کارکردگرایى و شهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد برنامه‏ ریزى شهرى، دانشگاه تهران

چکیده

علم جغرافیا به عنوان یک دانش میان رشته‏ اى در طى دوران تحول و تکامل خود از علوم اجتماعى و فلسفى بهره فراوان برده است. یکى از نظرات تأثیرگذار در جغرافیا و مخصوصا برنامه‏ ریزى شهرى به عنوان یکى از زیر شاخه‏ هاى این علم، کارکردگرایى را مى‏ توان نام برد. کارکردگرایى را اگر فعالیتى ضرورى جهت حیات اجتماعى بدانیم در این بررسى به موارد کلیدى این نظریه که کمک به حیات و دوام شهر نموده، پرداخته‏ ایم؛ که پس از مطالعه و بررسى تاریخچه و مفاهیم این نظریه و ارتباط آن با علم جغرافیا براساس شواهد و اسناد کتابخانه‏ اى، به بررسى جایگاه این نظریه در نظام شهرى و برنامه‏ ریزى شهرى پرداخته شده است آنچه به عنوان نتیجه مى‏ توان بیان داشت به این شرح است: اعتبار این نظریه در علم جغرافیا از سال‏ هاى 1920-1960 به عنوان دوره اوج و شکوفایى کاربرد آن پس از شکل‏ گیرى منشور آتن و رواج برنامه ‏ریزى جامع مى‏ باشد. از دهه 1960 به بعد به عنوان دوره افول و ناکارآمدى نظریه به علت رواج رویکرد سیستمى و رواج الگوهاى ساختارى راهبردى است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Functionalism and City

نویسندگان [English]

  • Hossein Hatami Nejad 1
  • Seyyed Abbas Rajaii 2
1 Assistant Professor of the Department of Geography, University of Tehran
2 Master of Urban Planning, University of Theran
چکیده [English]

