اکولوژى محیطى و رشد صنعت گردشگرى (اکوتوریسم و ژئوتوریسم)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمى دانشگاه علوم انتظامى

چکیده

گسترش شهرنشینى از علل مهم شکل‏ گیرى گردشگرى قلمداد  می گردد. تکامل و تراکم شهرها، تنگناها و محدودیت‏هاى خاصى را براى ساکنانش به وجود آورده و ادامه ‏ى چنین روندى باعث مى‏ گردد که انسانها به دنبال گریزگاهى باشند که خود را براى مدتى از معضلات دست و پاگیر زندگى شهرى رها ساخته، و زمانى را به تفریح و تفرّج و ترمیم قواى تحلیل رفته اختصاص دهند. ساکنان شهرها به دلایل متعدد از جمله یکنواختى فیزیکى و فضایى شهرها با بافت نامتجانس و نامأنوس طبیعى آنها و نیز انواع افسار گسیختگى‏ ها و فشارهاى روحى و روانى و آلودگى‏هاى صوتى و زیست محیطى به اتخاذ تصمیماتى در زمینه ‏ى گذراندن اوقات فراغت وادار مى‏ گردند.
پس از قرن هجدهم میلادى و پس از انقلاب صنعتى تحول بزرگى در رشد، توسعه و پیدایش شهرها به وجود آمد و عوامل مختلفى نظیر تحول در حمل و نقل و سرعت مبادلات، پیدایش تخصص و تقسیم کار، پیشرفت در علوم پزشکى و بهداشت و در نتیجه ازدیاد جمعیت توأم با کاهش مرگ و میر، گسترش مهاجرت‏ها، توسعه و تمرکز صنعت و تجارت و بازرگانى و نیز بالارفتن سطح درآمد، تنوع مشاغل، پیدایش و گسترش ارتباطات جمعى و...باعث گسترش شهرنشینى گردیدند.
متعاقب این امر، دگرگونى ‏هاى عظیمى در نظامهاى اجتماعى، اقتصادى(1)، زیست محیطى و شغلى ایجاد گردید و فشارهاى روحى و روانى افزایش یافت و آلودگى‏هاى صوتى، ناراحتى ‏هاى عصبى، افسار گسیختگى‏ ها و...بروز نمود. به دنبال آشکار شدن بازتاب‏هاى منفى زندگى شهرى، برنامه ‏ریزى در زمینه ‏ى اوقات فراغت، در صدر اولویت‏ هاى شهرها قرار گرفت و این امر به زایش گردشگرى و جهانگردى منجر گردید. گردشگرى (توریسم یا جهانگردى) پدیده‏ اى است که از دیر زمان با اشکال خاص خود در جوامع انسانى وجود داشته و به تدریج با تحولات تاریخى، مراحل تکامل خود را تا عصر حاضر طى نموده است. این پدیده، عموما بر پایه‏ ى سفر و جابه جایى بنا شده که خود، زاده‏ ى نیازهاى گوناگون روانى، فرهنگى، اجتماعى و اقتصادى انسان است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Environmental Ecology and Tourism Industry (Ecotourism and Geotourism)

نویسنده [English]

  • Bahman Kaargar
Member of Faculty, Police University
چکیده [English]

Urbanization is considered as one of the main causes of formation of tourism. The evolution and concentration of cities has created certain predicaments and constraints for its inhabitants, and continuation of such a process makes people look for an escape to free themselves for some time from the troubles of urban life, and spend some time on entertainment and recreation and renew their exhausted energy. Residents of cities have been forced to make decisions on spending their free time for various reasons, including physical and spatial uniformity of cities, their heterogeneous and unnatural texture, as well as various types of mental disturbances and stresses and environmental and noise pollution.    

After the eighteenth century and the Industrial Revolution, a great transformation in the growth, development and emergence of cities arose and various factors such as the transformation of transportation and the speed of exchanges, the emergence of specialization and division of labor, progress in medical sciences and hygiene, and as a result the increase of the population combined with decrease in mortality, expanding immigration, development and concentration of industry and commerce, as well as rising level of income, diversity of businesses, emergence and expansion of mass communication and ... led to the expansion of urban settlement.
Subsequently, huge changes occurred in social, economic, environmental and occupational systems, mental stresses increased, noise contamination, neurological disturbances, unruly behaviors and conditions and … appeared. Following the disclosure of the negative aspects of urban life, leisure planning was at the forefront of urban priorities, which led to the birth of tourism and globe-trotting. Tourism (or globe-trotting) is a phenomenon that has existed with its particular forms in human societies from time immemorial, and has gradually evolved along with historical developments to the present age. This phenomenon is generally based on travel and displacement, which is itself the result of various mental, cultural, social and economic needs of mankind.
Subsequently, huge changes occurred in social, economic, environmental and occupational systems, mental stresses increased, noise contamination, neurological disturbances, unruly behaviors and conditions and … appeared. Following the disclosure of the negative aspects of urban life, leisure planning was at the forefront of urban priorities, which led to the birth of tourism and globe-trotting. Tourism (or globe-trotting) is a phenomenon that has existed with its particular forms in human societies from time immemorial, and has gradually evolved along with historical developments to the present age. This phenomenon is generally based on travel and displacement, which is itself the result of various mental, cultural, social and economic needs of mankind.

