تبیین جریانات مناطق میان - مرزی و اثرات آن بر توسعه منطقه ای(مطالعه موردی: منطقه میان- مرزی بانه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تربیت مدرس

2 دانش آموخته دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

مناطق مرزی در اغلب کشورها و به ویژه در کشورهای در حال توسعه به علت در حاشیه قرار گرفتن و برخورداری از ساختارهای متفاوت فرهنگی که زمینه را برای شکل‌گیری نگرش خاصی در حاکمان نسبت به آن فراهم می‌کند، به لحاظ سطح توسعه در قیاس با مناطق مرکزی کشور در سطح پایین‌تری قرار دارند. با این حال، گسترش فرایند جهانی شدن در دهه­‌های اخیر که منجر به فشردگی فضا و زمان و کمرنگ‌تر شدن نقش جداکنندگی مرزهای بین کشورها در کنار وابستگی بیشتر آنها به یکدیگر به لحاظ اقتصادی و نیز افزایش فعالیت بازیگران غیردولتی شده است، فرصت مناسبی را در اختیار ساکنان مناطق مرزی به منظور گسترش روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای مجاور قرار داده و در واقع خط مرزی و فضای تضاد و برخورد تبدیل به منطقه میان- مرزی و فضای تعامل شده است. شهرستان بانه در استان کردستان که در منطقه مرزی ایران و عراق قرار گرفته است در چند سال گذشته با تغییر و تحولات صورت گرفته در سیستم حکومتی عراق و بهره‌­مندی کردهای شمال عراق از خودمختاری نسبی و وجود امنیت نسبی در مناطق شمالی این کشور، توانسته است با توسعه روابط تجاری و اقتصادی خود با مردمان آن­سوی مرز به سطح قابل توجهی از توسعه اقتصادی در سطح منطقه و استان دست یابد.
بر همین اساس، مقاله حاضر به دنبال پاسخگویی به این سؤال اساسی است که عوامل اصلی شکل‌گیری و تبیین جریانات منطقه میان- مرزی بانه کدامند و اثرات توسعه‌ای آن چیست؟ این مقاله با شیوه توصیفی- تحلیلی و استفاده از مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای به دنبال شناسایی عوامل اصلی شکل‌گیری و تبیین جریانات و پیوندهای منطقه میان- مرزی بانه و بررسی اثرات توسعه‌ای آن می‌باشد. نتایج نشان داد که به ترتیب عوامل گسترش روابط تجاری با آن سوی مرز و افزایش امنیت و توسعه کردستان عراق بیشترین تأثیرات را بر شکل‌گیری منطقه میان- مرزی بانه داشته‌اند. همچنین اثرات توسعه‌ای آن به ترتیب شامل اثرات اقتصادی با میانگین 84/3، اثرات اجتماعی-فرهنگی با میانگین 61/3، اثرات کالبدی-فضایی با میانگین 04/3 و اثرات سیاسی با میانگین 79/2 می‌باشد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explanation of the flows of the cross-border regions and its (impacts on urban and regional development of Baneh cross-border region)

نویسندگان [English]

  • Kheder Farajirad 1
  • Ali Mohammadpour 2
  • Ribaz Ghorbaninejad 3
1 Ph.D in Geography and Urban Planning, Tarbiat Modares University
2 Ph.D in Political Geography, Tehran University
3 Ph.D Student in Political Geography, Tarbiat Modares University
چکیده [English]

Border regions in most countries, especially in developing ones are more low-level in terms of development level in comparison to the central regions. However, progress in globalization processes in recent decades has been resulted to time-space compression and decreasing of dividing role of borders between neighbor countries. This phenomenon has been increased economic relationships between countries and role of non-governmental actors. The border regions in recent decades, also, became cross-border regions and the conflict and tension space have became interaction regions.
Iran and Iraq have appropriate background to expand their commercial and economic interactions and developing of border regions because of many common values between two countries. In recent years and after revolution in Iraq's government structure, specially increasing in autonomous in northern region of that country, the relations and interactions between Baneh county and northern regions of Iraq, has been increased. This research, therefore, poses this fundamental question that which factors have been shaped Baneh Cross-border region flows and what development impacts of this phenomenon are. The aim of this article is to exploring the influential factors and explanations of flows and interactions in Baneh cross-border region by an analytical-descriptive method.
The results show that increasing in commercial interaction and enhancement of security in northern regions of Iraq have more impacts respectively in comparison to other factors. The results also show that impacts of these interactions are economic effects (3.84 score), social-cultural ones (3.61 score), spatial-physical ones (3.04 score) and political effects (2.79 score) respectively. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Flows
  • Cross-Border Regions
  • Urban and Regional Development
  • Baneh
  • Iran
  • Iraq

