بررسی آسیب پذیری شهر از منظر پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: شهر اردبیل)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

با توجه به موقعیت استراتژیک ایران در منطقه خاورمیانه و تهدیدات مستمر کشورهای همسایه و غیرهمسایه، متأسفانه پروژهها و تأسیسات اقتصادی و زیر بنایی بدون ملاحظات دفاعی و امنیتی در شهرها به صورت یک هدف تهدیدی قابل دسترس دشمن و هر تهاجمی استقرار یافتهاند. از این رو، تحقیق حاضر با هدف بررسی آسیبپذیری شهرها از منظر پدافند غیرعامل با مورد نمونه شهر اردبیل انجام گرفته است. این تحقیق از لحاظ هدف، کاربردی توسعهای و از لحاظ ماهیت، توصیفی و تحلیلی است. در چارچوب مباحث پدافند غیر عامل دادههای 18 شاخص در قالب 5 مؤلفه شریانهای حیاتی، مراکز مدیریت بحران، مراکز نظامی و انتظامی، تجهیزات شهری و مراکز پشتیبانی با سه اولویت انهدام راهبردی، روانی و پشتیبانی تهیه شد. دادههای گردآوری شده در نرم افزار SuperDecision (تحلیل شبکه) وزن دهی، سپس در محیط GISنقشهسازی شده است. نتایج به دست آمده از بررسیهانشان میدهد، در سطح اردبیل شش پهنه مخاطرهآمیز عمده در شرایط بحران و مستعد آسیب وجود دارد که مهمترینآنها خروجی شمال شرقی اردبیل (میدان جهاد منتهی به دروازه آستارا)، جهت جنوبغربی اردبیل (از ایستگاه سرعین منتهی به میدان بسیج و به طرف روستای شاماسبی) ودر نهایت بخشهایی از شمال و شمال غربی اردبیل (میدان وحدت) با مجموع 17 درصد از کل مساحت کاربریهای سطح شهر بیشترین میزان آسیبپذیری را شامل شده که علت این امر وضعیت نامناسب شاخصهای کالبدی و تمرکز نهادهای مدیریتی، سازمانی، نظامی و استانی در این مناطق از شهر اردبیل میباشد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Vulnerability of the City from the Passive Defense Perspective (Case Study: Ardabil City)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hasan Yazdani 1
  • Afshar saidain 2
1 Assistant professor of Department of Geography, University of Mohaghegh Ardabili
2 MA Geography and urban planning, University of Mohaghegh Ardabili
چکیده [English]

Abstract
Regarding the geopolitical and strategic position of Iran in the Middle East region and the continuing threats of neighboring and non-neighboring countries, unfortunately, economic and infrastructure installations and projects have been established in the cities without security and defense considerations which have become an accessible threat to the enemy and any aggression available. Therefore, the present study was conducted to investigate the vulnerability of cities from the passive defense perspective with the case of Ardabil city. This research is an applied- developmental research in terms of goal, and a descriptive- analytical one in terms of nature.Within the framework of the passive defense issues, 18 indicators were provided in the form of five components of critical arteries, crisis management centers, military and police centers, urban equipment and support centers with three strategic, mental and support destruction priorities. The collected data were weighted in ‘SuperDecision’ software (network analysis), then mapped in the GIS environment. The results of the surveys show that, in the situation of crisis and vulnerability, there are six major hazardous areas at Ardabil level, the most important of which: the northeastern exit of Ardabil (Jihad Square leading to the gate of Astara), Southwest of Ardabil (From Sar-ein Station leading to Basij Square and towards Shamasbi Village) and eventually parts of the North and northwest of Ardabil (Vahdat Square) with the sum of 17% of the total areas of land uses in the city, have the highest vulnerability. This is due to the inappropriate situation of physical characteristics and the concentration of administrative, organizational, military and provincial institutions in these areas of Ardabil.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vulnerability
  • Passive defense
  • Networkanalysis
  • Geographic Information Systems
  • Ardabil City

1-ابوالحسن، عبدالله. (1384)، «معماری و طراحی شهری در ایران»، نشریه شماره‌ی 4 پدافند غیرعامل قرارگاه پدافند هوایی خاتم انبیاء.

2-اسکندری، حمید. (1390)، «مباحث پدافند غیر عامل (5)، آمایش سرزمین از منظر پدافند غیر عامل»، تهران، انتشارات بوستان حمید.

