دیباچه ای بر پیشینه مطالعات منابع برف در ایران و جهان (مأخذشناسی برف)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای اقلیم شناسی

چکیده

مطالعات مدون مربوط به آب و هوا با اختراع رطوبت سنج و بادسنج توسط داوینچی در سال 1500 میلادی شروع گردید و با اختراع دماسنج در 1593 میلادی توسط گالیله، شکل کامل ­تری به خود گرفت. ریزش باران در ایتالیا در 1639 میلادی توسط باران سنج کاستلی اندازه­ گیری شد. در سال 1653 فردینالد یک شبکه از ایستگاه های دیدبانی را ایجاد کرد. طولانی­ ترین مشاهدات اقلیمی در پاریس از 1664 آغاز شد (لینکر، 1992). دیدبانی­ های مربوط به آب و هوا، بالندگی خود را همزمان با پیشرفت تکنولوژی ادامه داد. امروزه شبکه ­های جهانی هواشناسی سرتاسر کره زمین را در تار و پود خود گرفته است و عناصر هواشناسی هر شبانه روز چندین نوبت دیدبانی شده و به سازمانهای هواشناسی کشوری و جهانی مخابره می­ شوند و مورد تجزیه و تحلیل قرار می ­گیرند و آمارها و نقشه ­های مربوطه هر ساله منتشر می­ گردند.
در مورد ریزش های منجمد بالاخص برف در کشور ما عنایت کمتری شده است و کارهای جامع و فراگیر برروی این پدیده اقلیمی کمتر صورت گرفته است. صعویت کار و مطالعه در مناطق کوهستانی که گستره اصلی ریزش های منجمد است. امکان پژوهش در این زمینه را محدود ساخته است.
برف یکی از عوامل مهم محیط زیست بوده و به عنوان فرمی از بارش، مخزن طبیعی مناسبی جهت ذخیره­ سازی آب برای مدتی طولانی است(سوروک، 1993). عکس­ العمل کند هیدرولوژیکی، تولید بهمن ایجاد میکروکلیمای ویژه، انعکاس شدید انرژی خورشید و عوامل متعدد دیگر، برف را در شمار یکی از مهمترین و جالب­ ترین پدیده­ های اقلیمی قرار داده است.

عنوان مقاله [English]

An Introduction to the History of Snow Studies in Iran and the World

نویسنده [English]

  • Mohammad Mosayyebi
Ph.D. of Climatology
چکیده [English]

The modern meteorological studies began with the invention of hygrometer and anemometer by Da Vinci in 1500, and reached a more complete form by invention of thermometer in 1593 by Galileo. Raining in Italy in the year 1639 was measured by Castelli’s rain gauge. In 1653, Ferdinand formed a network of observation stations. The longest climatological observations began since 1664 in Paris (Linker, 1992). Climatological observations continued to make progress along with technological advancement. Today, international meteorological networks cover all around the world; climatic elements are observed several times a day and transmitted to national and international meteorological organizations and analyzed there, and relevant statistics and maps are published every year.
Frozen precipitation, especially snow, has received less attention in our country, and comprehensive works on this phenomenon are infrequent. Difficulties of the task and study in mountainous areas which are the main extent for frozen precipitation have constrained research activities in this regard.
Snow is one of the important factors in environment and, as a type of precipitation, is a suitable reserve for storing water over long periods (Suruk, 1993). Slow hydrological reaction, avalanche, special micro-climate, intense reflection of solar energy and other factors have made snow as one of the most important and interesting climatic phenomena.

1- بهنیا، عبدالکریم، (1374) ، تحلیلی از شرایط جوی نقاط بهمن گیر ایران، مجله نیوار، شماره 27، تهران، سازمان هواشناسی کشور، صص 58-70.

2- پدرام، مژده، (1375)، الگوی سینوپتیکی پیش­بینی برف در ایران، پایان­نامه کارشناسی ارشد، گروه فیزیک فضا، دانشگاه تهران، ص 46.

3- رشتچی، ژاله (1373)، معرفی شبکه ایستگاههای برف سنجی کشور، مجموعه مقالات اولین سمینار هیدرولوژی برف و یخ، سازمان آب منطقه­ای آذربایجان غربی، تماب، وزارت نیرو، صص 240-266.

4- رئیسی اردکانی، عزت­اله و پرهمت، جهانگیر، (1374)، بررسی ذوب برف در ارتفاعات زاگرس ایران، فصلنامه آب و پژوهش، سال سوم شماره 9، تهران، امور آب وزارت نیرو، صص 38-50.

5- شفیعی علویجه، رحمت­اله، (1367) ، هیدرولوژی برف (مطالعه برف در حوضه آبریز سد امیرکبیر)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده کشاورزی کرج، صص 1-78.

6- فتاحی، ابراهیم، (1377)، مدل تحلیل کمی ذوب برف (مطالعه موردی حوضه سد لتیان، پایان نامه کارشناسی ارشد، جغرافیا، دانشگاه تربیت معلم، تهران، دانشکده ادبیات، ص 45.

7- فخاری، حسین، (1373)، شرایط جوی سقوط بهمن در راه هراز، مجموعه مقالات اولین سمینار هیدرولوژی برف و یخ، سازمان آب منطقه­ای آذربایجان غربی، تماب، وزارت نیرو، صص 156-168.

8- قائمی، هوشنگ و نوحی، احمد، (1353)، تجزیه و تحلیل آماری ریزش برف، سازمان هواشناسی کشور، تهران.

9- قائمی، هوشنگ و مرید، سعید (1373)، تحلیل برف در حوضه آبخیز رودخانه دماوند، مجله نیوار، شماره 24 تهران، سازمان هواشناسی کشور، صص 22-37.

10- کاویانی، محمدرضا، (1373)، مقدمه­ای بر میکروکلیماتولوژی برف و برف، مجموعه مقالات اولین سمینار هیدرولوژی برف و یخ، سازمان آب منطقه­ای آذربایجان غربی، تماب، وزارت نیرو، صص 268 – 281.

11- کریمی، مهدی، (1367)، مطالعت جامع احیاء و توسعه کشاورزی و منابع طبیعی حوضه آبخیز شمالی کارون، جلد دوم: هوا و اقلیم مهندسین مشاور یکم، وزارت کشاورزی معاونت طرح و برنامه صص 50-56.

12- محمدی، اقبال، (1373)، مطالعه برف و بهمن در آبخیزداری، مجموعه مقالات اولین سمینار هیدرولوژی برف و یخ، سازمان آب منطقه­ای آذربایجان غربی، تماب، وزارت نیرو، صص 203-222.

13- محمودی، فرج­اله، (1367)، تحول ناهمواریهای ایران در کواترنر، پژوهشهای جغرافیایی شماره 23، مؤسسه جغرافیا، دانشگاه تهران، صص 8-13.

14- مسیبی، محمد، (1377)، هیدرولوژی و مدیریت منابع برف در حوضه سد زاینده­رود، پایان نامه دکتری گروه جغرافیا، دانشگاه اصفهان.

15- هدایتی، اکرم و اردکانی، حسین (1374) ، پیش­بینی ریزش برف با استفاده از پارامترهای فیزیکی، مجله نیوار، دوره جدید، شماره 25 تهران: سازمان هواشناسی کشور، صص 52-67.