جهانی شدن و تحول مفهوم جغرافیا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام نور

چکیده

جهانی شدن در حال اتفاق و پیشروی به سوی آینده‌ای مبهم است. در ارتباط با تأثیر این فرایند بر فضای جغرافیایی دیدگاه‌ه­ای متناقضی وجود دارد؛ گرچه برخی سعی در اثبات اهمیت جغرافیا و ماندگاری و تأثیر آن در زندگی اجتماعی دارند ولی به زعم عده‌­ای دیگر آینده‌ای روشن برای علم جغرافیا و مفهوم سرزمین وجود ندارد. بی‌مکان شدن جریان‌ها، غیر سرزمینی شدن نهادها، سازمان‌ها و شرکت‌ها نوید رسیدن نوع جدیدی از روابط اجتماعی را می­‌دهد. پدیده­‌ای نوظهور در حال تکامل است که مفاهیمی همانند مکان، مرز، سرزمین، ناحیه، منطقه، تنوع و تفاوت را از بین برده و این به معنی پایان یا مرگ جغرافیا است. بنابراین کنکاشی اساسی در زمینه حقیقت و ماهیت جغرافیا و چگونگی آینده آن از امور مهم و وظایف اصلی جغرافیدانان است که این مقاله نیز در حد توان در پی پاسخ به آن می­‌باشد. همچنین رویکرد مقاله، آینده پژوهی بوده و دیدگاه نوواقع­‌گرائی دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Globalization and the transformation of the concept of geography

نویسنده [English]

  • Mohammad Rauf Heydarifar
Payam-e Noor University
چکیده [English]

Globalization is happening and an ambiguous future is approaching. There are controversial perspectives regarding the influence of this process on geographic space. Some try to prove the importance of geography and its influence and sustainability in social life, while others do not predict a bright future for geography and the concept of territory. Movements unbound to a space, non-territorial entities, organizations and companies bespeak of a new kind of social relation. An emerging phenomena is evolving which will eliminate concepts like space, boundary, territory, district, area, diversity and difference and implies the death or end of geography. Therefore, fundamental investigation in the nature and reality of geography is one of the main critical responsibility of geographers, to which this article seeks to contribute. Neorealism and future studies approach are applied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • globalization
  • geography
  • territory
  • geopolitics
  1. اتوتایل، ژئاروید، سیمون دالبی و پاول روتلج، 1380، اندیشه­های ژئوپلیتیک در قرن بیستم، ترجمه محمدرضا حافظ­نیا و هاشم نصیری، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین­‌المللی.
  2. بلیس و اسمیت، 1383، جهانی شدن سیاست: روابط بین­‌الملل در عصر نوین، ابوالقاسم راه چمنی و دیگران، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات ابرار معاصر ایران.
  3. تیلور، پی.جی واتس و آر جی جانستون،1383، جغرافیا و جهانی شدن، ترجمه سهراب امیریان، فصلنامه جغرافیای نظامی و امنیتی، سال دوم، شماره 1.
  4. جانستون، آر.جی و پیتر جی تیلور و مایکل جی واتس، 1383، جغرافیاهای تحول جهانی، مترجم نسرین نوریان، دورة عالی جنگ.
  5. سلیمی، حسین، 1384، نظریه های گوناگون دربارة جهانی شدن، تهران: سمت.
  6. شولت، جان آرت، 1383، در منبع: بلیس و اسمیت ، جهانی شدن سیاست : روابط بین الملل در عصر نوین، ابوالقاسم راه چمنی و دیگران، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات ابرار معاصر ایران.
  7. شولت، جان آرت، 1382، نگاه موشکافانه بر پدیدة جهانی شدن، مترجم مسعود کرباسیان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
  8. کرنگ، مایک، 1383، جغرافیای فرهنگی، مترجم مهدی قره­خلو، انتشارات تهران: سمت.
  9. کلارک، یان، 1382 ، جهانی شدن و نظریه روابط بین‌الملل، مترجم فرامرز تقی لو، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

10. کیلی، دی، 1380، جهانی شدن و جهان سوم، حسن نورائی بیگدخت، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.

11. مویر، ریچارد، 1379، دیدگاه­‌های نو در جغرافیای سیاسی، ترجمة دره میرحیدر، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

12. میرحیدر، دره، 1377، ژئوپلیتیک ارایه تعریفی جدید، ، فصلنامة تحقیقات جغرافیائی، شمارة پیاپی 51.

13. نش، کیت، 1380، جامعه شناسی سیاسی معاصر، جهانی شدن، سیاست، قدرت، مترجم محمد تقی دلفروز، تهران : انتشارات کویر.

14. هلد، دیوید و آنتونی مک گرو، 1382، جهانی شدن و مخالفان آن، مترجم مسعود کرباسیان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

15. Allen, C. 2006, Unruly spaces: Globalization and transnational criminal economies. In : Conway, D. and N. Heynen (eds 2006. (Globalization s Contradictions: Geographies of discipline, destruction and transformation. London and New York: Routledge.

