نقش عوامل ژئوپولیتیک در توسعه استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین

2 کارشناس ارشد گروه سیستم اطلاعات مکانی و سنجش از دور دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

از نواحی بسیار مهم و تأثیرگذار در توسعه کشور، نواحی مرزی است که با گسترش توسعه نیافتگی در این نواحی، نتایج سوء آن به طور مستقیم به کل کشور منتقل خواهد شد. از جمله نواحی مرزی کشور ایران که از لحاظ توسعه دارای وضعیت مطلوبی نمیباشد نواحی مرزی استان سیستان و بلوچستان است. به طور خلاصه میتوان چالشهای عمده موجود در سیستان  و بلوچستان را به شرح ذیل نام برد:
گستردگی جغرافیایی همراه با جمعیت اندک (وسعت 178431 کیلومتر مربع با 1722579 نفر جمعیت- مرکز آمار ایران : 1385) مرزهای طولانی و ناامن، وجود موانع طبیعی از جمله بیابانها و کویرها، کمبود مواهب طبیعی، انزوای جغرافیایی، عامل ژئومورفولوژیکی، وضعیت آب و هوا و عدم ذخایر نفت و گاز، استقرار اقوام و قبایل بلوچ در دو سوی مرز، همجواری با کشورهای پاکستان و افغانستان و بیثباتی و ضعف در ایجاد ثبات کامل سیاسی واداری و اقتصادی کشور افغانستان که فقدان کنترل مرز را به همراه داشته  است، جریان سیاسی پناهندگان افغانی، قرارگیری در مجاورت بزرگترین کانون تولید مواد مخدر و قاچاق آن از طریق مرز استان سیستان و بلوچستان به داخل ایران، وضعیت نامتعادل و نابرابریهای اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی این نواحی نسبت به نواحی مرکزی، فقر و محرومیت که موجب گرایش بسیاری از مردم این نواحی به قاچاق مواد مخدر شده است. چالشهای فوق در این نواحی باعث بروز مشکلات و مسائل فراوان و متنوع گردیده است که میتواند توسعه را در سطوح محلی، منطقهای و حتی ملّی مورد تهدید قرار دهد و در صورت ادامه، معضلات جدیتر را به بار خواهد آورد. لذا در این مقاله، نگارنده به دنبال مسئله اصلی شناخت ویژگیهای ژئوپولیتیک بعنوان عامل تأثیرگذار بر عدم توسعه موجود درسیستان و بلوچستان میباشد تا بتوان براساس آن نگاهی پژوهش محور جهت ایجاد توسعه پایدار در این نواحی به دست آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Geopolitical factors in the development of the province

نویسندگان [English]

  • Ezzatollah Ghasemifar 1
  • Siamak Taghizadeh 2
1 Shahid Beheshti University
2 Azad University
چکیده [English]

Borderline areas are very important and influential in the development of country and underdevelopment in these areas will be directly transferred to the whole country. Sistan-va Balushectan is a borderline area in Iran which lack an appropriate developmental status. In sum, major challenges facing Sistan-va Baluchestan includes:
Geographical broadness with limited population (178431 km2 with a population of 1722579-Statistical center of Iran: 2006), long and insecure borders, natural obstacles like deserts, lack of natural blessings, geographic isolation, geomorphological factors, climatic situation and lack of oil and gas resources, settlement of Baluch tribes in both sides of the border, vicinity to Pakistan and Afghanistan, instability and weakness in providing complete political, administrational and economic sustainability which have resulted in lack of control on borderlines, political flow of Afghan refugees, vicinity to the largest drug producer and smuggler entering Iran through Sistan va Baluchestan borders, economic, cultural and social inequalities in this area as compared to central areas, poverty and deprivation which have resulted in a tendency toward smuggling. These challenges have resulted in numerous and various problems and issues which can threaten local, regional and even national development. If the present situation continuous, more severe difficulties can arouse. Therefore, the present article seeks to understand geopolitical features as an effective factor in underdevelopment of Sistan-va Baluchestan to gain a research-based perspective and create the foundations of sustainable development in the area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • development
  • geo-economics
  • fixed and changeable geopolitical factors

منابع فارسی

[1] ابراهیمزاده، عیسی، مهاجرتهای روستایی و پیامدهای آن در استان سیستان و بلوچستان، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال شانزدهم، شماره 1 ، 1380.

[2] اکبری، اسدالله، افت تحصیلی در استان سیستان و بلوچستان، سازمان برنامه و بودجه سیستان و بلوچستان، نشر شماره 11 تیرماه 1365.

[3] بیک محمدی، حسن، جاذبههای توریستی سیستان و بلوچستان، مجله سپهر سازمان جغرافیایی ن.م. دوره پنجم، شماره 17، بهار 1375.

