مدیریت آلودگی هوای شهرها و جایگاه قانونی شهرداری ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشگاه تهران

3 استادیار دانشگاه تهران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه خوارزمی

چکیده

امروزه یکی از مشکلات جدّی در محیط­ های شهری، آلودگی هوا است. پنج نوع از مواد آلوده کننده هوا  بیش از 90 درصد آلودگی هوا در محیط­ های شهری را تشکیل می ­دهند. مقایسه منابع ساکن و متحرک آلودگی هوا نشان می­ دهد که سهم منابع متحرک در ایجاد آلودگی به مراتب بیش از سایر بخش­ هاست.
در زمینه مدیریت زیست محیطی و بالاخص مدیریت آلودگی هوا سازمان­ ها و نهادهای مختلفی نقش دارند. بررسی نقش شهرداری ­ها به عنوان مدیران محلی و اجرایی در قوانین نشان می­ دهد که در تدوین قوانین به نقش مدیریت محلی توجهی نشده و بسیاری از وظایفی که در ابتدا  مربوط به شهرداری بوده، برعهده سازمان­ های دیگر گذاشته شده است.
هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش و جایگاه قانونی شهرداری­ ها در زمینه مدیریت آلودگی هوا می­ باشد. نوع پژوهش، کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی بوده است. اطلاعات عمدتاً به روش کتابخانه­ ای و اسنادی و با مراجعه به قوانین و مقررات بالادستی شهرداری ­ها و محیط زیست تهیه شده است.  
نتایج تحقیق نشان می ­دهد که؛ در قوانین مربوطه در زمینه مدیریت آلودگی هوا، نقش شهرداری بیشتر مشارکتی و در کنار سایر سازمان­ هایی مثل نیروی انتظامی قرار دارد. همچنین در تدوین این قوانین نقش مدیریت محلی نادیده گرفته شده و وظایفی با جنبه محلی به جای واگذاری به شهرداری به سازمان­ های سطح کلان مثل حفاظت محیط زیست واگذار شده است. به نظر می ­رسد همین تمرکز گرایی قوانین در سازمان­ های کلان و سیاستگذار و عدم توجه به مدیریت محلی سبب شکست برنامه­ های کاهش آلودگی هوا شده است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Air Pollution management in cities and Situation of Municipalities

نویسندگان [English]

  • Hosseyn Najafi 1
  • Rasul Afzali 2
  • Hosseyn Hataminejad 3
  • Roghayyeh Shams 4
1 University of Tehran
2 University of Tehran
3 University of Tehran
4 Kharazmi University
چکیده [English]

Nowadays the air Pollution is one of the must serious problems in urban areas. More than 90 percent of total pullotion in urban environments  consist five kinds of air pollutants. Comparation of static and daynamic resources of air pollution shows that share of dynamics resources is highly more than section.
Different Organizations and institute have role in field of environmental management and specially in air pullation management investigation about municipalities as local and administrative managers roll in laws shows that local management role in neglected in laws and many duties of municipalities are remove to other urban organizations.
In This paper the main gole is studing the role and legal situation  of municipalities in field of air pullotion management. This research is apply with describtive analytical method. Data gathering is documentary by referring to laws and regulations of municipalities and national environment organization. The result show that the role of municipality is participatory like other organizations such as police. The role of local management is neglected in law collection some studies instead of municipality are remove of macro level organization like environmental organization. So lack of attention to role of municipalities for reduction of air pollution is one of reasons for failure of air pollution control programs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Air pollution
  • municipality
  • Legal situation
  • Pollution resources
  • Local management

1- اداره کل تدوین و تنقیح قوانین و مقررات؛ مجموعه قوانین و مقررات حفاظت محیط زیست، شکار و صید؛ تهران؛ انتشارات معاونت پژوهش، تدوین و تنقیح قوانین و مقررات؛ 1387

2- باری، نرمن (1384)، درک قانون، سیدجواد طاهایی

3- بخشی، حمید، (1389)، تحلیل اثربخشی مدیریت شهری در توسعه گردشگری کلانشهر تهران، رساله دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی.

4- حجتی اشرفی، غلامرضا؛ مجموعه کامل قوانین و مقررات محشای شهرداری و شوراهای اسلامی با آخرین اصلاحات و الحاقات؛ تهران؛ نشر گنج دانش؛ 1385

5- حیدرزاده، نیما؛ جایگاه قانونی شهرداری­ ها در مدیریت محیط زیست شهری؛ فصلنامه مدیریت شهری شماره 13 ؛ بهار 1382

6- ساعد، نادر؛ تیلا، پروانه؛ مجموعه قوانین و مقررات حفاظت از محیط زیست ایران؛ تهران؛ انتشارات خرسندی؛ 1387

7- سعیدنیا، احمد (1382)، مدیریت شهری، کتاب سبز شهرداری، جلد یازدهم، چاپ دوم، تهران انتشارات سازمان شهرداری های کشور

8- سعیدی رضوانی، نوید (1378)، کنکاشی در مفهوم شهرداری، ماهنامه شهرداری­ ها، دوره جدید، سال اول، ش 1.

9- شابیرچیما، چی (1389)، مدیریت شهر، خط­مشی و نوآوری در کشورهای در حال توسعه، ترجمه پرویز زاهدی، شرکت پردازش و برنامه­ ریزی شهری.

10- شفیعی ­پور، صادق ؛ قانون شهرداری، انتشارات مجد، 1379

11- صرافی، مظفر و دیگران (1379)، مفهوم، مبانی و چالش­ های مدیریت شهری، فصلنامه مدیریت شهر.

12- صرافی، مظفر، عبداللهی، مجید (1387)، تحلیل مفهوم شهروندی و ارزیابی جایگاه آن در قوانین، مقررات و مدیریت شهری کشور، پژوهش­ های جغرافیایی، شماره 63، بهار1387، صص 115-134.

13- عبداللهی، مجید، اکبری، غضنفر (1381)، مجموعه قوانین و مقررات ده و دهیاری، انتشارات قلمستان، چاپ اول، تهران.

14- کشاورزی شیرازی، هما؛ آلودگی­ های محیط شهری با تأکید بر آلودگی هوا، کتاب مقالات توسعه پایدار شهری؛ تهران؛ انتشارات دانشگاه تهران؛ 1387

 15-  نظریان، اصغر،   ضیائیان فیروزآبادی، پرویز، جنگی، علی  اکبر، (1386) بررسی   نقش   مکان   و   مورفولوژی   در   کیفیت   هوای   شهر   تهران با   استفاده  ازGIS و  داده­­ های  ماهواره­ای (RS)، پژوهش­ های جغرافیایی   شماره61،   زمستان 1386، صص 17-30.

16- هاشمی، فضل الله (1371)، مشارکت شهروندان در طرح ریزی شهری و منطقه­ ای، نشریه آبادی، شماره 8.

17- یاوری، احمدرضا؛ جایگاه اکولوژی و محیط زیست در توسعه پایدار مناطق شهری؛ کتاب مقالات توسعه پایدار شهری؛ تهران؛ انتشارات دانشگاه تهران؛ 1387

18- Chermisionoff,2002, handbook of air pollution prevention and control, an important of Elsevier science.

19- JICA and DOE , 2004, Strengthening and improvement of air pollution management in Tehran.