تحلیل فازی استقرار بهینه مکانی فضای سبز شهری در شهر ماهشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز

3 عضو هیأت علمی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز

4 کارشناس گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

اساس ظهور رویکردهای جدید نظریهای در ساخت، طراحی و برنامهریزی شهری مانند شهرهای سبز، شهرهای سالم و شهرهای اکولوژیک توجه به محیط زیست شهری و توجه بیش از پیش به برنامهریزی کاربری فضاهای سبز در ساخت و طراحی شهرهای پرتراکم از لحاظ کالبدی و جمعیتی میباشد. بنابراین وجود چنین کاربری در شهرهای امروزی حیاتی و ضروری است. از این رو در مطالعه حاضر با روش شناسی «توصیفی تحلیلی» هدف پژوهش ارزیابی و تحلیل مکانهای بهینه برای استقرار فضاهای سبز شهری در شهر ماهشهر میباشد. در این راستا با توجه به دادههای در دسترس شاخصهای تعیین کننده در دستیابی به هدف موضوع پژوهش، 11 کاربری عمده شهری در شهر ماهشهر تحت عنوان کاربریهای تجاری، فرهنگی، درمانی، آموزشی، فضای سبز، صنعتی، مذهبی، اداری، راههای ارتباطی، ورزشی و مکانهای توریستی- تاریخی میباشند که برای تحلیل استقرار بهینه مکانی فضای سبز از آنها استفاده شده است. برای تحلیل دادهها ابتدا با استفاده از توابع فازی درمحیط نرم افزار Arc GIS 10شاخصهای پژوهش (کاربریهای 11 گانه طبقه بندی شده) به عضویت فازی در آمده و سپس با استفاده از عملگر گامای فازی (Fuzzy Gama) مورد تحلیل قرار گرفته اند. نتایج پژوهش نشان میدهد آزمایش حد آستانههای 7/0، 8/0 و 9/0 در عملگر گامای فازی با توجه به شرایط موجود کاربریها، گامای فازی با  حد آستانه 9/0 بهتر از بقیه حد آستانههای مورد آزمایش با لحاظ اهمیت و تعادل در گرایشهای کاهشی و افزایشی کاربریها به تحلیل استقرار مکانی فضای سبز شهری در شهر ماهشهر پرداخته است. همچنین مطابق با نتایج این عملگر قسمتهای مرکزی شهر در دو بخش غربی و شرقی آن مناسبترین مکانها برای استقرار و مکان گزینی برای کاربری فضای سبز شهری میباشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Fuzzy Analysis of Urban Green Space Optimal Location in Mahshahr City

نویسندگان [English]

  • Nahid Sajadian 1
  • Hadi Alizadeh 2
  • ali shojaeean 3
  • Hoseyn Saberi 4
1 Associate prof of geography and urban planning. Shahid Chamran University
2 Ph.D student of geography and urban planning. Shahid Chamran University
3 Science membership of geography and urban planning. Shahid Chamran University
4 Shahid Chamran University
چکیده [English]

Abstract[1]
The basis of the emergence of new theoretical approaches in urban construction, design, and planning, such as green cities, healthy cities and ecological cities, is to pay attention to the urban environment and to pay more attention to the planning of green spaces use in the design and construction of densely populated cities in terms of physical and demographic aspects. Therefore, the existence of such use is vital and essential in today's cities. Therefore, in this study, with descriptive-analytical methodology, the aim of the study is to evaluate and analyze the optimal locations for the establishment of urban green spaces in Mahshahr city. In this regard, according to available data, the indices determining the goal of the research are 11 major urban users in the city of Mahshahr under the name of commercial, cultural, medical, educational, green space, industrial, religious, administrative, communication, sports, and tourist-historical places that have been used to analyze the optimal location of green spaces. To analyze the data, the indices of research (the classified 11 uses) were introduced into the fuzzy using Arc GIS 10 first, and then,were analyzed using the Fuzzy Gama (Fuzzy Gama) operator.The results of the study show that the threshold limit test of 0.7, 0.8 and 0.9 in the fuzzy gamma operator with regard to the existing conditions of applications, the fuzzy gamma with a threshold of 0.9 has analyzed the spatial location of urban green space in Mahshahr city better than the rest of the threshold values tested, taking into account the importance and balance In the decreasing and increasing trends of applications.Also, according to the results of this operator, the central parts of the city in both the western and eastern parts of the city are the most appropriate places for the establishment and location of urban green space.