1- سازمان مدیریت و برنامه­ریزی کشور؛ (1383)؛ جهت‌گیری‌های آمایش سرزمین؛ مطالعات آمایش سرزمین؛ دفتر آمایش و توسعه پایدار.

2- سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور؛ (1383)؛ ضوابط ملی آمایش سرزمین.

3- گل محمدی، احمد؛ (1381)؛ جهانی شدن، فرهنگ، هویت؛ نشر نی.

4- محمدپور، احمدی پور و بدیعی؛ علی، زهرا و زهرا؛ (1385)؛ نقش تحول کارکرد مرز بر فضای جغرافیایی بخش باجگیران در مرز ایران و ترکمنستان؛ فصلنامه مدرس علوم انسانی؛ شماره ، 10 (پیاپی 48).

 

5- Ahrens, G., & Schone, M. (2008); Cooperative approaches to integrated cross-border transport planning on a regional level, a handbook, Dresden.

6-Albrechts, L., & Coppens, T. (2003); Megacorridors: striking a balance between the space of flows and the space of places, Journal of transport geography, No. 11.

7-Anderson, J., & L. O’Dowd (1999); Borders, border regions and territoriality: contradictory meanings.

8-Blatter, J. (2004); From spaces of place ’to `spaces of flows?’ Territorial and functional governance in cross-border regions in Europe and North America, International Journal of urban and regional research, Volume 28.3.

9- Brater, Paul A. (2006); Multiple dimensions in negotiating the cross-border transport links that connect and divide singapore and johor, Malaysia, Asia Pacific Viewpoint, Vol. 47, No. 2.

10-Bunnell, T., Sidawaym, D., & Grundy-Warr, C. (2006); Introduction: re-mapping the growth triangle: Singapore’s cross-border hinterland, Asia Pacific Viewpoint, Vol. 47, No. 2.

11-Church, A & Reid, P. (1999); cross-border co-operation, Institutionalization and political space across the english channel, Regional studies, Vol. 33, Issue 7.

12- Dwived R.L. O. (1990); Functionals of political geography; Chaltanya publishing house, University of Allahabad.

13- Francke, M., & Ham, E. (2006); Space of flows: manuel castells, geographical approaches.

14- Glassner, M. I., & Fahrer, Ch. (2004); Political geography, Wiley.

15- Harmaakorpi, V., & Uotila, T. (2006); Building regional visionary capability: Future research in resource-based regional development, technological forecasting and social change, 73.

16- Kratke, S. (1998); Problems of cross-border regional integration: the case of the German-polish border area, European urban and regional studies, Vol. 5(3).

17-Kratke, S. (1998); Regional integration or fragmentation? the German - polish border region in a New Europe, regional studies, Vol. 33.7.

18-Lechner, C., & Dowling, M. (1999); the Evolution of industrial districts and regional networks: the case of biothechnology region Munich/martinsried, Journal of management and governance, 3.

19- Meyer, P. B.(1997); Learning from the U.S. experience: problems of cross-border planning in multi-state conurbations, Louisville, available at http://cepm.Louisville.edu

20- Perkmann, M. (1999); Building governance  institutions across European borders, regional studies, Vol. 33, Issue 7

21- Scott, J.W. (1999); European and North American contexts for cross-border regionalism, regional studies, Vol. 33, Issue 7.

22- Short, J. R., & Kim, Y; (2003) Globalization and the City, Longman.

23- Stryjakiewicz, T. (1998); The changing role of border zones in the transforming economies of East-Central Europe: The case of Poland, Geojournal, Vol. 44, No. 3.