Geography, as a cross-disciplinary science, has greatly benefited from the social and philosophical sciences during its evolution. Functionalism is one of the influential ideas in geography and especially in  urban planning as one of the subcategories of this science. In this study, considering functionalism as an essential activity for social life, we have dealt with the key elements of this theory that helped to the life and survival of city. After studying the history and concepts of this theory and its relation with geography based on evidence and secondary documents, we have examined the position of this theory in the urban system and urban planning. What can be said as the result is as follows: The validity of this theory in geography has been most accepted during the period 1920-1960 as the peak and flourishing period of its application after the formation of the Charter of Athens and the prevalence of comprehensive planning. The period from 1960s onwards has been the period of decline and inefficiency of the theory due to the prevalence of a systematic approach and the strategic structural patterns.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Theory
  • Social sciences
  • Function
  • theory of functionalism
  • City
  • urban function
  • Urban Planning
1- اشرف، احمد(1353) فونکسیونالیسم، (نامه علوم اجتماعى) دوره اول، شماره 4.
2- آراسته خو، احمد(1381) نقد و نگرش بر فرهنگ اصطلاحات علمى-اجتماعى، تهران، انتشارات چاپخش.
3- آریلد هولت، جنسن، (1376) جغرافیا تاریخ و مفاهیم (مکاتب، فلسفه، مفاهیم) ترجمه جلال تبریزى، انتشارات سیر و سیاحت، ویرایش دوم، چاپ اول.
4- آقا بخشى، على و همکاران(1374)، فرهنگ علوم سیاسى، مرکز اطلاعات علمى ایران.
5- بهفروز، فاطمه، (1378) فلسفه و روش‏شناسى تحقیق در جغرافیا، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
6- پاپلى، محمدحسین و محمدامیرابراهیمى، (1381) نظریه‏هاى توسعه روستایى، تهران، انتشارات سمت.
7- پوراحمد، احمد(1376) جغرافیا کارکردهاى بازار کرمان، انتشارات کرمان‏شناسى.
8- توسلى، غلام عباس،(1370) نظریه‏هاى جامعه شناختى، انتشارات سمت.
9- تى، بى، باتومور،(1351)جامعه‏شناسى، ترجمه سیدحسن منصور و سسیدحسن حسینى کلجاهى، انتشارات جامعه و اقتصاد، تهران، چاپ دوم.
10- جولیوس گولد، ولیام ل. کولب(1376)ترجمه باقرسارو خانى و دیگران، فرهنگ علوم اجتماعى، انتشارات مازیار.
11- حانرى، مندراس،(1349) مبانى جامعه‏شناسى، ترجمه باقر پرهام، تهران.
12- دلفوس، اولویه(1370)، تحلیل جغرافیایى، ترجمه سیروس سهامى، نشرنیکا.
13- ریترز، جورج(1379)نظریه‏هاى جامعه‏شناسى دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثى، انتشارات نى.
14- ستوده، هدایت اللّه و کمالى ایرج(1383) جامعه‏شناسى با تأکید بر کارکردگرایى و...، تهران، انتشارات نداى آریانا.
15- شایان مهر، علیرضا(1379) دائرة‏المعارف تطبیقى علوم اجتماعى، انتشارات کیهان، چاپ اول.
16- شکویى، حسین(1377) جغرافیاى کاربردى و مکتب‏هاى جغرافیایى، انتشارات آستان قدس رضوى، چاپ سوم.
17- شماعى، على و پوراحمد، احمد(1384)بهسازى و نوسازى شهرى از دیدگاه علم جغرافیا، انتشارات دانشگاه تهران،چاپ اول.
18- طیبى، حشمت اللّه،(1358)فونکسیونالیسم در شناخت طبقات اجتماعى ایران قدیم، هشتمین کنگره تحقیقاتى ایرانى، بکوشش محمد روشن، فرهنگستان ادب و هنر ایران.
19- عظیمى، ناصر(1381)، پویش شهرنشینى و مبانى نظام شهرى، مشهد، نشرنیکا.
20- گى روشه،(1381) جامعه‏شناسى تالکوت پارسونز، ترجمه عبدالحسین نیک گهر، مؤسسه فرهنگى انتشاراتى میثاق.
21- مشیرى، سیدرحیم و دیگران (1383) ضرورت تحول در کارکرد اقتصادى نواحى روستایى (مطالعه موردى بخش خورگام شهرستان رودبار)، فصلنامه پژوهش‏هاى جغرافیایى، مؤسسه جغرافیا، زمستان 83.
22- منوچهرى، محسن(1368) جامعه‏شناسى عمومى، کتابخانه طهورى، تهران چاپ‏نهم.
23- مهدى‏زاده، جواد و دیگران(1382) برنامه‏ریزى راهبردى توسعه شهرى (تجارب اخیر جهانى و جایگاه آن در ایران)انتشارات حوزه معاونت شهرسازى و معمارى وزارت مسکن و شهرسازى، چاپ اول.
24- هاروى، دیوید(1376)عدالت اجتماعى و شهر، ترجمه فرخ حسامیان و همکاران، شرکت پردازش و برنامه‏ریزى شهرى.
25- نصر، احمد(1359)نظرمتفکران اسلامى درباره طبیعت، چاپ سوم، انتشارات خوارزمى.
26-Faia,M.A.(1989),"Cultural Materialism in the Functionalist Mode". American Sociological Review,54.
27- Hofdding, Harold(1993),History mpdern Philosophe trane, by B.C.Meyer; M,Y, Macmillan.
28- Hughes,M.,C.J.Kroechler;and J.W.Vander Zanden,(1999),Sociology:The Core. 5th Ed.New York:McGraw-Hill College.
29- Gould,Julius and Wiliam L.KOBLB(1985),"A Dictionary of the Social Sciences" Tavistock Publications Britain.
30- Ogunbameru,O.A.(2005) Human-Environment Interactions: The Sociological Perspectives Obafemi Awolowo University, IIe-Ife,Nigeria.
31- Parsons talcot,"STRUCTURAL FUNCTIONALISM" New York: free press, 1968.