[4] پاپلی یزدی، محمد حسین، بلوچستان بدون نخل، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال چهارم، شمارهی2، 1367.

[5] جعفری، عباس، شناسنامه جغرافیایی طبیعی ایران، گیتاشناسی، بخش مرزها، 1368.

[6] جهانبانی، امانالله، عملیات قشون در بلوچستان، تهران، چاپخانه مجلس، 1307.

[7] حافظنیا، محمدرضا، چالش ژئوپولیتیکی اقتصاد ایران در دهه 80، مجموعه مقالات همایش دوسالانه اقتصاد ایران، دانشگاه تربیت مدرس، پژوهشکده اقتصاد، 1380.

[8] حافظنیا، محمدرضا، جغرافیای سیاسی ایران، تهران، انتشارات سمت، پائیز 1381.

[9] سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان سیستان و بلوچستان، معاونت آمار و اطلاعات، سالنامه آماری استان سیستان و بلوچستان، زاهدان، 1385.

[10] کریمیپور، یداله، تحلیل ژئوپلیتیکی نواحی بحرانی سیستان وبلوچستان، دانشنامه دکتری، تهران، دانشگاه تربیت مدرس، 1371.

[11] مجتهدزاده، پیروز، جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، تهران، انتشارات سمت، 1381.                                         

[12] مجتهدزاده ، پیروز، کشورها و مرزها در منطقه ژئوپلیتیک خاورمیانه، ترجمه حمیدرضا ملک محمدی، دفتر مطالعات سیاسی بینالمللی، 1373.

[13] مجتهدزاده، پیروز، سیر تکاملی مرزهای خاوری ایران، فصلنامه ره آورد، شماره 35، بهار 1373.

[14] مجتهدزاده، پیروز، مرزهای شرقی ایران، فصلنامه فرهنگی-اجتماعی گفتگو، شماره 1، پاییز 1377.

[15] مجتهدزاده، پیروز، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و نقش آن در توسعه ملّی، مجموعه مقالات ومباحث مطرح شده در همایش نگاهی نو به توسعه منطقهای عملکرد توسعه سیستان و بلوچستان، استانداری سیستان و بلوچستان، 1380.

[16] مجتهدزاده، پیروز، هیرمند و هامون در چشمانداز هیدروپلیتیک خاور ایران، مجله سیاسی و اقتصادی، شماره 101 و 102.

[17] محمدی، حمیدرضا، پایه و اساس آمایش مناطق مرزی، انتشارات فرماندهی و ستاد، 1380.                                        

[18] محمدی، حمیدرضا، نقش بازارچههای مرزی در امنیت و توسعه فضایی مناطق مرزی، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال اول، شماره اول، پاییز 1384.

[19] محمدی، حمیدرضا، نقش نواحی بحرانی در جهتگیری استراتژی ملّی، پایاننامه، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، 1377.

[20] ملک رئیسی، حسین، سیستان و بلوچستان مدیریت و توانهای محیطی، مجله رشد آموزش جغرافیا، دوره بیست و یکم، شماره 2، زمستان 1385.

[21] میرحیدر، دره، مبانی جغرافیای سیاسی، تهران، انتشارات سمت، 1373.

[22] میرحیدر، دره، نگرشی به روند جغرافیای سیاسی، رشد آموزش جغرافیا، سال سوم، شماره 10.

[23] میرزایی، حجت الله، ارزیابی محتوایی مصوبه محور شرق، مجموعه مقالات ومباحث مطرح شده در همایش نگاهی نو به توسعهی منطقهای عملکرد توسعهی استان سیستان و بلوچستان، استانداری سیستان و بلوچستان، 1380.

[24] نونژاد، مسعود، راهی به سوی توسعهی پایدار، ماهنامه اطلاعات سیاسی و اقتصادی، سال دوازدهم ، شمارههای 11 و 12، 1377.

 

 

منابع خارجی

1-Mclachlan,k. ; Theboundaries of modern Iran ; London : the soas ,(1994).

2- Mojtahedzadeh , p. ; The amirs of the borderlands and eastern Iranianborders ; london urosevic foundation publication , (1996)

3-baluch,M.sardar khan,history of baluch race and baluchestan, karachi, (1985)

    

 

سایتهای اینترنتی

1-htpp:// www. ettelaat .com

2-htpp:// www. iranembassy-addis. nat/english/sistan.php

3-htpp: // www. ngdir. ir

4-htpp: // www. usb . ac . ir/ fa/ defaut. Asp

5-htpp: // www. zahedan . post . ir/

6-htpp: // www. zahedan . tebyan . ir/