16. Brenner, 1999, Global, Fragmented, Hierarchical: Henri Lefebvre's Geographies, public culture, Internet.

17. Claudio, M. , 2001, Postmodern Geography, Blackwell.

18. Conway, D. and N. Heynen (eds). 2006. Globalization s Contradictions: Geographies of discipline, destruction and transformation. London and New York: Routledge.

19. Conway, D. 2006, Globalization of labor: increasing complexity, more uruly. In : Conway, D. and N. Heynen (eds). 2006. Globalization s Contradictions: Geographies of discipline, destruction and transformation. London and New York: Routledge.

20. Dalby, S., 2005, Critique and  Contemporary Geopolitics," Geopolitical Quarterly" , Vol.1, No.1.

21. Glick-Schiller, N., 1995, From Immigration to Transmigration," Anthropological quarterly" , 68 (1).

22. Guehenno, J-M., 1995, The End of the Nation-State, University of Minnesota Press, Minneapolis, MN.

23. Haggett, p., 2001, Geography A global Syntheses, Prentice Hall.

24. Harvey,D.,1985, The Geopolitics of Capitalism In: Gregory, D., 1985,Social Relations and Spatial Structures, Macmillan, London.

25. Harvey, D., 1989: The Condition of  Postmodernity. Oxford: Blackwell.      

26. Held, D. , et al. 1999, Global Transformations: Politics, Economics and Culture, Cambridge: Polity Press.

27. Held, D. , et al. 2000, Globalizing world?Culture, Economics and Politics, London: Rutledge

28. Higgott, R., 1998, Globalization and sites of Conflict: Towards Definition and Taxonomy, CSGR working paper. No. 01/98, www. CSGR. Com.

29. Holloway, L., 2001, People and Place, Prentice Hall, Pearson education.

30. Hudson, A., 1998, Reshaping the regulatory Landscape, "Review of International Political Economy", 5 (3)

31. Johnston,R., 2001 ,Out of Moribund Backwater Territory and Territoriality in Political Geography, "Political Geography", 20(6)

32. Johnston, R., 2004, Dictionary of Human Geography, Oxford.

33. Knox, p., 1998, Places and Regions in Global Context: Human Geography, Prentice Hall.

34. Kuby, M., 2004, Human Geography in Action, New York John Wiley and sons.

35. Mcneil, D., 2000, McGuggenisation? National Identity and Globalization in the Bosque County, Political Geography, 19 (4)

36. McGrew, A., 2000, Power shift, in Held, globalizing world? Culture, Economics and Politics, London: Rutledge. 

37. Megeoran, W., 2003, International Boundaries and Geopolitics, Political Geography (7) 22

38. Megoran, N. , 2004, the Critical Geopolitics of the Uzbekistan –

39. Murray, W.E. 2006, Geographies of Globalization, Routledge.

40. Ohme, 1995, The End of the Nation State, Harper Collins, London.

41. Ó Tuathail, G., Dalby, S. and Rutledge, P (eds), 1998, The Geopolitics Reader, London and Newyork: Rutledge.

42. Ó Tuathail, G., 1996 a, Critical Geopolitics: The Politics of Writing Global Space (Minneapolis, University of Minnesota press)

43. Ó Tuathail, G., 1996 b, At The End Of Geopolitics? Reflections on A Plural Problematic Century End, www.toal.net/publication .

44. Ó Tuathail, G., 1998, De- Territorialized Threats and Global Dangers: Geopolitics and Risk Society. www.toal.net/publication.

45. Ó Tuathail, G., 1998 b, Rethinking Geopolitics, Newyork: Rutledge

46. Ó Tuathail, G., 1999, Borderless Worlds? Problematizing Discourses of Deterrritorialzation . www.toal.net/publication .

47. Scholte, J.,A., 1999, Global Civil Society: Changing the World? CSGR working paper No.31/99, Zn: www. CSGR.com.

48. Scholte, J., a., 2002 a,  Civil Society and Democracy in Global Government, Global Governance, 8.

49. Scholte, J., A, 2002 c, Governing Global finance, CSGR working paper No. 88/20, In: www. GSGR. Com.

50. Scholte, J,A.,2004, Globalization and Governance : From Statism to Polycentrism, CSGR working paper No. 31/99 In: www. CSGR. Com.

51. Slater, D., 2004, Post-Colonial and the geopolitics, Blackwell Publishing.

52. Taylor, P.J, 1993, Political Geography: World Economy , Nation- state and locality, 3rd end ( Harlow Longman ).

53. Walcott, S. M. 2006, Multi-local global corporations. In: Conway, D. and N. Heynen (eds). 2006. Globalization s Contradictions: Geographies of discipline, destruction and transformation. London and New York: Routledge.

- Youngs,G., 2001, The Taylor Guide to Globalization, Political Geography ,20.