کلیدواژه‌ها [English]

  • natural tourism
  • cultural tourism
  • Ecotourism
  • rural tourism
  • agritourism
1- افجه، سیدعلى‏اکبر؛ بررسى ابعاد سیاسى، اقتصادى، اجتماعى، اخلاقى و فرهنگى جهانگردى؛ مجموعه مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهورى اسلامى ایران، جلد اول، اسفندماه 1376.

2- بیضایى، طیبه؛ مسائل و نارساییهاى گردشگرى در ایران؛ مجموعه مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهورى اسلامى ایران، جلد 2، اسفندماه 1376.

3- پاک‏دامن، یحیى؛ دهکده‏هاى توریستى راه‏کارهاى مناسب براى توسعه‏ى صنعت گردشگرى در ایران؛ مجموعه‏ى مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهورى اسلامى ایران، ج 2، اسفندماه 1376.

4- تبریزى، ایرج؛ آثار و مؤلفه‏هاى توسعه‏ى جهانگردى؛ مجموعه‏ى مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهورى اسلامى ایران، ج 3، اسفندماه 1376.

5- حاج غلامرضایى، محمد حسن؛ جهانگردى در ایران و جهان؛ مجموعه مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهورى اسلامى ایران، ج 2، اسفندماه 1367.

6- حسامیان، فرخ، اعتماد، گیتى، حائرى، محمد رضا؛ شهر نشینى در ایران؛ انتشارات آگاه، 1363.

7- حمیداله، محمد، اوثاق السیاسیه؛ پیمان پیامبر (ص) با یهودیان مدینه؛ ترجمه و تحشیه دکترمحمود مهدوى.

8- رابرت .ب .پاتر - سلى لوید. ایونز؛ شهر در جهان در حال توسعه؛ مترجمان: کیومرث ایراندوست، مهدى دهقان منشادى، میترا احمدى، انتشارات سازمان شهردارى‏ها و دهدارى‏هاى کشور، 1384.

9- رحیمى نیک، اعظم؛ نگرش استراتژیک به صنعت جهانگردى؛ مجموعه مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهورى اسلامى ایران، ج 2، اسفندماه 1376.

10- رضوانى، على‏اصغر؛ جغرافیا و صنعت توریسم؛ انتشارات پیام نور، سال 1377.

11- روزنامه ایران؛ گردشگرى ایران در جستجوى سهم جهانى؛ سال چهاردهم، شماره 3495، یکشنبه 21 آبان 1385.

12- روزنامه همشهرى؛ توسعه‏ى گردشگرى با نفت و گاز؛ سال چهاردهم، شماره 4130، یکشنبه، 21 آبان 1385.

13- روزنامه همشهرى؛ زیرساخت‏هاآماده نیست؛ سال چهاردهم، شماره 4133، چهارشنبه 24 آبان 1385.

14- روزنامه همشهرى؛ سهم ما از درآمد گردشگرى 4 صدم درصد؛ سال چهاردهم، شماره 4144، سه‏شنبه 17 آذر 1385.

15- رهنمایى، محمد تقى؛ روند مطالعات شهرى و جایگاه جغرافیاى شهرى در ایران؛ فصلنامه تحقیقات جغرافیایى، شماره 3، سال سوم، زمستان 1367.

16- رهنمایى، محمدتقى؛ جغرافیاى اوقات فراغت و جهانگردى؛ پلى‏کپى، گروه جغرافیاى دانشگاه تهران، 1369.

17- سلطان زاده، حسین، مقدمه‏اى بر تاریخ شهر و شهر نشینى در ایران، نشر زکى، 1365.

18- شاردن، ژان؛ سیاحت‏نامه‏ى شاردن؛ ترجمه محمّد عباس، تهران، انتشارات امیر کبیر، 1335.

19- شکویى، حسین؛ جغرافیاى اجتماعى شهرها؛ اکولوژى اجتماعى شهر، جهاد دانشگاهى، چاپ دوم، 1369.

20- شکویى، حسین؛ جغرافیاى شهرى؛ جلد دوم، انتشارات دانشگاه تبریز.

21- ضرغام، حمید؛ راه‏کارهایى براى توسعه‏ى جهانگردى در جمهورى اسلامى ایران؛ مجموعه مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهورى اسلامى ایران، جلد اول، اسفندماه 1376.

22- عبداللّه زاده، محمود؛ برنامه ریزى ملى و منطقه‏اى جهانگردى؛ دفتر پژوهش‏هاى فرهنگى، چاپ دوم، 1384.