[1] - به دلیل کیفیت نامناسب متن چکیده مبسوط انگلیسیِ ارائه شده توسط نویسنده مسئول مقاله، نشریه به ناچار اقدام به ترجمه مجدد متن چکیده فارسی و انتشار آن به جای چکیده مبسوط انگلیسی نموده است.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fuzzy Evaluation
  • Optimal Location
  • Green space
  • Mahshahr City

1- احدنژاد روشتی، صالحی میشانی، وثوقی‌راد، رومیانی؛ محسن، حیدر، لیلا، احمد (1393) ارزیابی و مکانیابی فضای سبز شهری موردشناسی: منطقه 11 شهر تهران.فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری - منطقه‌ای، شماره 12،صص 169-186.

2- احمدی، موحد، شجاعیان؛ عاطفه، علی، علی (1392)ارائه الگوی بهینه مکانیابی فضای سبز شهری بااستفاده از GIS و روشAHP : (منطقه موردمطالعه: منطقه 7 شهرداری اهواز)فصلنامه آمایش محیط، شماره 15، زمستان 1390  صص159 - 147.

3- پورمحمدی، محمدرضا (1382) برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، چاپ سوم، انتشارات سمت، تهران.

4- جوزی، علیپور اقدم؛ سیدعلی، افسانه (1394)تحلیل تغییرات کمی و کیفی فضای سبز منطقه یک شهر تبریز در فاصله سال‌های 1368 تا 1389 شمسی با استفاده از سامانه سنجش از دور. دو فصلنامه پژوهش‌های محیط زیست،  شماره 12 ، صص 145- 158.

5- خاکپور، کاظمی بی‌نیاز، اسدی، رضوی؛ براتعلی، مهدی، امیر، محمدمحسن (1394) تحلیل فضای سبز شهری و تعیین مکان بهینه با استفاده از مدل محاسبگر رستری (نمونه موردی منطقه سه شهرداری مشهد). فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، سال هفدهم، شماره 2، تابستان 1394 صص 117-129.

6- خجسته قمری، محمدامین (1387)؛ مطالعه پارک‌هاى ‌منطقه‌اى شهر تبریز و مطابقت آن با شرایط استاندارد و بهینه فضاى سبز شهرى، ماهنامه بین‌المللی راه و ساختمان، شماره 77، صص75 -64.

7- زیاری، کرامت اله(1381) برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، چاپ اول، انتشارات دانشگاه تهران.

8- زیاری، مهدنژاد ، پرهیز؛ کرامت‌اله، حافظ، فریاد(1389) مبانی و تکنیک‌های برنامه‌ریزی شهری. چاپ اول. انتشارات دانشگاه چابهار. چابهار.

9- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خوزستان ( 1384) سند توسعه شهرستان ماهشهر.

10- سازمان مسکن و شهرسازی استان خوزستان(1385)، طرح جامع شهرستان ماهشهر.

11- سلیمان‌نژاد، فقهی، مخدوم، نمیرانیان؛ لیلا، جهانگیر، مجید، منوچهر (1394) بررسی الگوی مکانی پارک‌ها دربیست و دومنطقه تهران توسط سنجه‌های سیمای سرزمین، دو فصلنامه پژوهش‌های محیط زیست، شماره 12 ، صص 123- 134.

12- عزیزی، محمد مهدی(1383) تراکم در شهرسازی، چاپ سوم، انتشارات دانشگاه تهران.

13- غفاری‌گیلانده، کاملی‌فر، یزدانی؛ عطا، زهرا، محمدحسن (1393) اولویت‌بندی تناسب اراضی در فرآیند مکان‌گزینی فضای سبز شهری با استفاده  ازفنون تحلیل چندمعیاری؛ مطالعه موردی: منطقه یک شهرداری تبریز. فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره 32، صص 251-270.

