ارزیابی و پهنه بندی ژئوسایت های گردشگری در شرق استان کردستان مطالعه موردی: شهرستان های قروه و بیجار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد هیدروژئومورفولوژی،دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تهران

10.22131/sepehr.2018.33566

چکیده

با توجه به جایگاه و اهمیت ژئوتوریسم در توسعه مناطق، در پژوهش حاضر20 ژئوسایت از دو شهرستان واقع در شرق استان کردستان (شهرستان  های قروه و بیجار) انتخاب شده و مورد ارزیابی قرار گرفته  اند. این تحقیق از نوع کاربردی و بر مبنای روش  های توصیفی- تحلیلی و نرم  افزاری استوار است. ب همنظور ارزیابی ژئوسای ت ها از دو روش کامنسکو و فاسیلاس استفاده شده است. به این ترتیب که پس از ارزیابی با استفاده از معیارها و زیر معیارهای هر کدام از رو شها، بر اساس امتیازات بدس تآمده ژئوسایت  های منطقه رتبه  بندی شده  اند. پس از ارزیابی ژئوسایت  ها نقشه پهنه  بندی مناطق مستعد توسعه ژئوتوریسم نیز تهیه شده است. برای این منظور از  9 پارامتر (چشم  انداز، کاربری اراضی، ارتفاع، شیب، فاصله از راه ارتباطی، فاصله از سایت  های فرهنگی، فاصله از رودخانه  های فصلی و دائمی، فرسایش و فاصله از ژئوسایت  ها) استفاده شده و پهنه  بندی از طریق مدل تلفیقی فازی وANPانجام شده است.
نتایج حاصل از ارزیابی  ها بیانگر این است که قلعه قمچقای، سراب قروه و چشمه تنگز باباگورگور داری بالاترین ارزش در بین ژئوسایت  ها هستند. همچنین بر اساس نتایج بدست  آمده از ارزیابی  ها و پهنه  بندی مناطق مستعد ژئوسایت، ژئوسایت  هایی که دارای بالاترین پتانسیل جهت اهداف ژئوتوریستی هستند مشخص شده  اند که علاوه بر قلعه قمچقای و سراب قروه، چشمه تنگز و کوه اژدهای باباگورگور، سراب و کوه نسار بیجار، غارگلستانه بیجار و کوه  های بدر و پریشان در جنوب شهرستان قروه دارای بیشترین پتانسیل می باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluating and zoning East Kurdistan Geosites -Case Study: Qorveh and Bijar Countries

نویسندگان [English]

  • Mehran Maghsoudi 1
  • Hamid Ganjaeian 2
  • Lila Garosi 2
  • Anvar Moradi 3
1 Associate Prof.Geomorphologhy, University of Tehran
2 M.A. Hydrogeomorphologhy, University of Tehran
3 Ph.D. Studend of geomorphologhy, University of Tehran
چکیده [English]

Extended abstract
Introduction
Geomorphology tourism or geotourismis one of the areas ofmodern studies in geoscience and tourism studies based on the identification of geomorphosites or special geomorphological sites. Geomorphosites are of new concepts that have entered the tourism literature with an emphasis on the location of special sites, therefore, it emphasizes on a set of geographical, geological andgeoarchaeology features. They also havescientific, ecological, cultural and economic values simultaneously and are utilized to understand and exploit human tourism. Geosites, which are a branch of geotourismgive rise to sustainable development in that region, due to their unique attractions. This new economy is completed in a network of cultural heritage and natural resources managements. Geosites of the region must be identified and introduced prior to any planning. Geosites in east Kurdistan province are very less known and only some of them have superficially drawn attentions,therefore, it has been tried to evaluate the capabilities of these geosites in this research while introducing them. This area, along with the attractions of geotourism has also sensitivities and limitations that can be severely damaged, if the red lines are violated. In fact, the purpose of this is to introduce Kurdistan geositeswith the aim of becoming more familiar with the capabilities of this geosite, as well as investigating the geotourist problems of the region in order to pay attention to the planning related to the tourism industry that can be economically effective on areas with geosites.
 
