تحلیل مکانی کاربری های شهر کرمانشاه با دیدگاه پدافند غیرعامل در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیاوبرنامه ریزی شهری، دانشگاه شهیدچمران اهواز

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز

3 استادیارجغرافیای سیاسی، دانشگاه پیام نور

10.22131/sepehr.2020.44601

چکیده

   پدافند غیرعامل از جمله موضوعاتی است که در سال­ های اخیر در طرح ­ها و برنامه­ های شهری مورد توجه قرار گرفته است. در حال حاضر در طرح ­های جامع شهری این موضوع شامل ضوابط مشخصی در مورد مکان یابی کاربری ­ها و مقاوم سازی بناها می ­باشد که می ­تواند برای هر شهری مورد استفاده قرار گیرد. شهر کرمانشاه نیز با توجه به موقعیت خود همواره ممکن است با مخاطرات طبیعی و مخاطرات انسانی از جمله جنگ مواجه شود. هدف از پژوهش حاضر تحلیل مکانی کاربری­ های شهر کرمانشاه با دیدگاه پدافند غیرعامل است. روش پژوهش نیز توصیفی – تحلیلی است. جهت تحلیل داده ­های پژوهش در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی[1] از  توابع همپوشانی فازی[2] و  عملگر گاما با ده لایه اطلاعاتی استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که از بین مناطق 8 گانه شهر کرمانشاه مناطق 4 ، 5 و 7 که از مناطق حاشیه های شهر محسوب می شوند، بافت جدید بیشتری دارند. همچنین به دلایلی همچون دسترسی به فضاهای باز، مطلوبیت در دسترسی ها، عدم فشردگی کاربری ها از لحاظ پدافندی وضعیت بهتری را نسبت به دیگر مناطق دارند؛ ولی مناطق 1و 6 با توجه به قرار گیری در مرکز شهر و مناطق فشرده نسبت به 6 منطقه دیگر از عدم مطلوبیت بیشتری برخوردارند. نتیجه کلی پژوهش نشان می ­دهد با توجه به این­که در بین مناطق 8 گانه شهر کرمانشاه  حدود 5 منطقه آن از شرایط نامطلوبی به لحاظ پدافند غیر عامل برخوردارند ، لذا شهر کرمانشاه به لحاظ ساختار و بافت شهری نسبت به پدافند غیرعامل در شرایط نامناسب و بحرانی قرار دارد که این امر لزوم توجه برنامه ریزان شهری را مشخص می نماید.



[1] -Arc Gis


[2] - FUZZY OVERLAY   

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

GIS-Based spatial analysis of land use in Kermanshah City from the view point of passive defense

نویسندگان [English]

  • Mahnaz Hosseini Syahgoli 1
  • Ismail Soleimanirad 2
  • Mohammad Raouf Heydarifar 3
1 Ph.D. Student of geography and urban planning, University Ahvaz
2 Ph.D. Student of geography and urban planning Tabriz University
3 Assistant professor of Payame Noor University
چکیده [English]

Extended Abstract
Introduction
Today the costs of building and utilizing industrial centers are too high and thus,any disruption in these centers will have a negative effect on other urban functions.Hence, the presence of sensitive and vital land uses,especially heavy industries in the central urban texture of Kermanshah is considered to be one of the most important issues and problems threateningthe city. Unfortunately, despite regulations of Housing and Urban Development organization which bansuch land uses within the city (due to their risks), they still continue their activities. Obviously, identifying the requirements of these land uses adjacency within Kermanshah decreases the vulnerability of the city. Therefore, it seems necessary to solve the problems caused by inconsideration of passive defense with gradual development of Kermanshah and begin the process of downsizing, scattering and decentralizing these industrial centers based on the principles of passive defensein future plans of the city to reduce the vulnerability of strategic and vital areas of city. Moreover, urban planners have always consideredsafety and security to be important issues in planning, constructing and designingurban residences. Policies of urbanplanning such as zoning regulations are important tools of risk management available for local governments. Experts in crisis management try to pay attention to urban land uses, their geographical and political importance, and the economic, military and political value of these places. In this regard, theytake advantage of methods and strategies to reduce vulnerability and damagesof these environmentsintimesofcrisis.Principles of passive civil defense are a set of basic and infrastructural actions implemented with the aim of achieving the goals ofpassivedefense such as reducing damages, limiting the capabilities of target identification systems and targeting capability of the enemy’s offensive facilities and thus increasing the costs of such attacks.
Urban strategies may include strategic decisions playing a vital role in urban passive defense through urban decentralization, managing decisions made by urban managers and revising these decisions through executive strategies and criteria. General acceptance of passive defense and participation of all society members in the development of its fundamental principles and foundations are among the most important strategies that can save the society in possible crises. Previous studies suggest a poor understanding of passive defense even in cities of Iran which proves the necessity of more effort and planning in future. Switzerland, meanwhile, ranks first in passive defense in the world. Strategies and plans intended for the development of safety and security in cities should identify different levels of urban crises and analyze, evaluate, and manage potential crisis-causing factors. Identifying these factors will lead to planning, designing, and effectively managing crisis and increase security in cities. This can result in preventing crisis, or minimize the effects of possible crisis. Therefore, careful planning and designing, identifying vulnerable areas, zoning high-risk areas, and supporting organizations involved in crisis management and security can play a vital role in the sustainability of cities in times of crisis. The present study seeks toevaluatespatial importance of vital land uses.
 