3- حسینی، سید مجتبی. (1392)، «مکان‌یابی پناهگاه‌های عمومی و چند منظوره شهری در برابر سناریوهای تهدید، مطالعه موردی:منطقه 6 تهران»، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، شماره 59، صص 75-39.

4-خانکشی پور،  حسن پور؛ سمیه، رضا. (1391)، «ارزیابی ایمنی شهر رشت از منظر پدافند غیر عامل»، مجموعه مقالات اولین همایش علمی کاربردی مدیریت بحران شهری در افق 1404، دانشگاه علمی کاربردی ابهر.

5-خلیل آبادی، حسن. (1390)، «ژئوپلیتیک شهری»، تهران، نشر پژوهشی نوآوران شریف.

6-زبردست، اسفندیار.(1380)، کاربرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی  در برنامه ریزی شهری و منطقه ای، مجله هنرهای زیبا، شماره 10، زمستان 1380.

7-سازمان پدافند غیر عامل. (1391)، «مبحث بیست و یکم مقررات ملی ساختمان»، تهران، نشر توسعه ایران.

8-سازمان حفاظت محیط زیست.(1378)، ضوابط مکان گزینی صنایع، مصوبه هئیت دولت.

9-شاهرخت، تقوایی؛ مسلم، علی‌اکبر؛ (1390)، «ارزیابی آسیب‌پذیری شهر با رویکرد پدافند غیر عامل با استفاده از روش دلفی (مطالعه موردی: شهر بیرجند)»، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 28، صص 110-93.

10-شرکت ملی گاز ایران.( 1376)، نشریه گاز در صنعت ایران.

11-عباسی، لاله. (1388)، «مدیریت بحران و پدافند غیرعامل»، نشریه اکتشاف و تولید، شماره 58، صص 29-30.

12-قرارگاه پدافند غیرعامل. (1383)، «پدافند غیر عامل»، نشریه شماره 1، تهران، انتشارات معاونت پدافند هوایی قرارگاه خاتم انبیاء.

13-کامران، حسینی امینی؛ حسن، حسن؛ (1390)، «تحلیل موقعیت شهرک اداری شهریار بر اساس اصول پدافند غیرعامل»، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، شماره 3، صص 163-176.

14-مرکز آمار ایران، (1385،1375،1365،1355،1390)، سرشماری‌های عمومی و نفوس و مسکن شهرستان اردبیل.

15-موحدی‌نیا، جعفر. (1386)، «اصول و مبانی پدافند غیرعامل»، تهران، انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر.

16-مهندسین مشاور نقش جهان پارس.(1386)، طرح تفصیلی تهران، منطقه 6.

17-هاشمی فشارکی، جواد؛ شکیبامنش، امیر. (1390)، «طراحی شهری از منظر دفاع غیر عامل»، تهران، انتشارات بوستان حمید.

18-هاشمی، غلامرضا. (1384)، «امنیت در قفقاز جنوبی، چاپ اول»، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه.

19- Castells, M.,(1998) ;The end of millennium.oxford:Blackwe,p67.

20- Favier, P., ertrand,D.,Eckert,N.,Naaim,M.2012.Optimal de sigh of defense structures using reliability. Journalese fiabilitedes matrix structures.

21- Fisher.A.1999.Civil defense in Canada, 1939-1965 garnering public support war and nuclear weapons through myth of protection.Master’s thesis of arts in history. Department of history Lakehead University.

22- Goehhering, A.2009.Analytical methods to enhance passive urban design.26th conference in passive and low energy architecture, Quebec City, Canada.

23- Hausken, K., Levitin, G. (2011); Active vs. passive defense against a strategic attacker. World scientific, vol, 13, No.1 (p. 1-12).

24- Kaldor, M., (1999); New and old wars: organized violence in a global era.Cambride: Cambridge university press.

25-  Leritina, G., Hauskenc, K.2011.Preventive strike vs. false targets and protection in the fence strategy. Reliability engineering and system safety, Vol96, Issue8 (p.912-924).

26-  Mcguire, M., (1967); The structure of choice between deterrence and defense. Issues defense economic (p.1-15)

27- Saaty, l., (1999); Fundamentds of the analytic network process,procrrding of is AHP 1999,kuba,japan.