Materials and methods
This is an applied research, and descriptive-analytical method was used to analyze information and data. The final analysis has been carried out based on the results obtained from the evaluation of the values and criteria of geotourism. Survey procedure, field visits and field studiesas well as library and documentary studies have been used to collect information. The combination of library and field information will determine the overall value of the region’s geotourism. Two methods of Comanescu and Fassoulaswere used to evaluate the geosites in this research. In addition to evaluating geosites, the areas susceptible to geotourism development in the study area were zoned, and two Fuzzy and ANP models were used for this purpose. The methodology is in a way that the data layers first became fuzzy and comparable, using fuzzy model. Then, the obtained weight was multiplied by each one of the data layers, and thefinal map was obtained by integrating the data layers in Arc GIS. Finally, geosites which are susceptible to geotourism development were selected using the final results obtained from the zoning as well as the results obtained from the geosites evaluation by the use of two Comanescu and Fassoulasmodels.
 
Discussion and results
After identifying the geosites, Comanescu and Fassoulas methods were used to evaluate them. For this purpose, library methods and experts’ opinionshavebeenused. First, the geosites were evaluated according to the criteria of Comanescu method, and based on the final results obtained from the evaluations, the GhalehQomchoqayhas the highestvaluewith a totalof 84 scores. After the GharQomchoqay, SarabQorveh and CheshmehTangzhave the highest valueswith 76 and 69 scores, respectively. Then the geosites were evaluated using the Fassoulas method, and according to the final results, GhalehQomchoqay and SarabQorveh with a total of 17.5 and 13 scores have the highest values, respectively. The results obtained from the evaluation by both Comanescu and Fassoulasmethods indicate the high value of GharQomchoqay and SarabQorveh for geotourism purposes. In the present research, in addition to the geosites evaluation, areas susceptible to development have been identified using the intended criteria and two Fuzzy and ANP models have been used for this purpose.
 
Conclusion
After the evaluation done by the methods of Comanescu and Fassoulas,zoning of the areas susceptible to geotourism development was carried out,using the intended criteria. The results indicate that among the geosites of the study area, 8 geosites including GhalehQomchoqay,SarabQorveh, CheshmehTangz and Baba GoorGoor’sEzhdaha Mount, Badr and Parishan mountains, GharGolestaneh, KoohNesar and SarabBijar have a high Potential for the purposes of geotourism development. In most important of researches done in the country, the evaluation methods have only been used. However, the most important advantage of this research is that all the necessary criteria have been evaluated and the final result has been the outcome of the multi-criteria evaluation. In fact, in addition to the evaluation methods, the zoning methods have also been used. The use of zoning methods has led to taking the environmental factors into consideration in the selection of top sites and the sites selected as sexemplary sites need to meet all the necessary requirements for the development of geotourism infrastructure.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geosites
  • Eastern Kordestan
  • Comanescu
  • Fassoulas
  • Fuzzy model
  • ANP model

1- اربابی سبزواری،آزاده (1393)، ارزیابی توانمندی  ها و قابلیت  های ژئوتوریسم در توسعه پایدار (مطالعه موردی: سراب دربند در شهرستان صحنه)، فصلنامه جغرافیای طبیعی،سال هفتم،شماره 26.

2- علایی طالقانی،محمود (1381)،ژئومورفولوژی ایران،انتشارات قومس.

3- مقصودی،برزکار،عباسی،مرادی؛مهران،محسن،موسی،انور (1393)، ارزیابی توانمندی  های ژئوتوریستی ژئومورفوسایت  های شهرستان مهاباد، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، سال هشتم، شماره 25.

4- مقصودی،علیزاده،شریفی،حسینی پور؛مهران،محمد،انور،سمیرا (1393)، ارزیابی کمی ژئوسایت  های منطقه تخت سلیمان با استفاده از روش فاسیلاس و همکاران با تأکید بر توسعه توریسم، مجله پژوهش  های ژئومورفولوژی کمی، سال سوم، شماره 3،صص 22 تا 37.

5- مقصودی،رحیمی هرآبادی،هدایی آرانی؛مهران،سعید،مجتبی (­1391)، ارزیابی قابلیت ژئومورفوسایت  های پارک ملی کویر، مطالعات مدیریت گردشگری، شماره 19،پاییز،صص 49-68.

