کاربرد سنجش از دور در ارزیابى مخاطرات ژئومورفولوژیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشى دانشگاه تبریز

چکیده

تاریخ بشرى از زمان هاى دور تا به امروز، همواره شاهد وقوع حوادث طبیعى فاجعه‏ آمیزى بوده که تلفات جانى، زیان هاى مالى و ویرانى‏ هاى فراوانى را به دنبال داشته است. مخاطرات ژئومورفولوژیک (1) درزمره این پدیده ‏ها مى‏ باشند و در سراسر کره زمین، زندگى میلیون ها انسان (جانى و مالى) را تهدید مى‏ کنند. وقوع آنها به بخش هاى کشاورزى، دامپرورى و صنعتى، خسارتهاى هنگفتى وارد مى‏ کند. درحقیقت این مخاطرات جزء پدیده‏ هاى طبیعى هستند ولى زمانى که جوامع انسانى در مقابل آنها قرارگیرد و حوادث فاجعه بار، تلفات جانى و خسارت هاى مالى فراوانى درپى داشته باشند، حوادث طبیعى به صورت بلایا (2) ظاهرمى ‏شوند (فن وستن(3)، 1377، آلسنتاراآیالا(4)، 2002) و به بلایاى ژئومورفولوژیک تبدیل مى ‏شوند. امروزه بشر علیرغم وجود منابع و سیستم‏ هاى مختلف براى اخذ داده‏ هاى زمینى و تبدیل داده ‏ها به دانش و بهره ‏گیرى از این دانش در بهبود وضع زندگى و کاهش اثرات مخرب بلایا توفیق چندانى نداشته است. قطعا راه حل مسئله را باید در افزایش سطح دانش و دانایى انسان جستجو کرد. بطورى که با مدیریت صحیح انواع داده ‏ها و اطلاعات و بهره‏ گیرى از فناورى‏هاى نوینى مانند سنجش از دور تا حدودى براى کاهش ابعاد و حجم خسارات ناشى از وقوع بلایاى ژئومورفولوژى اقدام نمود.

عنوان مقاله [English]

Application of Remote Sensing in Assessment of Geomorphologic Hazards

نویسنده [English]

  • Fariba Karami
Research Assistant Professor, University of Tabriz
چکیده [English]

Human history, from distant past up to the present day, has always witnessed catastrophic natural disasters causing human casualties, financial losses and vast destruction. Geomorphologic hazards are among these phenomena and threaten the lives of millions of people (lives and property) on the planet. Their occurrence imposes massive losses on agricultural, livestock and industrial sectors. In fact, these hazards are natural phenomena, but they turn out disastrous when faced with human societies and lead to enormous life and financial losses (Fann Weston, 1998 and Alcantara Ayala, 2002) and become geomorphic disasters. Today, human beings have not had much success in improving living conditions and reducing destructive effects of disasters in spite of the existence of different sources and systems for obtaining ground data and converting this data into knowledge and making use of this knowledge. Of course, the solution to the problem should be sought in increasing the level of knowledge of human being. By correct management of different types of data and information and taking advantage of new technologies such as remote sensing, it is possible to some extent to reduce the aspects and intensity of damages caused by occurrence of geomorphologic disasters.

1 - بنت، متیو، آروپیتردویل، 1380، زمین‏شناسى زیست محیطى، احمد هرمزى، مرکز نشر دانشگاهى تهران.
2 - رجایى، عبدالحمید، 1373، کاربرد ژئومورفولوژى در آمایش سرزمین و مدیریت محیط، نشر قومس، 344 ص.
3 - زبیرى، محمود و علیرضا مجد، 1382، آشنایى با فن سنجش از دور و کاربرد آن در منابع طبیعى، انتشارات دانشگاه تهران، 317 ص.
4 - فن وستن، س.ج.،1377، کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایى در کاهش خطرات ناشى از رویدادهاى زمین شناختى، عباس کشاورز، فصلنامه تحقیقات جغرافیایى، شماره 49 و50 ، 224-212.
5 - کرمى، فریبا، 1384، مخاطرات محیطى و بلایاى طبیعى، مجله رشد آموزش جغرافیا، سال نوزدهم، شماره 71، 24-31ص.
6 - گرس، پاول، داگلاس، شرمن و کارل نوردستروم، 1382، ژئومورفولوژى و مخاطرات طبیعى، محمدرضاثروتى، ابوالفضل عشقى‏ و محمود دهقان، فضاى جغرافیایى اهر، شماره 9، 44-1 ص.
7 - لیساندوکى فر، 1381، اصول و مبانى سنجش از دور، ترجمه حمید مالمیریان، انتشارات سازمان جغرافیایى وزارت دفاع و پشتیبانى نیروهاى مسلح،320 ص.
8 - یارمند، مجید، 1382، طرح جامع امداد و نجات در بلایاى طبیعى، فرهنگ و پژوهش، شماره پیاپى 134، 29-28.
9- Alcantara-Ayala, I.2002. Geomorphology, natural hazards, vulnerability and prevention of natural disaster in developing countries, Geomorphology,Vol.47:107-124.
10- Fu,B.,Ninomiya,Y.and et al.2004.Mapping active fault associated with the 2003NW 6.6Bam(SE Iran)earthquake with ASTER 3D images. Remote sensing of environment.Vol:92.153-157
11- Hervas,J.,Barredo,J.I and et al.2003.Monitoring landslides from optical remotely sensed imagery:the case history of Tessina landslid, Italy, geomorphology.Vol:54,63-77.
12- Kniventon,D.R.,Graff,P.J and Hardy,R.J.2000.The development of a remote sensing based technique to predict debrise flow triggering conditions in the French Alps.Int.J.Remote Sensing ,Vol 21;No:3.419-434.
13- Philip,G.1996.Landsat tematic mapper data analysis for quaternary tectonic in part of the Doon valley,India.Int.J.Remote Sensing, Vol:17.No:1.143-153.
14- Prost,G,L.2001,Remote sensing for geologists. Taylor & Francis pp:374.
15- Singh,S.1992.Geomorphology and remote sensing in environmental management.pp:281
16- Smith,K.,1994.Environmental hazards.Routledge.pp:389.
17- Van westen,C.J.and Getahun,F.I.2003.Analyzing the evolution of the Tessina landslide using aerial photographs and digital elevation models, Geomorphology,Vol:54,77-89.