تغییرات دوره‏ اى دماى ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمى دانشکده جغرافیاى دانشگاه ‏تهران

چکیده

جامعه آمارى مورد استفاده این تحقیق دماى فصلى و سالانه ایران در طول دوره 35 ساله (1995-1960) بود. در این راستا در بین 110 ایستگاه سینوپتیک و کلیماتولوژى ایستگاه­هاى سینوپتیک اصفهان، اهواز، بندر انزلى، بندر عباس، تبریز، خرم آباد، زاهدان، مشهد و یزد که داده ‏هاى دماى آنها در طول 35 سال کامل بوده و نیاز به بازسازى نداشته‏ اند انتخاب گردید. سری­ هاى دماى سالانه ایستگاه ­هاى انتخابى ایران براى تحلیل تغییرات دوره‏ اى با آزمون‏ هاى عاملى و نا عاملى سنجیده شدند. بر اساس سنجش سری­ ها، سری­ هاى دماى اهواز، بندرعباس، خرم آباد و مشهد از الگوهاى تغییرات دوره‏ اى پیروى مى‏ کنند و بقیه ایستگاه ‏ها بدون تغییرات دوره‏ اى بودند. سری هاى داراى تغییرات دوره‏ اى با شیوه تغییرات درصدى، تغییرات دوره‏ اى‏ شان تحلیل و پیش بینى شد.
با توجه به تحلیل و پیش بینى تغییرات دوره ‏اى دماى ایستگاه‏ ها، قسمت‏ هاى شمال شرقى، جنوب و جنوب غربى ایران داراى تغییرات دوره ‏اى هستند و قسمت‏هاى مرکزى، شمال و شمال غربى ایران از الگوهاى تغییرات دوره ‏اى پیروى نمى‏ کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Periodic Variations of Temperature in Iran

نویسنده [English]

  • Hossein Mohammadi
Member of the Faculty of Geography, University of Tehran
چکیده [English]

The statistical sample used in this research was the seasonal and annual temperature in Iran during the period of 35 years (1960-1995). In this regard, among 110 synoptic and climatologic stations, synoptic stations of Isfahan, Ahwaz, Bandar Anzali, Bandar Abbas, Tabriz, Khorramabad, Zahedan, Mashhad and Yazd, whose temperature data are complete during 35 years and need not to be reconstructed have been selected. The annual temperature series of selected Iranian stations were evaluated in terms of analysis of periodic variations by factor and non-factor tests. Based on series examinations, temperature series of Ahwaz, Bandar Abbas, Khorramabad and Mashhad follow the patterns of periodic changes, and the rest of the stations were without periodic variations. The series with periodic variations were analyzed and predicted by percentage change method.
Considering the analysis and prediction of periodic changes in temperature of the stations, the northeastern, southern and southwestern parts of Iran have periodic changes, and the central, northern and northwest of Iran do not follow the periodic variation patterns.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Temperature series
  • periodic variations
  • seasonal temperature
  • factor analyses
  • self-correlation
1- باقرى، عبدالرضا و عوض کوچکى، 1376، گرم شدن کره زمین و ضرورت تدوین طرحهاى به نژادى، نیوار، شماره 33، صص 18-9

2- بختیارى، بهرام، 1381، نگرشى تحلیلى بر تغییر اقلیم بارندگى و دماى شهر کرمان، سومین کنفرانس ملى تغییر اقلیم اصفهان

3- برایتان، على و فاطمه رحیم زاده، 1377، پارامترهاى مؤثر بر تغییر اقلیم، نیوار شماره 37، صص 58-47

4- جاورى، مجید، 1380، تغییرات زمانى دما و بارش ایران، پایان نامه دکترى، دانشگاه تهران، 1380

5- جهادى طرقى، مهناز، 1378، تعیین تغییرات دما و بارش شهر مشهد طى دوره آمارى 94-1951، فصلنامه تحقیقات جغرافیایى، شماره 54 و 55 صص 165-151.

6- رحیم زاده، فاطمه و احمد عسگرى، 1383، نگرشى برتفاوت نرخ افزایش دماى حداقل و حداکثر و کاهش دامنه شبانه روزى دما در کشور، فصلنامه تحقیقات جغرافیایى، شماره پیاپى 73، صص 171-155

7- رسولى، على اکبر، 1381، تحلیل مقدماتى سرى‏هاى زمانى دماى هواى شهر تبریز، نیوار شماره 46 و 47 صص 26-7.

8- عسگرى، احمد، 1372، تغییر اقلیم، نیوار شماره 13 تا 16 ص 55-47.

9- علیجانى، بهلول، 1375، تغییرات زمانى دماى تهران، خلاصه مقالات، اولین کنفرانس منطقه‏اى تغییر اقلیم.

10- غیور، حسنعلى و ابوالفضل مسعودیان، 1376، اثرات گرم‏تر شدن زمین بر چرخه آب در طبیعت، فصلنامه تحقیقات جغرافیایى، شماره پیاپى 46 صص 51-36.

11- محمدى، حسین و فرحناز تقوى، 1384، بررسى روند شاخصهاى حدى دماى تهران، پژوهشهاى جغرافیایى دانشگاه تهران، شماره 54 صص، 172-151.

12- نوریان، على محمد، 1376، تردیدهاى علمى در تغییر آب و هواى کره زمین، فصلنامه تحقیقات جغرافیایى، شماره 45 ص 12-6.

13- Howell D.C. 1989. Fundamental Statistics for the Behavioral Sciences. Pwsken, USA.

14- Rind.D. 1999. Climate Variabilitv & Climate Change Flsevier New york.

15-  Stanton, W.L,, 1989. Statistical Forecasting Methods, Pwskent, Landon.

16- Stenchikov, G.L, 1999. Computer Experiments With a Coarse-Grid Hydrodynamic Climate Model, Elsevier,New york.

17- Webb. B.W, 1993. Longer - Term Water Temperature, Behaviour in Upland Stream. Journal Hydrological Processes. Vol. 7.No 1. ianuory- March 1993.

18- Winkler,J.A, 1997.The simulation of Daily Temperature Time Seris from GCM, journal of Climate, Vol 10, October 1997.

19- Mohammadi,H. 1998. Seasonal Rainfall Regime in the Central Elburz of Iran , Unpublish PHD Thesis, Newcastle Upon Tyne University, UK.

20- Mohammadi,H. 2000. Annual Rainfall Trend over The Central Elburz of Iran, 29th IGU Seaol, Korea.

21-  Turkes, M. 1995. Variations and Trends in Annual mean air temperatures in Turkey With respect to Climate Variablity, Int. J. Climatol. Vol. 15, PP.557-690.