سطح بندى میزان توسعه شهرى استان چهارمحال و بختیارى با استفاده از تکنیک هاى پیشرفته تحلیل عاملى و تحلیل خوشه ‏اى

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمى دانشگاه اصفهان

2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزى شهرى دانشگاه اصفهان

چکیده

بررسى وضعیت توسعه یافتگى شهرها، شناخت نقاط ضعف وقوت، پتانسیل ها و کمبودهاى آنها زمینه مناسبى را براى ارائه راهبردها و بکارگیرى برنامه ‏هاى مناسب توسعه شهرى و همچنین پى ریزى و ایجاد یک نظام شبکه شهرى متعادل فراهم مى‏ سازد. مطالعه میزان توسعه یافتگى سکونت گاه هاى شهرى در سطح منطقه‏ اى (استان) با توجه به تنوع ویژگی هاى آنها بصورت جدا از هم امکان‏ پذیر نبوده و درصورت انجام، نتایج حاصله مطلوب نظر نخواهد بود. بنابراین مى‏ توان با دست یابى به تعدادى از اطلاعات مبین توسعه شهرى و همچنین طبقه بندى آنها به روش هاى مختلف، نقاط شهرى را از لحاظ میزان توسعه یافتگى شان در گروه هاى مختلف و مشابهى قرار داد. در این زمینه روش هاى مختلفى وجود دارد که مى ‏توان به مواردى نظیر تحلیل تاکسونومى(1)، اسکالوگرام گاتمن(2)، تحلیل عاملى (3)، تحلیل خوشه ‏اى (4) و... اشاره نمود.
 در این مقاله 25 شاخص توسعه شهرى نرم ‏سازى شده انتخاب و با استفاده از روش تحلیل عاملى که در زمره پیچیده ‏ترین و درعین حال بهترین روشهاى طبقه بندى مى‏ باشد به تجزیه و تحلیل شاخص هاى موردنظر و کاهش آنها در چند عامل معنى‏دارتر پرداخته و سپس براساس نتایج حاصله (امتیازات عاملى) با بکارگیرى روش تحلیل خوشه ‏اى، سطح ‏بندى شهرهاى استان چهارمحال وبختیارى در گروه هاى همگن و مشابه به لحاظ میزان توسعه یافتگى هر یک از آنها صورت پذیرفته است.

عنوان مقاله [English]

Classification of the Level of Urban Development in Chehar Mahal and Bakhtiari- Province Using Advanced Methods of Factor Analysis and Cluster Analysis

نویسندگان [English]

  • Mas'oud Taghvaei 1
  • Ali Zangi Abadi 1
  • Seyyed Hassan Nourbakhsh 2
1 Member of Faculty, University of Isfahan
2 Master of Geography and Urban Planning, University of Isfahan
چکیده [English]

The study of urban development and recognizing the cities’ weaknesses and strengths, potentials and shortcomings provide a suitable basis for providing strategies and applying appropriate urban development plans, as well as establishing a balanced urban network system. The separate study of the development of each urban settlement on regional scale (province) is not possible due to the diversity of their characteristics and, if done, the results would not be desirable. Therefore, it is possible to categorize urban points according to their developmental level by accessing certain amount of information about urban development and then classifying these points in different ways. Various methods exist in this regard, such as taxonomic analysis (1), Guttman scalogram (2), factor analysis (3), cluster analysis (4), and so on.
 In this paper, 25 normalized urban development indexes are selected, and using factor analysis method which is one of the most complex and at the same time one of the best methods of classification, the considered indexes and their reduction were analyzed through several more meaningful factors. Then, based on the obtained results (factor scores) and using the cluster analysis method, the classification of the cities of Chaharmahal and Bakhtiari province in terms of the level of development into homogeneous and similar groups has been carried out.

1- نظریان، اصغر، جغرافیاى شهرى ایران، انتشارات دانشگاه پیام نور، 1374.

2- ایزدى، کاظم، مطالعه شبکه شهرهاى مهم کشور، طرح کالبدى ملى ایران، نشریه شماره 11 وزارت مسکن وشهرسازى، 1372.

3- سرور،رحیم، توزیع فضایى، چگونگى استقرار و نظام سلسله مراتب شهرى در سواحل جنوب کشور، مجله سپهر، شماره 20، 1372.

4- زنگى آبادى، على، تحلیل سازماندهى ساختار فضایى شاخصهاى توسعه شهرى شهرهاى بالاى 100 هزارنفر، رساله دکترى، گروه جغرافیاى دانشگاه اصفهان، 1378.

5- مرکز آمار ایران، سرشمارى عمومى نفوس و مسکن شهرستانهاى استان چهارمحال وبختیارى، سال 1375.

6- Rtayam Northhum,Urban Geography,Tohnwiley and sons, Inc, U.S.A 1975.pp29-30

7- Norbert oppenheim,applied models in urban and regional analysis, prentic -Hall Inc, U.S.A, 1980, pp 200-205.