Materials&Methods
This descriptive- analytical research take advantage of 10 information layers to analyze research data in GISusing fuzzy overlay functions and Gama Operator.
 
Results & Discussion
Results indicate that the 4th, 5th and 7th zones which are considered amongperiphery regions of Kermanshah city have a modern urban texture as compared to other 5 regions of the city. Also, these regions are in a better situation and condition in terms of passive defense as compared to other regions of the city because of easy access to open spaces, enough distance between neighboring land uses and etc. But, the 1st and 6thzonesare not in a suitable conditionas compared to the other six regions due to being located in thecrowded and dense regions of downtown.
 
Conclusion
Results indicate that five regions (out of 8) of the city have undesirable and unfavorable conditions in terms ofurban passive defense. This shows that Kermanshah is in a critical and inappropriate condition considering urban texture and structure in terms of passive defense, whichrequires the attention of urban planners. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Passive urban defense
  • Sustainable urban security
  • Kermanshah
  • Gamma
  1. احمدی، حسن (1376)، نقش شهرسازی در کاهش آسیب پذیری شهر، مجله مسکن و محیط روستا، شماره 80، صص 70-61.
  2. اخباری، احمدی مقدم؛ محمد، محمدعلی( 1393) بررسی پدافند غیرعامل در مدیریت شهری. فصلنامۀ ژئوپلیتیک، سال 10، شمارۀ 2 ، صص 69 – 36.
  3. اسماعیلی شاهرخت، تقوایی؛ مسلم، علی اکبر(1390)، ارزیابی آسیب­پذیری شهر با رویکرد پدافند غیر عامل با استفاده از روش دلفی؛ نمونه موردی: شهر بیرجند، مدیریت شهری، شماره28، صص 93-110.
  4. اسمیت، کیت (1382)، مخاطرات طبیعی، ترجمه مقیمی، ابراهیم و شاپور گودرزی نژاد، انتشارات سمت.
  5. امانپور، محمدی ده چشمه، پرویزیان؛ سعید، مصطفی، علیرضا(1397). ارزیابی الزامات پدافند غیرعامل در همجواری صنایع مطالعه موردی؛ کلان شهر اهواز، فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری – منطقه­ای، شماره 26، صص 244- 217.
  6. امانپور، محمدی ده چشمه، علیزاده؛ سعید، مصطفی، مهدی(1395). ارزیابی آسیب پذیری زیرساخت های شهری کوهدشت با رویکرد پدافند غیرعامل، دوره 8، شماره 1، صص 133-154.           
  7. امینی ورکی، مدیری، شمسایی آزفرقندی، قنبری نسب؛ سعید، مهدی، فتح الله، علی. ) (1393)، شناسایی
     دید­گاه های حاکم بر آسیب پذیری شهر ها در برابر مخاطرات محیطی و استخراج مؤلفه های تأثیر گذار در آن با استفاده از روش کیو. فصل­نامۀ مدیریت بحران ویژه نامۀ هفتۀ پدافند غیرعامل، سال سوم، شماره1،صص 18-5.
  8.  حاتمی­ نژاد، عظیم­ زاده ایرانی؛ حسین، اشرف(1394). ساماندهی محلات شهری بر مبنای الزامات پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: محلّات ناحیه ی شش، منطقه دو شهر تهران)، فصلنامه علمی - پژوهشی اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، دوره 24 ، شماره 96، صص 112-91.
  9. حسینی جناب، فلاح، آل بویه نورالدین؛ عمید، سعید، مسعود (1387) پیام بحران، نشریه آموزشی و اطلاع رسانی سازمان هوا فضا، شماره 15 ، صص 1-22.  
  10.  داعی نژاد، امین زاده، حسینی؛ فرامرز، بهناز، سید بهشید(1385)، اصول و رهنمودهای طراحی و تجهیز فضای باز مجموعه های مسکونی به منظور پدافندغیرعامل، چاپ اول، اتتشارات مرکزتحقیقات ساختمان و مسکن، تهران.
