واکاوی همدیدی ترمودینامیک توفان های تندری شیراز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی مالک اشتر

2 کارشناس ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشجوی کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه تهران

چکیده

در این پژوهش به واکاوی توفان­های تندری شیراز طی یک دوره آماری 25 ساله (2008-1984) پرداخته شده است. بدین منظور، داده­ های فشار تراز دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 850 و 500 میلی باری در روز بارش از پایگاه داده­ هایNCEP/NCAR استخراج و نقشه­ های ترازهای فوق الذکر در محیط نرم افزار GRADS ترسیم گردید. سپس الگوهایی که منجر به بارش شدید در شیراز گردیده، شناسایی و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. با بررسی نقشه­ های فشار تراز دریا، 850 و 500 میلی باری سه الگوی کلی برای بارش­ های تندری شیراز شناسایی گردید. در الگوی نوع اول(1 مارس 1998)، زبانه کم فشار سودان بخش ­های وسیعی از کشور از جمله منطقه مورد مطالعه را در برگرفته است. این سامانه علاوه بر تأمین رطوبت، ناپایداری را در این تراز فراهم کرده است. و در تراز 850 و 500 میلی­ باری، منطقه مورد مطالعه به ترتیب تحت تأثیر مرکز واچرخند و پشته­ های غربی قرار گرفته ­اند. در الگوی نوع دوم (6 دسامبر 2003) در تراز دریا، منطقه مورد مطالعه تحت تأثیر مرکز واچرخندی قرار گرفته است؛ و در تراز 850  و 500 میلی ­باری منطقه مورد مطالعه به ترتیب در جلوی ناوه­ای با منحنی پربندی 1450 و 5720 ژئوپتانسیل متر واقع شده و از شرایط مناسب ناپایداری در این تراز برخوردار شده­ اند. در الگوی نوع سوم (26 مارس 2003) مرکز کم فشاری با فشار مرکزی 1004 میلی­باری بر روی کشور قرار گرفته است در این تراز جهت جریانات به گونه­ ای است که هوای نسبتاً مرطوب دریای خزر به سمت شمال غرب و غرب کشور شمارش می­ شود. در ترازهای 850 و 500 میلی باری منطقه مورد مطالعه در زیر محور ناوه­ های فوق­الذکر قرار گرفته و ناپایداری را تا ترازهای پیش گفته شدت می­ بخشد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Synoptic and thermodynamic analysis thunderstroms Shiraz

نویسندگان [English]

  • Mahdi Modiri 1
  • Mahdi Khazaei 2
  • Mohammad Hasan Mahutchi 3
1 Malek-e Ashtar University
2 Shahid Beheshti University
3 University of Tehran
چکیده [English]

In this study have been paid on analysing Thunderstoms in a period of 25 years in Shiraz (1984-2008). Therefore, data on sea level pressure, geopotential height levels 850 and 500 hpa in the rainfall day of NCEP/NCAR databse prepared and extraction levels above the map drawing software environment GRADS Were drawn. The extreme rainfall patterns Related to Shiraz have been identified and analyzed. By examining maps of sea level pressure, 850 and 500 hpa, three general patterns were identified for Shiraz thunderstorm rainfall. In the first pattern (1 March 1998), the low-pressure lingual of the Sudan country, large parts of the study area is located. The system In addition provides moisture, instability in the level do too. And in the level of 850 and 500 hpa, area studied the influence of anticyclonic centers are located in the western and ridges. In second type of the pattern (December 6,2003) at sea level, the area studied is affected by center anticyclone, and the level of 850 and 500hpa area at the front of the trpugh with a curved contour 1450 and 5720 geopotential meters located and the conditions are very unstable at this level. And the third pattern (26 March 2003) Low-pressure center with a central pressure of 1004hpa is located on the country. At this level, the currents are such that relatively moist air flows from the Caspian to the North West and the West. The levels of 850 and 500hpa area studied are located under the trough axis above and instability intensifies levels above.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Synoptic analysis
  • thunderstorm rainfall
  • the instability indexes
  • Shiraz weather station

1- جلالی، اورج(1385)؛ تحلیل زمانی- مکانی بارش­های تندری شمالغرب، رساله­ی دکتری، دانشگاه تبریز.

2- جلالی، اورج؛ رسولی، علی اکبر؛ ساری صراف، بهروز(1385)؛ توفان­های تندری و بارش­های ناشی ازآن در محدوده­ی شهراهر، نشریه ی دانشکده­ی علوم انسانی واحتماعی دانشگاه تبریز.

3- خالدی، شهریار؛ خوش اخلاق، فرامرز؛ خزایی، مهدی(1390)؛ تحلیل همدیدی توفان­های تندری سیلاب ساز استان کرمانشاه، مجله علمی پژوهشی چشم انداز جغرافیایی، شماره 13.

