مطالعه آمارى خشکسالى‏ ها و ترسالى‏ ها در غرب میانه ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوى کارشناسى ارشد اقلیم‏ شناسى دانشگاه تهران

2 عضو هیئت علمى دانشگاه تهران

چکیده

از جمله ویژگی هاى اصلى سامانه کره زمین تغییرات آب و هوایى است که در اثر آن در مقیاس زمانى کوتاه و بلند مدت عناصر آب و هوایى مثل دما و بارش دچار نوساناتى مى‏ شود. این نوسانات در برخى نواحى جهان شدید بوده و موجب اختلال در اکوسیستم ‏هاى طبیعى مى‏ گردد.
خشکسالى از نوسانات آب و هوایى مى‏ باشد که بسیارى از مناطق خشک و نیمه خشک دنیا را باشدت و ضعف تحت تأثیر قرار مى ‏دهد. منطقه کوهستانى غرب ایران به دلیل دارا بودن رژیم آب و هوایى نیمه خشک تا نیمه مرطوب از نوسانات بارشى شدیدى برخوردار بوده که در سال هاى همراه با خشکسالى این حالت سبب خسارات فزاینده ‏اى مى ‏گردد.
در این پژوهش با بکارگیرى روشهاى آمارى تغییرات دماى هوا و بارش در منطقه غرب میانه ایران و با استفاده از داده ‏هاى ایستگاه هاى سینوپتیک اراک، ایلام، خرم آباد، زنجان، سنندج، کرمانشاه و همدان مورد بررسى قرار گرفته و سعى شده فراوانى خشکسالى‏ ها و ترسالى ‏ها تعیین و در نهایت رابطه آمارى این دو پدیده مشخص شود.
با انجام محاسبات آمارى برروى داده ‏هاى دما و بارش ماهانه و سالانه ایستگاه هاى مورد مطالعه مشخص گردید. همچنین با توجه به نتایج حاصله به نظر مى‏ رسد بطور متوسط یک نوسان 4 ساله در رژیم بارشى منطقه حاکم بوده و روند تغییرات آن از نوسانات تقریبا منظمى در سال هاى خشک و مرطوب برخوردار است.

عنوان مقاله [English]

Statistical Study of Dry and Wet Years in the Middle-West of Iran

نویسندگان [English]

  • Ruhallah Owji 1
  • Faramarz Khosh Akhlagh 2
1 Graduate Student of Climatology, University of Tehran
2 Member of Faculty, University of Tehran
چکیده [English]

One of the main characteristics of the Earth's system is climate change on short and long time-scales which imposes fluctuations in climatic parameters such as temperature and precipitation. These fluctuations are severe in some parts of the world and cause disturbances in natural ecosystems.
Drought is a climate fluctuation that affects many of the arid and semi-arid regions of the world with different intensity. The mountainous region of the west of Iran has severe precipitation fluctuations due to having a semi-arid to semi-humid climate regime, which causes increasing damage in years of drought.
In this research, air temperature and rainfall variations in the Middle-west region of Iran were determined using statistical methods and data from synoptic stations in Arak, Ilam, Khorramabad, Zanjan, Sanandaj, Kermanshah and Hamedan, and the frequency of dry and wet years and the statistical relationship between the two phenomena were studied and evaluated.
Statistical calculations were made on the monthly and annual rainfall and temperature data of the studied stations. Moreover, according to the results, it seems that on average a four-year fluctuation is predominant in the precipitation regime of the region, and the trend of precipitation changes indicate regular fluctuations in dry and wet years.

1ـ خوش اخلاق، فرامرز، بررسى خشکسالیهاى فراگیر ایران با استفاده از تحلیلهاى سینوپتیکى، رساله دکترى، دانشگاه تبریز، 1377، تبریز.
2ـ خوش اخلاق، فرامرز، بررسى الگوهاى ماهانه خشکسالى و ترسالى در ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایى، مؤسسه عاشورا. شماره 45، 1376 مشهد.
3ـ علیزاده، امین، اصول هیدرولوژى کاربردى، آستان قدس رضوى (دانشگاه امام رضا)، چاپ دوازدهم، 1379، مشهد.
4ـ سایت اینترنتى سازمان هواشناسى www.irimet.net/drought
5ـ غلامرضا براتى و ایرج حیدرى، رده بندى منابع رطوبت بارشهاى غرب ایران (سال آبى 85-1984)، مجموعه مقالات سومین کنفرانس منطقه‏اى تغییر اقلیم، 1382، اصفهان.
6ـ علیجانى، بهلول و کاویانى، محمد رضا، مبانى آب و هواشناسى، انتشارات سمت، 1374، تهران.