ساختار اقتصادی و معیشتی ایل بختیاری «مورد، طوایف موری و قندعلی»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان

چکیده

 کوچ نشینی در ایران سابقه دیرینه­ ای دارد و جامعه عشایری از تولید کنندگان عمده دام در کشور محسوب می ­شوند. جامعه عشایری ایران با اینکه از 2 درصد از جمعیت را تشکیل می­ دهند، در تأمین بخش عمده­ ای از تولیدات دامی کشور نقش دارند. بخشی از ارتفاعات زاگرس واقع در بین استان­ های اصفهان، چهارمحال و بختیاری و خوزستان در قلمرو ایلات بختیاری قرار دارد، جامعه بختیاری با حدود 35 هزار خانوار و کمتر از 3 میلیون رأس دام و در اختیار داشتن 7/10 درصد از مراتع کل کشور یکی از معروف ترین جوامع ایلی ایران را تشکیل می­ دهد. طوایف موری و قندعلی از ایل «دورکی باب» یکی از ایلات معروف هفت لنگ بختیاری ­اند که بخشی از آن­ها در دهستان ­های بازفت و دوآب صمصامی از شهرستان­ های فارسان و اردل اسکان یافته و بخش دیگر همچنان بیم مناطق ییلاقی چهارمحال بختیاری و قشلاقی مشرق خوزستان به رمه گردانی زندگی می­ گذارنند.
اقتصاد این طوایف در مرحله اول بر مبنای دامداری، سپس کشاورزی، صنایع دستی و داد و ستد بوده، در دهه­ های اخیر به علت مشکلات عدیده اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی ناگزیر به زندگی یک جانشینی به صورت خودجوش گرایش یافته­ اند. تحقیقات انجام شده نشان می­ دهد عشایر منطقه آن چنان با مسائل اقتصادی و معیشتی روبرویند که علیرغم تحمل و بردباری همیشگی، به شدت به اسکان روی آورده ­اند.
در ایم مقاله نگارنده قصد آن دارد که با استفاده از روش ­های تحقیق میدانی، توصیفی و تحلیلی، گوشه ­هایی از ارکان اقتصادی- معیشتی بخشی از ایلات بختیاری را مورد بررسی و تحلیل مجدد قرار داده و به منظور برنامه­ ریزی توسعه زندگی عشایر منطقه و رفع محدودیت­ های اقتصادی- اجتماعی ایلات مورد نظر و بهره­ گیری از توان­های مثبت محیطی منطقه، راهکارهایی را ارائه دهد.

عنوان مقاله [English]

Economic and Livelihood Structures of the Bakhtiari Tribes (Case Study: Muri and Ghandali Clans)

نویسنده [English]

  • Hasan Beik Mohammadi
Member of Faculty, University of Isfahan
چکیده [English]

Nomadic lifestyle has a long history in Iran and the nomadic community is among the major producers of livestock in the country. Iran's nomadic society, although comprising only 2% of the population, contributes to the provision of a large part of the country's livestock production. A part of Zagros Highlands in Isfahan, Chaharmahal and Bakhtiari and Khuzestan provinces are located within the Bakhtiari dominions; the Bakhtiari community, with about thirty-five thousand households and less than three million livestock, possessing 10.7% of rangelands of the country, is one of the most famous nomadic communities in Iran. The Muri and Qandali tribes from Durki Bab Il, are one of the seven famous Haft Lange-Bakhtiari tribes, some of which are located in the villages of Bazoft and Doab Samsami in the cities of Farsan and Ardal, and other ones still live and practice livestock breeding in the Chahar Mahal and Bakhtiari Summer residences and eastern Khuzestan’s winter settlements.
The economy of these clans was originally based on livestock breeding, then agriculture, crafts and trade; in recent decades, due to many economic, social and cultural problems, they have spontaneously tended to settle. Research has shown that the nomads of the region are so struck by economic and livelihood difficulties that they have chosen to settle despite their renowned patience.
In this article, the author intends to study and analyze some corners of the economic-livelihood bases of the Bakhtiari tribes by using field, descriptive and analytical research methods, and to provide courses of action for planning the development of lives of the region’s nomads, elimination of socio-economic constraints in their lives and utilization of positive environmental potentials of the region.