4- رسولی، علی اکبر(1384)؛ مدلسازی بارش­های رعد و برقی محدوده­ی شهر تبریز از دیدگاه ریسک وقوع سیلاب، کنفرانس بین­المللی بلایای طبیعی 5-7 مهر 1384 دانشگاه تبریز.

5- رسولی، علی اکبر؛ بوداق جمالی، جواد؛ جلالی، اورج (1385)؛ توزیع زمانی بارش­های رعد و برقی منطقه شمال غرب کشور، مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان، صص 155- 170.

6- صادقی حسینی، سید علی رضا؛ رضائیان، مهتاب(1384)؛ بررسی تعدادی از شاخص های ناپایداری و پتانسیل بارورسازی ابرهای همرفتی منطقه اصفهان، مجله فیزیک زمین و فضا، جلد 32 ، شماره 2، صص 83-98.

7- صلاحی، برومند(1389)؛ بررسی ویژگی­های آماری و همدیدی توفان­های تندری استان اردبیل، پژوهش­های جغرافیای طبیعی، شماره 72، صص 129-141.

8- علیجانی، بهلول(1374)؛ آب وهوای ایران، انتشارات پیام نور، چاپ هفتم، 221.

9- علیجانی، بهلول(1388)؛ اقلیم شناسی سینوپتیک، انتشارات سمت، 257.

10- قویدل رحیمی، یوسف(1389)؛ کاربرد شاخص­های ناپایداری جوّی برای آشکار سازی و تحلیل دینامیک توفان تندری روز 5 اردیبهشت 1389 تبریز، فصلنامه علمی – پژوهشی فضای جغرافیایی، سال یازدهم، شماره 34، صص 182 – 208.

11-  فلاح قالهری، غلامعباس(1390)؛ اصول و مبانی هواشناسی، انتشارات پزوهشکده اقلیم شناسی، چاپ اول، 806.

12- Agostino Manzato (2007). The 6 h climatology of thunderstorms and rainfalls in the Friuli. Atmospheric Research 83 (2007) 336–348.

13- Alwin J. Haklander, and Aarnout Van Delden (2003).Thunderstorm predictors and their forecast skill for the Netherlands. Atmospheric Research 67– 68 (2003) 273– 299.

14- D.K. Sh, armaa, Jag dish  Raia, M. Israilb, P. Subrahmanyamc, P. Choprac, S.C. Gargc (2004). Enhancement in ionospheric temperatures during Thunderstorms. Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics 66 (2004) 51–56.

15- Edmund C.C. Choi (2000). Wind characteristics of tropical thunderstorms. Journal of Wind Engineering and Industrial Aerodynamics 84 (2000) 215-226.

16- Edmund C. C. Choi (2004). Field measurement and experimental study of wind speed profile during thunderstorms. Journal of Wind Engineering and Industrial Aerodynamics 92 (2004) 275–290.

17- Encyclopedia of world climatology, (2005)Edited by John E Oliver, No of Pages 359

18- Jan Munzara, Marek Franco (2003). Winter thunderstorms in central Europe in the past and the present. Atmospheric Research 67– 68 (2003) 501– 515.

19- Jing Yang a, Xiushu Qie a, Guili Fangs (2011). Characteristics of one sprite-producing summer thunderstorm. Atmospheric Research ATMOS-02494; No of Pages 26.

20- Linacre, Edward and Geerts, Bart. (2003) Climates and weather explained London and New York.

21- M.D. Kartaleva, M.J. Rycroftb, M. Fuellekrugc, V.O. Papitashvilid, V.I. Keremidarskaa (2006). A possible explanation for the dominant effect of South American thunderstorms on the Carnegie curve. Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics 68 (2006) 457–468

22- Pao K. Wang (2007). The thermodynamic structure atop a penetrating convective thunderstorm.  Atmospheric Research 83 (2007) 254–262.

23- Sutapa Chaudhuri (2008). Preferred type of cloud in the genesis of severe thunderstorms — a soft computing approaches. Atmospheric Research 88 (2008) 149–156.

24- Viktor A. Mullayarova,, Rustam R. Karimova, Vladimir I Kozlova, Igor N. Poddelskyb (2005). Possible weekly variations in the thunderstorm activity. Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics 67 (2005) 397–403.

25- V.Gopalakrishnan, S.D.Pawar,P.Murugavel, KirankumarP.Johare (2011). Electrical characteristics of thunderstorms in the Eastern part of  India. Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics 73(2011)1876-1882.

26- Suzanna Bielec-Ba²kowska (2003). Long-term variability of thunderstorm occurrence in Poland in the 20th century. Atmospheric Research 67– 68 (2003) 35– 52.