تأثیر عوامل طبیعى بر جایگاه اقتصادى و اجتماعى شهر لار در سلسله مراتب شهرى استان فارس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامى واحد لارستان

2 کارشناس ارشد جغرافیا

3 کارشناس ارشد سنجش از دور و GIS دانشگاه تهران

چکیده

شهر یکى از پدیده ‏هاى ساخت بشر در محیط زیست به شمار مى‏ رود که به منظور اسکان، تأمین معیشت، داشتن روابط اجتماعى و اقتصادى و مانند آنهاست ولى این موارد اهداف شهرى به شمار نمى‏ روند. انسان خود محیط سکونتش را فراهم کرده و خود به ایجاد و نحوه زندگى در آن اقدام نموده است. شهرها بایستى بر مبناى نقش و وظیفه ‏اى که در سطح منطقه دارند. انجام وظیفه کنند و به نحوى در تمامى ابعاد توسعه یابند که اثرات منفى خود را به حداقل برسانند. بنابراین لازم است برنامه ریزى‏ هاى شهرى به نحوى به اجرا درآیند که به سکونتگاه ها و الگوهاى سازمانى و نوع فعالیت‏ هاى انسانى بصورت یک جامعه بزرگ نگریسته شود. بنابراین بیشترین هدف بر این اصل قرار دارد که برنامه ریزى‏ هاى شهرى همگام با هم پیش روند. سلسله مراتب شهرى طبق یک تعریف عبارتند از: طبقه بندى شهرهاى واقع در یک محدوده جغرافیایى بر اساس شاخص ‏هاى جمعیتى و اهمیت و نقش عملکرد ادارى آن‏ها به طورى که با یک محاسبه و نظم قابل سنجش بتوان شهرها را در گروه‏ هاى مختلف دسته بندى نمود. چنانچه مى‏ دانیم سلسله مراتب شهرى در بسیارى از استان‏ هاى کشور ما ناموزون است و اختلافات زیادى بین شهرها از لحاظ رتبه بندى آن‏ها براساس شاخص ‏ها به چشم مى‏ خورد. شهرهاى استان فارس نیز داراى سلسله مراتب منظمى نیستند و علل و عواملى باعث شده که این سلسله مراتب مشکلاتى را ایجاد نماید. در پژوهش حاضر سلسله مراتب شهرى استان فارس بر اساس سه الگوى متفاوت بررسى و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و نتایج حاصله با یکدیگر مقایسه و سلسله مراتب شهرى آن تعیین و راهکارهایى جهت بهبود وضعیت رتبه بندى آن ارائه گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Natural Factors on the Economic and Social Status of Laar City in the Urban Hierarchy of Fars Province

نویسندگان [English]

  • Ali Shakur 1
  • Raf'at Shokri 2
  • Morteza Zera'ati 3
1 Assistant Professor, Azad Islamic University of Larestan
2 Master of Geography
3 Master of Remote Sensing and GIS, University of Tehran
چکیده [English]

City is considered as one of the human-made phenomena in the environment, created with the aims of settlement, livelihood provision, social and economic relations and so on, but these are not considered as urban aims. The man has provided his own environment and has begun to live in it. Cities should be based on the role and responsibilities they have in their region, and be developed in all aspects in a manner that minimizes their negative effects. Therefore, urban planning needs to be implemented in such a way that settlements and organizational patterns and the type of human activities be looked upon as a large community. Therefore, the main goal is based on the principle that urban planning be coherent. The urban hierarchy, according to a definition, is the classification of cities located in a geographical area based on population indices and the importance of their official functions, so that they can be categorized into different groups by calculation and measurable order. As we know, urban hierarchy is uneven in many provinces of our country, and there are many differences between cities in terms of ranking according to indicators. The cities of Fars province do not have regular hierarchies, and certain causes and factors have lead these hierarchies to be problematic. In this research, the urban hierarchy of Fars province has been studied based on three different patterns, the results have been compared with each other, and its hierarchy has been determined and some strategies to improve its ranking have been presented.

کلیدواژه‌ها [English]

  • City
  • urban hierarchy
  • Land use
  • Ranking
1- اصغرى مقدم، محمد رضا (1378)، جغرافیاى طبیعى شهر، چاپ اول، ژئومورفولوژى، تهران: انتشارات مسع.

2- اصغرى مقدم، محمد رضا. رجبى، آزیتا (1378)، جغرافیاى شهر (3)، مناطق خشک، تهران: انتشارات سرا.

3- انصارى لارى، احمد (1374)، توان‏هاى طبیعى شهرستان لار پایان نامه کارشناسى ارشد، دانشگاه آزاد اسلامى شهر رى، استاد راهنما: دکتر پرویز کردوانى - استاد مشاور: دکتر سید رحیم مشیرى، دانشکده علوم انسانى.

4- بهفروز، فاطمه (1374)، تغییر الگوى آرد و غلات در روستاهاى کانتى سه گانه میشیگان، فصلنامه تحقیقات جغرافیایى، شماره 36، بهار 1374.

5- پورمحمدى، محمد رضا (1382)، برنامه ریزى‏هاى کاربرى اراضى شهرى، وزارت امور خارجه.

6- در تاج، دیانا (1382)، ژئومورفولوژى طاقدیس فیشور، پایان نامه کارشناسى ارشد جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامى لارستان، استاد راهنما: دکتر محمد رضا ثروتى - استاد مشاور: دکتر مجتبى یمانى، دانشکده علوم انسانى.

7- رامشنى خسروو دیگران (1374)، آموزش و ترویج کشاورزى مؤسسه تحقیقات خاک و آب، نشریه 952.

8- سازمان برنامه و بودجه فارس (1377)، آمارنامه استان فارس، شیراز: سازمان برنامه و بودجه.

9- شرف لارى، عبدالحسین (1379)، تأثیر اقلیمى و محدودیت‏هاى آب و خاک در توسعه اقتصادى و اجتماعى شهر لار، پایان نامه کارشناسى ارشد جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامى لارستان، استاد راهنما: دکتر پرویز کردوانى - استاد مشاور: دکتر رضا مستوفى الممالکى، دانشکده علوم انسانى.

10- صدرى زاده، مهین تاج (1383)، نقش کاربرى بهینه زمین در توسعه شهر لار، پایان نامه کارشناسى ارشد جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامى لارستان، استاد راهنما: دکتر پرویز کردوانى - استاد مشاور: دکتر عباس بخشنده نصرت، دانشکده علوم انسانى.

11- کردوانى، پرویز (1364)، جغرافیاى خاک‏ها، چاپ سوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

12- کردوانى پرویز (1367)، منابع و مسائل آب در ایران، جلد اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

13- کردوانى، پرویز (1371)، منابع و مسائل آب در ایران، جلد دوم، تهران: انتشارات قومس.

14- کردوانى، پرویز (1378)، مناطق خشک، جلد اول، چاپ چهارم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

15- مستوفى الممالکى، رضا (1382)، شهر و شهرنشینى در بستر جغرافیایى ایران، تهران: انتشارات علمى دانشگاه آزاد اسلامى.

16- مؤمنى، مهدى (1377)، جغرافیاى انسانى (2)، چاپ اول، انتشارات محتشم.

17- وزارت مسکن و شهرسازى (1370)، مهندسین مشاور طرح تدوین، طرح جامع شهر لار.

18- وثوقى، محمد باقر (1369)، لار شهرى به رنگ خاک، تهران: چاپ ارمغان

19- Christaller, Walter. Central Places in Southern Germany. Prentice. Hall,inc. Englewood cliffs . New. Jersey, 1966.