull, Cecilia Silva and Luca Bertolini (Eds.) Accessibility Instruments for Planning Practice. COST Office, 57-62.
17- Corben, B., & Oxley, J. 2006, Emerging road safety philosophies and their significance for safe walking. A Paper presented at the 7th International Conference on Walking and Livable Communities, Melbourne, Australia.
18- Donlon, J. J. &Kenneth, D. F., 2000, Using a Geographic Information System for Qualitative Spatial Reasoning about Trafficability, Qualitative Reasoning Group, Northwestern University.
19- Forsyth, A., & Crewe, K. 2009, New visions for suburbia: Reassessing aesthetics and place-making in modernism, imageability and new urbanism, Journal of Urban Design, 14(4), 415-438.
20- Frank, L. D., Sallis, J. F., Conway, T. L., Chapman, J. E., Saelens, B. E., & Bachman, W. 2006, Many pathways from land use to health: Associations between neighborhood walkability and active transportation, body mass index, and air quality, Journal of the American Planning Association, 72(1), 75-87.
21- Hillier, B. 2016, Space is the Machine, Cambridge Press.
22- Howell, Nicholas A.; Tu, Jack V.; Moineddin, Rahim; Chen, Hong; Chu, Anna; Hystad, Perry; Booth, Gillian L. 2019, Interaction between neighborhood walkability and traffic-related air pollution on hypertension and diabetes: The CANHEART cohort, Environment International, 132, 1-7.
23- Jepson, E. J., & Edwards, M. M. 2010, How possible is sustainable urban development? An analysis of planners’ perceptions about new urbanism, smart growth and the ecological city. Planning Practice & Research, 25(4), 417-437.
24- Jiang, B.; Claramunt, C. 2015, Integration of Space Syntax into GIS; New Perspectives for Urban Morphology, Blackwell Publishers, UK.
25- King, Wendy.C.; Brach, Jennifer.S.; Belle, Steven; Killingsworth, Richard; Fenton, Mark; Kriska, Andrea.M. 2003, The Relationship between Convenience of Destinations and Walking Levels in Older Women, American Journal of Health Promotion, 18(1), 74-82.
26- Klee, P. 2011, The core of GIScience: a process-based approach. Enschede, the Netherlands: ITC.
27- Kumar, R. 2009, Walkability of neighborhoods: A critical analysis of zoning codes, Cincinnati, OH: University of Cincinnati.
28- Li, G., and Weng, Q., 2007, Measuring the quality of life in city of Indianapolis by integration of remote sensing and census data, International Journal of Remote Sensing, Vol. 28, 249–267.
29- Milakis, D., van Wee, B. 2018, For me it is always like half an hour: exploring the acceptable travel time concept in the US and European contexts, Transp. Policy, 64, 113–122.
30- Moudon, A. V., Lee, C., Cheadle, A. D., Garvin, C., Johnson, D., Schmid, T. L... Lin, L. 2006, Operational definitions of walkable neighborhood: Theoretical and empirical insights, Journal of Physical Activity and Health, 3(1), 99-117.
31- Park, S. 2008, Defining, measuring, and evaluating path walkability, and testing its impact on transit users’ mode choice and walking distance to the station, Berkeley, CA: University of California Press.
32- Prochaska, J.J., & Sallis, J.F. 2004, Arandomized Controlled Trial of Single versus Multiple Health Behavior Change, Promoting Physical Activity and Nutrition among Adolescents, 23(3), 314-318.
33- Shatfoe, H. 2008, Convivial urban spaces: Creating effective public places. London, England: Earthscan.
34- Shay, E., Spoon, S. C., & Khattak, A. J. 2003, Walkable environments and walking activity. Knoxville, TN: University of Tennessee Press.
35- Silverman, B.W. 1998, Density Estimation for Statistics and Data Analysis. Boca Raton, Florida: CRC.
36- Southworth, M. 2005, Designing the Walkable City, J. Urban Planning and Development.
37- Southworth, M. 2010, Designing the walkable city, Journal of Urban Planning Development, 131(4), 246-257.
38- Talen, E., & Kochanski, J. 2011, Is subsidized housing in sustainable neighborhoods? Evidence from Chicago. Housing Policy Debate, 21(1), 1-28.
39- Wang, H., Yang, Y., 2019, Neighborhood walkability: a review and bibliometric analysis, Cities 93, 43–61.
40- Westphal, M., Wolfl, S., Nebel, B. &Renz, J., 2011, On Qualitative Route Descriptions: Representation and Computational Complexity, Proceedings of the Twenty- Second International Joint Conference on Artificial Intelligence.
41- Zuniga-Terann, Adriana A.; Orr, Barron J.; Gimblett, Randy H.; Chalfoun, Nader V.; Marsh, Stuart E.; Guertin, David P.; Going, Scott B. 2017, Designing healthy communities: Testing the walkability model, Frontiers of Architectural Research, 6, 63–73.