6- مقیمی، رحیمی هرآبادی،هدایی آرانی،علیزاده،اروجی؛ابراهیم،سعید،مجتبی،محمد،حسین (1391)، ژئومورفوتوریسم و قابلی ت سنجی ژئومورفوسایت  های جاده  ای با بهره  گیری از روش پر ییرا (مطالعه موردی: آزادراه  کاشان)، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شماره27،زمستان،صص 169-190.

7- نکویی صدری، بهرام (1391)، آغازی بر مطالعه ژئومورفوسایت  ها، همایش ملی ژئومورفولوژی و زیستگاه انسان، انجمن ایرانی ژئومورفولوژی.

8- یمانی، نگهبان، رحیمی هرآبادی، علیزاده؛ مجتبی، سعید، سعید، محمد (1391)، ژئومورفوتوریسم و مقایسه روش های ارزیابی ژئومورفوسایت  ها در توسعه گردشگری (مطالعه موردی : استان  هرمزگان)، برنامه  ریزی و توسعه گردشگری، سال اول، شماره1،تابستان،صص 87-104.

9- Comanescu, L. Nedelea, A. and Dobre, R. 2011. Evaluation of geomorpho- sites in Vistea Valley (Fagaras Mountains-Carpathians, Romania), International Journal of the Physical Sciences. 6: 1161-1168.

10- Fassoulas, Ch. Mouriki D. Dimitriou-Nikolakis P. George I. (2011) Quantitative Assessment of Geotopes as an Effective Tool for Geoheritage Management; geoheritage, 21, 245-264.

11- Feuillet, T. Sourp, E. (2011) Geomorphological Heritage of the Pyrenees National Park (France): Assessment, Clustering, and Promotion of Geomorphosites; Geoheritage, 3, 151–162.

12- Gray, M, 2009, Geodiversity as a basis for Geoconservation, Geotourism And Geoparks, Idanha –a- Nova.4-6 September(portugal).

13- Guo, L. AND Riding, R. 1988. Hot spring travetinefacies and sequences, late Pleistocene, RapolanoTerme, Italy. Sedimentology, 45, 163-180.

14- Heggi, Travis W. (2009) Geotourism and volcanoes: Health hazards facing tourists at volcanic and geothermal destinations: Travel Medicine and Infectious Disease, 7, 257-26.

15- Ielenicz, M. (2009) Geotope, Geosite, Geomorphosites, the Annals of Valahia University of Târgovişte, Geographical Series, Tome 9 /2009.

16- Martini, G. 2006, Geo-park phase II. In Proceedings of The Second UNESCO International Conference on Geoparks,p. 25, Belfast.

17- Newsome, D, Dowling, R, 2006. Geotourism: The Tourism of Geology and Landscape.

18- Pereira,D., G.Dias.2008. Master’s course on Geological Heritage and Geoconservation. European Geologist,pp 26-31.

19- Pereira, D. Caetano, M. Braga, A. (2007) Geomorphosite assessment in MontesinhoNatur al Park (Portugal), Geographica Helvetica Jg. 62 2007/Heft 3.

20- Reynard, E Fontana, G Kozlik, L. Scapozza, C. (2007) A method for assessing «scientific» and «additional values» of geomorphosites, Geographica Helvetica Jg. 62 2007/Heft 3

21- Sanders, J.e. and Friedman, G.M. 1967. Origin and occurrence of limestonse. In. Chilinger, G.V. Bissell H.J. Fairebridge, R.W. Crbonat rock Amesterdam, Elsevier, development in sedimentology,9, 322.

22- Tourtellot, J, 2004, Geotourism, National Geographic Society, USA, pp234.

23- Wartiti, M. Malak, A, Zhraoui, M. 2008, Geosites Inventory of TheNorthwestern Tabular Middle Atlas of Morocco, Environ Geol, 514-422

24- Zouros, N. (2007) Geomorphosite assessment and manage-ment in protected areas of Greece(Case study of the Lesvos island – coastal geomorphosites), Geographica Helvetica Jg. 62 2007/Heft 3, 169-180.