14- قربانی، رسول (1387) ارزیابی کمبود پارک در مناطق شهری تبریز با استفاده از روش سرانه- پارکو روش بافرینگ، نشریه علمی پژوهشی صفحه، شماره 47. صص 109 - 120.

15- قربانی، تیموری؛ رسول، راضیه(1388)؛ تحلیلی بر نقش پارک‌های شهری در ارتقای کیفیت زندگی شهری بااستفاده از الگوی Seeking-Escaping مطالعه موردی: پارک‌های شهر تبریز، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره72، صص 62 - 47.

16- لطفی، حسین‌زاده، فرجی ملائی، احمدی فیروزجایی؛ صدیقه، احمد، امین، میثم (1391) بررسی توزیع فضایی و مکانیابی پارک‌های شهری بابلسر با استفاده از منطق فازی و مدل تحلیل سلسله مراتبی(FAHP)، محیط‌شناسی، سال سی و هشتم، شمارة 3. صص 1- 24

17- محمدی، جواد( 1380) سامانه اطلاعات جغرافیایی درمکانیابی فضای سبز شهری، نشریه شهرداری‌ها، شماره 44. صص 25- 39.

18- محمدی، حیدری‌بخش؛ جمال، مرضیه (1392) بررسی نقش و جایگاه پارک‌ها و فضای سبز شهر اصفهان در اختصاص اوقات فراغت شهروندان (مطالعه موردی: فضای سبز حاشیه زاینده‌رود). فصلنامه سپهر، شماره 85،صص 87- 99.

19- نظم‌فر، کاملی‌فر؛ حسین، زهرا (1395) ارائه الگوی بهینه فضای سبز شهری با توجه به شاخص‌های توسعه پایدار شهری، موردشناسی: منطقه 8 شهرداری تبریز.  فصلنامه جغرافیا وآمایش شهری - منطقه‌ای، شماره 18، صص 169-186.

20- یوسفی، قسامی، صالحی، جهانی؛ الهام، فاطمه، اسماعیل، فاطمه(1393) تناسب فضایی- مکانی فضای سبز شهری در پارک‌های منطقه‌ای شهر بیرجند، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی سال چهاردهم، شماره 33، صص 130-114.

21- Gupta, K., Kumar, P., Pathan, S.K., & Sharma, K.P. (2012) Urban Neighborhood Green Index – A measure of green spaces in urban areas, Landscape and Urban Planning, vol,,105,pp: 325-335.

22- Gupta, K. Roy, A.Luthra, K. Mahavir,S (2016)GIS based analysis for assessing the accessibility at hierarchical levels of urban green spaces. Urban Forestry & Urban Greening, Volume 18, Pages 198-211.

23- Kabisch, N. Strohbach, M.Haase.D and Kronenberg.J (2016)Urban green space availability in European cities. Ecological Indicators, Vol,70, pp: 586-596.

24- Kong, F and  Nakagoshi, N. (2006) Spatial-temporal gradient analysis of urban green spaces in Jinan, China, Landscape and Urban Planning, Vol, 44, pp:147-164.

25- Rafiee, R., Mahiny, A.S., &Khorasani, N (2009) Assessment of changes in urban green spaces of Mashad city using satellite data, International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, vol,11,pp: 431-438.

26- Schipperijna J, Ekholm O, Stigsdotter U, Toftager M, Bentsen P, Kamper-Jorgensen F, Randrup T (2010) Factors influencing the use of green space: Results from a Danish national representative survey. Landscape and Urban Planning, Vol, 95,pp: .130-137.

27- Young. R., 2010, Managing municipal green space for ecosystem services. Urban Forestry & Urban Greening. Vol. 9, PP. 313-321

28- Zhou X and Wang Y (2011), Spatial–temporal dynamics of urban green space in response to rapid urbanization and greening policies. Landscape and Urban Planning 100, 268–277.