23- عظیمى، نورالدین؛ جنبه‏هاى جغرافیایى توسعه‏ى جهانگردى در جمهورى اسلامى ایران؛ مجموعه مقالات نخستین همایش جهانگردى جمهورى اسلامى ایران، ج 2، اسفندماه 1376.

24- فرید، یداللّه؛ جغرافیا و شهرشناسى؛ انتشارات دانشگاه تبریز، 1368.

25ـ فرید، یدالله، سیر اندیشه در قلمرو جغرافیاى انسانى، انتشارات دانشگاه تبریز، چاپ دوم، 1366.

26- فیض‏بخش، هوشنگ؛ صنعت جهانگردى در ایران و جهان؛ مرکز عالى خدمات جهانگردى و اطلاعات، 1355.

27- کارگر، بهمن؛ امنیت شهرى؛ انتشارات سازمان جغرافیایى نیروهاى مسلح، چاپ دوم، 1385.

28- مجموعه‏ى قوانین سال 1370، چاپ روزنامه رسمى دادگسترى.

29- مجموعه‏ى مقالات نخستین همایش جهانگردى جمهورى اسلامى ایران، جلد اول، اسفندماه 1376.

30- مجید زاده، یوسف؛ آغاز شهر نشینى در ایران؛ مرکز نشر دانشگاهى، 1368.

31- محقق داماد، سید مصطفى؛ حقوق جهانگرد و سیر تحولات تاریخى آن؛ مجموعه‏ى مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهوى اسلامى ایران، اسفندماه 1376.

32- محلاتى، صلاح‏الدین؛ درآمدى بر جهانگرى؛ سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، 1380

33- مسافرت در ارمنستان و ایران، ترجمه علیقلى اعتماد، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران .

34- مشاهدات سفر از بنگال به ایران، ترجمه محسن جاویدى.

35- معرفت، محمدهادى؛ جهانگردى و جلب جهانگرد از دیدگاه اسلام؛ مجموعه مقالات نخستین همایش جهانگردى و جمهورى اسلامى ایران، جلد ا ول، اسفندماه 1376.

36- منشى زاده، رحمت الله؛ جهانگردى؛ انتشارات مسعى، 1376.

37- مؤمنى، مصطفى؛ مأخذشناسى جغرافیاى شهرى ایران؛ فصلنامه جغرافیایى، شماره 1، سال دوم، تابستان 1366

38- نظریان، اصغر؛ جغرافیاى شهرى ایران؛ انتشارات پیام نور، 1374.

39- نظرى، على اصغر؛ جغرافیاى جمعیت ایران؛ انتشارات گیتاشناسى، 1368.

40- مرکز آمار ایران؛ سرشمارى عمومى نفوس و مسکن - نتایج تفضیلى ؛ انتشارات مرکز آمار ایران، 1375.

41- خبرگزارى مهر، تهران، 1385

42- خبرگزارى ایرنا، تهران، 1385.

فهرست منابع خارجى:

43- Adams, R.M., 1966 The Evolution of urban Society, London : Weidenfeld & Nicolson.

44- Amis, P,. 1995, Making Sense of urban poverty , Environment and urbean isation.

45- Berghall, P.E., 1995, Habital II and the urban Economy : A Review of Recent Developments and Literature, Helsinki: United Nations University and the Word Institute for Development Economics Research.

46- Benthall,Y . and Gorbridge, S. 1996, Urban - rurla relations , demand politics and the new agrarianism in notthwest India: the Bharatiya Kisan union, Transactions of the Institute of British Geographers.

47- Bromley, R , 1978, the urban imformation Sector: Critical perspectives, World Development.

48- Child, V.G, 1950, the Urban revolution Town Planning Review.

49- Coltman , Michael M, 1989, Introduction to Travel and Tourism: An International Approach , Newyourk: Van nostrand Reinhold.

50- Douglas , I , 1983, The Urban Environment , London: Arnold.

51-  Knox, P, 1996, World cities and the organisation of global Space, yonhston, R.J, Taylor.

52-  Murphy, P.E. (1995) Tourism A community Approach London Routledge (1992) Urban Tourism and visitor Behaviour American Behav in ral scientist 36(2)4.

53-  Perace, D.C. (1989) Tourist development, London Longman 1989.

54- Pearce , P. (1994) Tourism Resident Impacts: Examples, Explanation and Emerging solutions in W. Theach and (ED) . Global Torism the Decdde Oxford . Butterworth Heinemann.

55- Smith Valene L. and Eadington, william R. Tourism Alternatives: Potentials and Problems in the Development of Tourism: Phi.

56- Stephen page, Urban Tourism Routledge Co London 1995, P. 115.

57- Potter. R.B, 1992, Urbanisation in the third word, Oxford University press.

58-  Potter, R.B 1989, Urbanization , Planning and Development . Londen: Manse II.

59- Weiler , Betty and Hall, colin Michael , 1992 , Special Interest Tourism . Philadelphia: university of pennsylvania press.

60-  World Bank , 1991 , Urban policy and Economic Development: An Agenda for the 1990.