تحلیل مقایسه ای روند بارش و خشکسالی حوضه دریای خزر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی گروه جغرافیا دانشگاه آزاد نجف آباد

چکیده

برای ارزیابی روند خشکسالی های اقلیمی در 23 زیرحوضه آبی دریای خزر، داده ‌های بارش ماهانه را با روش میانیابی به داده‌ های پهنه‌ ای تبدیل نموده سپس بر حسب مختصات حوضه‌ها، بارش ماهانه هر حوضه تفکیک گردید. از روش شاخص بارش استاندارد (SPI) برای ارزیابی خشکسالی‌ های اقلیمی استفاده نموده و این شاخص بصورت ماهانه برای هر یک از حوضه­‌ها محاسبه گردید. بر اساس آزمون پارامتری رگرسیون خطی بارش 23 زیر حوضه دریای خزر ماه‌های ژانویه، می و دسامبر در سطح اطمینان 95% روند معناداری نشان نمی ‌دهند. 5 زیر حوضه در ماه‌­های فوریه و ژوئیه روند مثبت و 11 زیر حوضه عمدتاً در ماه‌های مارس و سپتامبر روند منفی نشان می ‌دهند. با اعمال آزمون ناپارامتری مان - کندال برروی ماتریس شاخص SPI  23 زیر حوضه دریای خزر مشخص شد که در ماه می هیچ حوضه ای روند معناداری نشان نمی‌ دهد. بالاترین روند در 6 زیرحوضه در ماه‌ های ژوئیه و اگوست بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative analysis of rainfall and drought trend in the Caspian Sea basin

نویسنده [English]

  • Majid Montazeri
Member of faculty, Department of Geography, University of Najafabad
چکیده [English]

In order to assess the climatic drought trend in 23 sub-basins of the Caspian Sea, monthly precipitation data were converted to the zoned data by interpolation method. Then, based on the coordinates of the basins, the monthly precipitation of each basin was separated. The Standard Precipitation Index (SPI) method was used to assess climatic droughts and this index was calculated monthly for each basin. According to the parametric test, linear regression of 23 sub-basins of Caspian Sea in January, May and December do not show any significant trend at 95% confidence level. Five sub basins in the months of February and July have a positive trend and 11 sub basins show negative trend in March and September. By applying non-parametric Mann-Kendall test on the SPI matrix of the 23 Caspian sub basin, it was found that no baseline shows significant trend in May. The highest trend in six sub-basins have been in the months of July and August.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought
  • Trend
  • Rainfall
  • Standard rainfall index

1) علیجانی، بهلول و کاویانی، ‌محمد رضا، (‌1371)، مبانی آب و هوا شناسی،  ‌انتشارات سمت،‌ تهران.

2) مسعودیان، سید ابوالفضل، (1382)، بررسی روند بارش ایران در نیم سده گذشته، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه­‌ای، سال اول، شماره2 .

3) لشنی زند، مهران، 1383، بررسی شدت و فراوانی خشکسالی ‌های اقلیمی در شش حوضه واقع در غرب و شمال غرب کشور، مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان(علوم انسانی)جلد شانزدهم شماره1.

 

4- Burn, D. H (1994) Hydrologic effects of climate changes in West Central Canada. Journal of hydrology, 160, 53-70.

5- Chiew, F. H. S., McMahon, T. A. (1993) Detection of trend or change in annual flow of Australian rivers. International Journal of Climatology. 13643-653.

6- De Paulo, V., Da Silva, R., (2004). On climate variability in Northeast of Brazil.      Journal of Arid Environment 58: 575-596.

 7- Douglas, E. M., Vogel, R. M., Kroll, C. N. (2000). Trends in flood and low flows in the United States: impacts of spatial correlation. Journal of Hydrology240, 90-105.

8- Lazaro, R., Rodrigo. F. s., Gutierrez. L., Domingo, F., Puigdefabregas, J (2001). Analysis of a 30year rainfall record (1967-1997) in semi-arid SE Spain for implications on Vegetation. Journal of Arid Environments, 48: 373-395.

9-  Ni, J., Zhang, X. S. (2000). Climate variability, ecological gradient and the Northeast China Transect (NECT). Journal of Arid Environments, 49: 313-325.

10-Yue, S., Pilon, P., Cavadias, G. (2002). Power of the Mann-Kendall and Spearman s rho test for detecting monotonic trends in hydrologic series. journal  of hydrology, 259, 254-271