  11.  رضویان، علیان، رستمی؛ محمدتقی، مهدی، حسین(1397). ارزیابی آسیب‌پذیری مکانی زیرساخت‌های استان یزد با رویکرد پدافند غیرعامل، دوره 10، شماره 1، صفحه 31-63.
  12.  سرداری، پولادی؛ محمد رضا، رها (1388)، تلفیق سیستم اطلاعات جغرافیایی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی با روش مارینونی، نشریه شهرنگار، شماره 48.صص.
  13.  سیرتی، اکبر (1387)، پدافند غیر عامل، ویژه نامه پدافند غیرعامل، تهران.
  14.  شاهرخت، تقوایی؛ مسلم، علی اکبر (1390)، ارزیابی آسیب پذیری شهر با رویکرد پدافند غیر عامل: نمونه موردی شهر بیرجند، مجله مدیریت شهری، دوره 9، شماره 28، صص 110-93.
  15.  شکیبامنش، هاشمی فشارکی؛ امیر، جواد(1390)، طراحی شهری از منظر دفاع غیر عامل، چاپ اول، ناشر: بوستان حمید، تهران .
  16.  عبدالهی، مجید (1382)، مدیریت بحران در نواحی شهری (زلزله و سیل)، انتشارات سازمان شهرداری های کشور، تهران .
  17.  علیزاده، مهدی(1395)، ارزیابی آسیب پذیری زیرساخت­های شهری کوهدشت با رویکرد پدافند غیر عامل، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، به راهنمایی دکتر سعید امانپور، دانشگاه شهید چمران اهواز.
  18.  فاضل نیا، حکیم دوست، بلیانی؛ غریب، یاسر، یدالله (1391)، راهنمای جامع مدل های کاربردی GIS در برنامه ریزی های شهری، روستایی و محیطی (جلد اول)، انتشارات آزادپیما، تهران.
  19.  فرزام شاد، مصطفی (1385)، مبانی نظری معماری در پدافند غیر عامل، مؤسسه انتشارات جام جم، تهران.
  20.  کاظمی، تبریزی؛ شهربانو، نازنین(1394)، ارزیابی ایمنی فضای شهری با تأکید بر شاخص­های پدافند غیر عامل نمونه موردی: شهر آمل، فصلنامه مطالعات برنامه ریزی شهری، سال سوم، شماره ی نهم، بهار، صص11-26.21
  21.  محمدی ده چشمه، مصطفی(1392). ایمنی و پدافند غیرعامل شهری. اهواز:  انتشارات  دانشگاه شهید چمران اهواز.
  22.  محمدی ده چشمه، حیدری­نیا؛ مصطفی، سعید(1394)، مدل سازی مکانی همجواری کاربری­های ویژه از دیدگاه پدافند غیرعامل در کلان شهر اهواز، فصل نامه برنامه­ریزی و آمایش فضا، دوره نوزدهم، شماره2، تابستان، صص211-236.
  23.  مدیری، کرمی، انصاری زاده، حیدری موصلو؛ مهدی، مهرداد، سلمان، طهمورث (1392)، شاخص های امنیت ساز پدافند غیرعامل در آمایش سرزمین، فصلنانه راهبردی دفاعی، دوره یازدهم، شماره 41، صص 58-33.
  24.  نشریه پدافند غیر عامل(1384)، معماری و طراحی شهری در ایران، قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا، شماره چهار.
  25.  نوروزی، عبداله زاده فرد؛ عبداله، علیرضا (۱۳۹۶)، بررسی پدافند غیر عامل در مدیریت بحران شهری، چهارمین کنفرانس بین المللی فناوری های نوین در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی، تهران، دانشگاه صالحان.
26. Alcantara-Ayala I. (2002). Geomropology , Natural Hazard,Vulnerability And Prevention Of Natural Disasters In Developing Countries; Geomorphology, 47:107-124.

27. Chadenas, C., Creach, A., & Mercier, D. (2014). The impact of storm Xynthia in (2010) on coastal flood prevention policy in France. Journal of Coastal Conservation, 18(5), 529–538.

28. Favier, P.,Bertrand,D.,Eckert,N.,Naaim,M.( 2012).Optimal de sigh of defense structures using reliability. Journalese fiabilitedes matrix structures.

29. Quarol, M. ( 2005). Does democracy preempt civil wars? Journal of politician Economy. vol. 21. London.

30.https://www.amar.org.ir/(2018)